De Europese landbouwkoepel Copa-Cogeca roept de Europese Unie op om de koolstofheffing op ingevoerde meststoffen (CBAM) per direct op te schorten. Volgens de organisatie dreigt een nieuwe landbouwcrisis nu de invoer van stikstofmeststoffen met meer dan 80% is ingestort sinds de invoering van het mechanisme.
Uit de meest recente cijfers van de Europese Commissie blijkt dat de EU in januari 2026 nog 179.877 ton stikstofmeststoffen importeerde, tegenover 1.183.728 ton in januari 2025. Dat betekent dat de invoer is teruggevallen tot minder dan 16% van het normale niveau. Voor Copa-Cogeca is dit het bewijs dat de invoering van het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) zonder voldoende technische waarborgen ernstige marktverstoringen veroorzaakt.
Druk op landbouwproductie
Stikstofmeststoffen vallen rechtstreeks onder CBAM en vertegenwoordigen ongeveer 46% van het totale meststoffengebruik in de EU. Meer dan 30% daarvan wordt traditioneel ingevoerd. Een daling van deze omvang kan volgens de landbouworganisaties onmogelijk zonder gevolgen blijven.
De scherpe terugval bedreigt volgens Copa-Cogeca de stabiliteit van de Europese landbouwproductie. Al in december 2025, vlak voor de inwerkingtreding van CBAM, waren er signalen van onrust op de markt door anticiperend koopgedrag.
Tegelijk blijven de prijzen stijgen. In januari 2026 lagen de meststoffenprijzen 25% hoger dan het gemiddelde van 2024. Meststoffen maken volgens de Europese bond gemiddeld 15% tot 30% uit van de inputkosten van landbouwers. Vooral in de akkerbouw, waar voor het derde jaar op rij negatieve marges worden genoteerd, dreigt de situatie volgens Copa-Cogeca het kantelpunt te worden in verschillende lidstaten.
Lage voorraden
Ook de voorraadpositie baart zorgen. Gemiddeld dekken de huidige voorraden slechts 45% tot 50% van de meststoffenbehoefte voor de oogst van 2026. In landen als Italië en Ierland liggen de niveaus nog lager. Daarbij is nog geen rekening gehouden met de voorbereiding van het teeltseizoen 2027.
Volgens Copa-Cogeca toont dit aan hoe kwetsbaar de Europese voedselproductie is geworden. "Wanneer de invoer met meer dan 80% instort, prijzen blijven stijgen en beschikbaarheid onzeker wordt, is dit geen theoretisch risico meer, maar een onmiddellijke bedreiging voor de voedselzekerheid", klinkt het.
De landbouwkoepel herhaalt haar eerdere eisen, die ook tijdens de protesten in december en januari naar voren werden gebracht. Zo vraagt de organisatie om de invoering van CBAM voor meststoffen uit te stellen tot er voldoende technische garanties zijn voor voorspelbare prijzen bij invoer en facturatie, en om verstoringen in de toeleveringsketen te vermijden. Daarnaast pleit de Copa-Cogeca voor structurele maatregelen om de extra kosten voor landbouwers te compenseren.