Mercosur-deal is erdoor, dit zijn de gevolgen in de markt

Landen als Frankrijk, Ierland, Italië, Hongarije en Roemenië vrezen de gevolgen voor de landbouw en de leefbaarheid van het platteland en stemden zodoende tegen. Voor een goedkeuring van het akkoord moesten minimaal 15 van de 27 met de voorwaarden van het akkoord instemmen. Uiteindelijk gingen 21 van de lidstaten akkoord. Met name de stem van Italië was belangrijk, omdat ook minimaal 65% van de inwoners van de EU positief vertegenwoordigd moeten zijn bij het besluit. Waar Italië in december door twijfels over de gevolgen voor de agrarisch sector nog in het nee-kamp stond, is het Italiaanse kabinet onder leiding van premier Meloni nu toch overstag gegaan.

Vrees voor rund- en pluimveevlees, mais en suiker
Vertegenwoordigers uit de agrarische sectoren in de landen die tegenstemden vrezen vooral voor boeren meer en oneerlijke concurrentie. Zo wordt bijvoorbeeld de quota voor rundvlees uitgebreid met 99.000 ton slachtgewicht tegen een laag tarief van 7,5%. Dat komt boven op het huidige quota van 68.000 ton (equivalent geslacht gewicht) dat straks tegen een 0% tarief de EU ingevoerd kan worden (is nu 20%).

Voor pluimveevlees ligt het extra volume op 180.000 ton pluimveevlees tegen een 0% tarief. Dat komt bovenop het al bestaande volume van zo'n 407.000 ton (equivalent geslacht gewicht). Bij suiker bedraagt het huidige volume dat tegen gereduceerd tarief ingevoerd kan worden zo'n 314.000 ton. Dat tarief verdwijnt voor de eerste 180.000 ton van Braziliaanse bodem en kan straks heffingsvrij de EU binnenkomen. Daarnaast komt er een nieuw extra tarief vrij quotum van 10.000 ton voor Paraguay.

Volumes in verhouding tot productie
De Europese Commissie geeft aan dat de volumes in verhouding tot de geproduceerde volumes van desbetreffende producten relatief klein zijn. Daarmee zou de marktimpact binnen de perken moeten blijven. Toch kunnen extra volumes in tijden van al bestaande prijsdruk de druk verhogen en de marges verkleinen, zo is de redenatie van belangenbehartigers uit de diverse sectoren in verschillende landen. Zo kampt bijvoorbeeld de suikerindustrie al jaren met teruglopende consumptiecijfers en worden de arealen ingekrompen. Daarnaast wordt ook gewezen op de hoge productiestandaarden die in de Europese Unie van boeren wordt verlangd. Ingevoerd product moet minimaal aan dezelfde eisen voldoen en de borging moet waterdicht geregeld zijn, zo is uitonderhandeld. 

Hoewel belangenbehartigers in de primaire pluimveesector al jarenlang tegen het akkoord ageren, zijn er verderop in deze keten ook andere geluiden te horen. Zo valt te beluisteren dat de EU voor bijvoorbeeld kipfilets simpelweg is aangewezen op import om in de complete vraag te kunnen voorzien. Daarnaast lagen de prijzen de afgelopen jaren op zeer hoge niveaus, iets wat uiteindelijk ook niet in het belang van de consument is. Wat extra aanbod kan de druk op dat vlak juist wat verzachten. Ook de zuivelsector is blij en ziet ruimte voor meer exportmogelijkheden in Zuid-Europa. 

Toezeggingen voor groen licht
Om toch groen licht voor de deal te verkrijgen, deed de Europese Commissie deze week extra toezeggingen aan de Italiaanse landbouwminister Lollobrigida om het land achter het akkoord te krijgen. Zo komt er vanaf 2028 maar liefst €45 miljard extra budget om de Europese landbouw te ondersteunen. Ook is er €6 miljard gereserveerd in een financieel pakket voor het geval de deal in sommige sectoren leidt tot prijsdalingen en verstoringen. Dit moet marktfluctuatie beteugelen.

Hiervoor komt er een soort handrem die ingezet kan worden bij sterke stijgingen in importvolume van bepaalde agrarische producten (stijging van meer dan 8%) of prijsdalingen (prijsdalingen van meer dan 8%) ten opzichte van 3-jarige gemiddeldes, zo liet Eurocommissaris voor Handel Maros Sefcovic woensdag weten. Definitief groen licht voor Mercosur is er overigens nog niet, het Europese Parlement kan de invoering nog vertragen of blokkeren. Waarschijnlijk lijkt dit niet, gezien de huidige steun van de lidstaten.