Gaat de rente nog verder omhoog? Dat is een vraag die ook bij menig agrarisch ondernemer door het hoofd spookt. Op de korte termijn lijkt de Europese Centrale Bank (ECB) met haar belangrijkste rentetarieven een pas op de plaats te maken, maar nieuwe verhogingen zijn niet ver weg.
Het heeft er alle schijn van dat de ECB voor het restant van 2026 een 'op-af-op-af-ritme' hanteert. In juni ging de rente omhoog, in juli bleef deze onveranderd. In september volgde opnieuw een verhoging van 25 basispunten, maar voor oktober rekent de financiële wereld weer op een ongewijzigd tarief. Daarna volgt in december nog een vergadering, waarbij een nieuwe verhoging weer tot de mogelijkheden behoort.
Kerninflatie minder hoog
De centrale bankiers komen komende donderdag 29 oktober opnieuw samen om de economische ontwikkelingen te bespreken en daarop hun rentebeleid af te stemmen. Puur naar de inflatie gekeken, zijn verdere verhogingen prima te rechtvaardigen. In september bedroeg de inflatie in de eurozone 3,8%, bijna het dubbele van de Europese streefnorm.
Toch valt hier ook wel wat op af te dingen. De kerninflatie (zonder energie, voeding, alcohol en tabak) was afgelopen maand met 2,5% een stuk lager. Hoewel de ECB in eerste instantie kijkt naar de totale inflatie, wordt ook de kerninflatie met een schuin oog gevolgd.
Progressief beleid
Tot nu toe gaat de ECB voortvarend te werk bij het verhogen van de rente. ECB-president Christine Lagarde benadrukt dat de centrale bank vastbesloten is om de inflatie terug te brengen naar de doelstelling van 2%. De ervaringen met de hoge inflatie in 2022 spelen daarbij mee. Destijds kwam de renteverhogingscyclus pas op gang nadat de inflatie al fors was opgelopen en reageerde de ECB naar eigen inzicht te laat. Die 'fout' willen ze geen tweede keer maken.
Toch is de vraag of het verhogen van de rente de inflatie snel kan beteugelen. Zolang de spanningen in het Midden-Oosten aanhouden, blijven de energiemarkten hooggespannen. De olieprijs is deze week weer opgelopen tot boven $110 per vat, het hoogste niveau sinds mei. Ook de gasprijzen blijven stijgen. Daarmee dreigt de inflatie voorlopig hoog te blijven.
Hoge energieprijzen zullen de kerninflatie op langere termijn aanjagen, ook al worden energieprijzen zelf niet meegerekend. Dat komt doordat hogere energiekosten geleidelijk doorwerken in de prijzen van andere goederen en diensten. Dit worden ook wel de tweede-ronde-effecten van een energieprijsschok genoemd.
Daarmee blijft de inflatie vermoedelijk een veelkoppig monster. Zodoende zijn nieuwe renteverhogingen niet ver weg. De primaire taak van de ECB is immers om de inflatie rond de 2% te houden, zoals vastgelegd in Europese wetgeving.
Adempauze
Toch is er op de financiële markten momenteel wel degelijk sprake van een adempauze. De hypotheekrentes daalden afgelopen week licht tot onder 4,5% (tien jaar vast), nadat in de afgelopen maanden sprake was van forse verhogingen. Banken verhoogden hun tarieven soms meerdere keren per week, wat een uitzonderlijke ontwikkeling is. Ook de rente op tienjarige staatsobligaties in Nederland en Duitsland neemt in oktober weer gas terug, na een forse stijging in het derde kwartaal. De bewegingen kunnen vooral worden gezien als correcties op de eerdere forse stijgingen en niet zozeer als het begin van een structurele rentedaling.
Het geeft de financiële markten in elk geval even de kans om op adem te komen, voordat nieuwe renteverhogingen zich aandienen. Wellicht al in december.