De gasprijs is in twee weken tijd met een derde in prijs gestegen. Het winterse weer en geopolitieke spanningen rond Iran spelen daarbij een rol. De olieprijs klom eveneens, maar die wordt ook beteugeld door een tarievenoorlog, die de Amerikaanse president Trump dreigt te ontketenen als Europa hem zijn zin niet geeft met Groenland.
De olieprijs liep vorige week op door zorgen over een mogelijk militair ingrijpen van de VS in Iran en door de dreiging van hogere Amerikaanse importtarieven aan landen die handel drijven met het land. Woensdag 14 januari bereikte de olieprijs een hoogtepunt van $66,52 per vat. Daarmee bereikte de olieprijs het hoogste niveau sinds 24 oktober 2025. Inmiddels staat de olieprijs weer wat onder druk, maar is met $65,01 per vat op moment van schrijven (dinsdagmiddag 20 januari) nog steeds hoger dan gemiddeld in de afgelopen twee maanden.
Iran heeft gedreigd de Straat van Hormuz af te sluiten wanneer de VS het land zou aanvallen. Ruwweg een derde van de olie die wereldwijd wordt verhandeld, passeert deze smalle zeestraat. De kans dat dit gebeurt en dan ook nog (langdurig) lukt, wordt echter klein geacht.
Trump was de laatste dagen minder stellig over een mogelijk ingrijpen, al zei hij afgelopen weekeinde wel dat het tijd is voor nieuw leiderschap in Iran, waarop de Iraanse president Masoud Pezeshkian waarschuwde dat een aanval op geestelijk leider ayatollah Khamenei gelijkstaat aan 'een totale oorlog' tegen het land. Door het vooralsnog uitblijven van militair ingrijpen in Iran en het oplaaien van de tarievenoorlog staat de olieprijs inmiddels weer onder druk. Ook blijft overproductie de olieprijs temperen.
De olieprijs is mede onder druk komen te staan doordat Trump heeft aangekondigd 10% extra importheffingen in te voeren (bovenop de 15%) voor de acht landen, waaronder Nederland, die militairen hebben gestuurd naar Groenland voor een Deense verkenningsmissie. De EU wil als antwoord de invoerrechten afstoffen die nog op de plank liggen als tegenmaatregel voor de importtarieven die Trump invoert. Er wordt zelfs over gesproken om het Anti-Coercion Instrument (ACI), beter bekend als de 'bazooka', in te zetten dat in 2023 is opgetuigd. Daarmee kunnen onder meer exportbeperkingen worden ingesteld en bedrijven van een land van de Europese markt geweerd worden. Deze hernieuwde tarievenoorlog kan de economieën van zowel de EU-landen als de VS schaden en daarmee de vraag naar olie temperen.
Een van de ondersteunende factoren voor de olieprijs is het stilleggen van het olieveld Tengiz in Kazachstan vanwege branden. De Kazachse olie-export kampt al met verstoringen sinds een droneaanval van Oekraïne op een terminal van het Caspian Pipelijn Consortium aan de Zwarte Zee in Rusland in november.
Diesel
Op 20 januari is de dieselprijs €132,80 per 100 liter vanaf 4.000 liter (ledenprijs LTO). Diesel kostte een week eerder €130,57 per 100 liter.
Stapsgewijs totaalverbod op Russisch gas
De gasprijs is flink gestegen, van €27,40 per MWh op 5 januari naar €36,47 per MWh op moment van schrijven (20 januari). Afgelopen vrijdag 16 januari bereikte de gasprijs een recent hoogtepunt op de TTF termijnmarkt met €36,88 per MWh, de hoogste prijs in een half jaar. In twee weken tijd is de gasprijs zo met een derde gestegen. Winterweer is daar debet aan, maar ook de geopolitieke spanningen rond Iran dragen bij aan de prijsstijging. Behalve voor olie vormt ook voor gas het afsluiten van de Straat van Hormuz een risico. Dit is de enige route om vloeibaar gas uit Qatar te krijgen. Uit dat land komt ongeveer een vijfde van de geëxporteerde LNG. De geopolitieke onrust heeft zijn weerslag op de gasprijs.
Mede door de sancties op Russisch gas is Europa aardig afhankelijk geworden van Amerikaans LNG. Vorige maand werd in Brussel een akkoord bereikt over een stapsgewijs verbod op Russisch gas. Invoer van Russisch LNG is vanaf 1 januari 2027 volledig verboden en leidinggas uiterlijk 1 november 2027. "Rusland kan de export van fossiele brandstoffen nooit meer als wapen tegen Europa gebruiken", aldus Ville Niinistö, rapporteur voor de Commissie industrie, onderzoek en energie in een persverklaring van het Europees Parlement. Ondanks sancties op Russisch gas komt in de EU nog steeds 13% van het door de EU geïmporteerde gas uit Rusland, met een importwaarde van ruim €15 miljard per jaar. Voor olie is dat nog slechts 3% van de geïmporteerde olie. De vraag werpt zich wel op dat nu de VS zich tegen Europa als bondgenoot keert, hoe afhankelijk we nog willen zijn van de Amerikanen in plaats van de Russen.
Door het winterse weer zijn de Europese gasvoorraden aardig leeg geraakt. In Europa zijn de voorraden nu voor iets meer dan de helft gevuld. In Nederland is dat ruim 36%. Dat was een jaar geleden bijna 72% en 46%. De gasvoorraden waren door de lage prijs van gas aan het begin van de winter al minder goed gevuld. Volgens demissionair energieminister Sophie Hermans (VVD) hoeven we ons geen zorgen te maken omdat er genoeg gas beschikbaar is buiten de opslagen om. Tegenover Nu.nl zegt ze: "Er meren wekelijks schepen aan met vloeibaar gas. Dat gaat heel stabiel, heel rustig door. Dus er is voldoende gas."
Het winterse weer leek voorbij, maar deze week zakken de temperaturen weer (al lijkt echte kou toch uit te blijven). De gasvraag voor verwarming ligt volgens het energieweerbericht van het Nationaal Energie Dashboard in Nederland de hele week boven het gemiddelde van vorige week.
Stroom
De opwek van zonne- en windenergie gaat deze week op en neer. Donderdag wordt er van beide flink meer opgewekt dan in het driejarig gemiddelde. Het daggemiddelde op de European Power Exchange (Epex Spot) bewoog zich afgelopen week op een relatief gelijkmatig (hoog) niveau met prijzen tussen €97,60 per MWh op 15 januari en €139,98 (19 januari).