Centrale vergister uitkomst voor veel melkveehouders

Iets meer dan de helft van de melkveehouders in ons land heeft minder dan 100 melkkoeien. De financiële armslag op deze bedrijven voor grote investeringen in verduurzaming van de bedrijfsvoering is klein. Met centrale biogasinstallaties in de regio zijn deze familiebedrijven beter in staat de omslag te maken naar een toekomstbestendige bedrijfsvoering.

Eerst enkele cijfers over de melkveesector. Ruim 90% van het aantal melkveebedrijven in ons land heeft minder dan 200 melkkoeien (CBS, 2024). Het aandeel bedrijven met minder dan 100 melkkoeien binnen deze grootteklasse is 57%. In 2024 moest 87% van alle melkveebedrijven mest afvoeren. Zonder derogatie, ligt dit percentage nu hoger. Meer bedrijven met meer mestafvoer. De druk op de mestmarkt blijft hoog en daarmee ook de kosten voor mestafzet.

Schaalgrootte
Vooral voor de vele gezinsbedrijven in de melkveesector – die door willen – zijn gezamenlijke, centrale voorzieningen een uitkomst voor een duurzamere bedrijfsvoering en voor de mestafzet. Het grootste voordeel van een centrale biogasinstallatie in regio, is het kunnen realiseren van een economisch optimale schaalgrootte met een professionele bedrijfsvoering. Met aanpassingen tegen lagere kosten en managementmaatregelen daalt de emissie van broeikasgassen en ammoniak uit de stallen en mestkelders. De afvoer van "verse" mest gaat naar de centrale vergister. De vergisting van deze mest levert veel meer op dan de langer opgeslagen mest uit mestkelders.

Door krimp van de mestplaatsingsruimte is meer mestafzet noodzakelijk. De biogasinstallatie is dan een extra afzetkanaal. Verwerkte Renure meststoffen uit digestaat kunnen benut worden in plaats van kunstmest-stikstof. De vaste fractie uit het digestaat kan centraal verwerkt worden tot exportwaardige halffabricaten of eindproducten voor een afzetmarkt in binnen- en buitenland. Het aantal transporten in de regio neemt weliswaar toe. Maar daar staat tegenover: minder lange afstandstransporten naar de akkerbouwregio's.

Energiecrisis
De huidige energiecrisis schreeuwt om minder afhankelijkheid van energie uit het buitenland. Er zijn miljoenen tonnen mest als grondstof beschikbaar voor de productie van groengas. De komende bijmengverplichting van groengas voor energieleveranciers vereist veel meer groengas dan nu landelijk geproduceerd. Door toename van eigen productie is minder import van groengas nodig.

Ondanks al deze voordelen komen centrale biogasinstallaties in de regio echter nauwelijks van de grond. Mono-mestvergisters op bedrijfsniveau krijgen veel aandacht. Dat is ook uitstekend als ze passen bij de ondernemer en zijn bedrijfsvisie. De realisatie van centrale vergisters is complexer; daar komt veel meer bij kijken.

Regio-gerichte aanpak
o'n aanpak vereist in de eerste plaats initiatiefnemers. Deze moeten vooral samen met professionals, organisatie- en uitvoeringskracht gaan ontwikkelen. Initiatieven moeten bij voorkeur komen van de direct belanghebbenden zoals (melk-)veehouders en hun agribusiness. Ze kunnen dan samen de kansen verzilveren.

Rijk en provincies moeten deze initiatieven omarmen en faciliteren. Primair is hun taak het bepalen van geschikte locaties, vergunningen en subsidies. In visies en beleidsplannen moet hier specifiek ruimte voor worden opgenomen.

De voorgestelde regio-gerichte aanpak is volgens mij uiteindelijk effectiever voor het halen van de diverse gestelde doelen in een regio. En goedkoper dan miljarden spenderen aan het verkleinen van de veestapel. Het helpt de vele familiebedrijven in de melkveesector aan een betere toekomst.  

Jaap Uenk

Jaap Uenk is eigenaar van adviesbureau Mestem en heeft meer dan 40 jaar ervaring in diverse functies in de Nederlandse mestsector.

© DCA Market Intelligence. Op deze marktinformatie berust auteursrecht. Het is niet toegestaan de inhoud te vermenigvuldigen, distribueren, verspreiden of tegen vergoeding beschikbaar te stellen aan derden, in welke vorm dan ook, zonder de uitdrukkelijke, schriftelijke, toestemming van DCA Market Intelligence.