De Europese Unie heeft na de Russische inval in Oekraïne sancties ingesteld tegen de import van kunstmest uit Rusland en Wit-Rusland. Dat raakt de Europese landbouw, want een belangrijke aanvoerader van goedkope kunstmest is daarmee afgesloten. Rusland was tot voor kort goed voor ongeveer een kwart van de Europese kunstmestimporten, met name van KAS en varianten daarvan.
De fabrieken in Rusland kunnen los van de sancties ook om andere redenen niet meer volop produceren en exporteren. Oekraïense drones hebben het regelmatig op ze gemunt. Reden: de fabrieken kunnen net zo gemakkelijk explosieven maken als kunstmest, en doen dat ook. Maar als ze helemaal stil liggen, treft dat ook de Russische landbouw. Die heeft kunstmest nodig voor de graanteelt.
Bezoek van drones
Oekraïne heeft geen grote, zware raketten, zoals Rusland, maar heeft drones (onbemande vliegtuigjes) ontwikkeld die steeds beter worden en verder kunnen vliegen. Met name in het laatste anderhalf jaar hebben ze diverse kunstmestfabrieken in Rusland getroffen, soms meerdere keren.
Een van de belangrijkste getroffen locaties is PJSC Dorogoboezj in de regio Smolensk, ten westen van Moskou. Deze week werd de fabriek getroffen, wat een grote brand veroorzaakte. Bij de aanval kwamen naar verluidt zeven mensen om het leven. De fabriek produceert ammoniumnitraat en ammoniak, grondstoffen die direct worden gebruikt in de defensie-industrie. Het is niet de enige. Nog vijf bedrijven kregen bezoek uit Oekraïne. Bijvoorbeeld de Acron-fabriek in regio Veliky Novgorod, achter Moskou. Dit is een van de grootste kunstmestproducenten van Rusland. Dit bedrijf werd in december 2025 aangevallen. De aanval leidde tot explosies en branden in meerdere werkplaatsen. De derde fabriek is Nevinnomyssk Azot in de zuidelijke regio Stavropol.
Eurochem-bedrijven
Dit bedrijf, dat onderdeel is van de Zwitserse EuroChem-groep, is vaker doelwit geweest, met aanvallen in juni, juli en december 2025. Het is de grootste producent van stikstofhoudende meststoffen in de regio en levert salpeterzuur aan munitiefabrieken. De capaciteit van de fabriek is ruim 1,35 miljoen ton kunstmestgrondstoffen, genoeg om bijvoorbeeld aan de hele Duitse kunstmestbehoefte te voldoen. In de naastgelegen regio van Krasnodar ligt de EuroChem fabriek van Belorechensk. Deze werd in september 2025 aangevallen, wat leidde tot een tijdelijke productiestop en de evacuatie van 140 werknemers. Ten zuiden van Moskou, in de regio Toela, ligt Novomoskovsk Azot. Deze fabriek werd in mei en juni 2025 getroffen door drones, waarbij infrastructuur zoals gasleidingen en zuurtanks beschadigd raakten.
Tot 1.500 kilometer over grens
Tot slot is er de Azot-fabriek in Berezniki, in de Oeral. Van daar naar de Oekraïense grens is het ruim 1.500 kilometer. Toch werd deze fabriek in oktober 2025 ook getroffen. Het is de enige Russische kunstmestproducent die ook speciale aminen maakt die nodig zijn voor explosieven.
Kali-export
Rusland en Wit-Rusland zijn daarnaast ook belangrijke producenten en exporteurs van kali-meststoffen. In Wit-Rusland wordt de markt hiervoor beheerst door JSC Belaruskali, in Rusland is Oeralkali de dominante partij. Deze minerale meststoffen worden hoofdzakelijk voor vreedzame doeleinden gebruikt, maar toch kan een deel ook voor militaire doelen worden gebruikt. De Verenigde Staten vindt de toegang tot kali zo belangrijk dat het de import hiervan vanuit Wit-Rusland weer mogelijk heeft gemaakt. De EU is voorlopig nog niet zo ver.