Boeren zullen bij de eerste en tweede gift nog wel te maken hebben met hoge kunstmestprijzen. Dat verwacht marketingmanager Peter Arkenbout van Yara Germany & Benelux.
Hoewel de Amerikaanse president Donald Trump een snel einde aan de oorlog in Iran voorspelt, verandert er vooralsnog niet zo heel veel in de kunstmestmarkt. "De markt blijft onzeker", beschrijft Arkenbout. "Kunstmest zal nog wel wat duurder worden, maar hoeveel duurder durft niemand te zeggen."
In het algemeen hadden kunstmesthandelaren hun voorraden begin dit jaar niet op peil. Ze moeten daarom op dit moment duur inkopen, omdat de prijzen op korte termijn niet drastisch lager uit zullen vallen. Die hogere prijzen worden doorberekend aan de boer.
Toen de spanning in Iran opliep en de prijzen omhoog gingen, is de handel gaan hamsteren. "Het is net als bij wc-papier in de coronaperiode." In de afgelopen periode is aardig wat kunstmest aangekocht en dat moet in de komende tijd zijn weg vinden naar de boeren. Daarom ijlt het hoge prijsniveau van dit moment nog wel even na.
Gespreid en tijdig aankopen
"Het is heel basaal wat ik zeg", aldus Arkenbout, "maar wij hameren er altijd op dat boeren gespreid en tijdig hun kunstmestaankopen moeten doen. Je ziet wat er gebeurt als er iets onverwachts optreedt."
De escalatie van het conflict in het Midden-Oosten, met de Verenigde Staten en Israël aan de ene kant en Iran aan de andere kant, zorgt opnieuw voor flinke onrust op de wereldwijde kunstmestmarkt. Dat leidt tot fors stijgende energieprijzen, waarbij de gasprijs een grote rol speelt in de kunstmestproductie.
Daarnaast speelt bij dit conflict vooral de logistiek rond de Straat van Hormuz een belangrijke rol. Schepen liggen door de blokkade van deze zeestraat momenteel vast of wachten op veilige passage, terwijl verzekerings- en vrachtkosten stijgen.
Volgens een analyse van Rabobank RaboResearch passeert ongeveer 25% tot 30% van de wereldwijde export van stikstofmeststoffen via deze zeestraat. Arkenbout voegt daar aan toe dat volgens een ander rapport 35% van alle ureum via deze doorgang gaat. Dat heeft zo'n grote invloed op de wereldhandel dat bij een blokkade van de zeestraat de prijzen fors omhoog gaan.
KAS-prijs volgt duurdere ureum
De reactie van de markt liet niet lang op zich wachten. Binnen 48 uur na de eerste aanvallen stegen ureumprijzen in Noord-Afrika met bijna 20%, terwijl ook de Europese gasprijs fors opliep. De hogere ureumprijzen hebben direct invloed op de kunstmestprijzen in Nederland, want de prijsrelatie tussen KAS en ureum is zeer hecht.
Volgens marktanalysebureau ICIS zijn ureumprijzen inmiddels met tot 35% gestegen naar het hoogste niveau in drie jaar. Kopers zoeken wereldwijd naar alternatieve volumes nu exportstromen uit de Arabische Golf verstoord raken.
Net voor het bemestingsseizoen
Het moment van de verstoring is vooral ongelukkig voor boeren op het noordelijk halfrond. In verschillende regio's staat het bemestingsseizoen voor de deur. Zo bereiden Amerikaanse en Europese boeren zich voor op de voorjaarsbemesting en heeft India al meer dan 500.000 ton ureum uit de Golfregio vastgelegd voor levering richting het moessonseizoen.
Daar komt bij dat de wereldmarkt al krap was. Chinese export van ureum blijft beperkt, terwijl eerder in de winter al productieverstoringen waren door gasproblemen in Iran. Ook Oekraïense aanvallen op Russische stikstoffabrieken hebben volgens ICIS het aanbod eerder al geraakt.
Ook aan de productiekant in het Midden-Oosten ontstaan nu problemen. Zo heeft QatarEnergy tijdelijk de productie van ammoniak en ureum stilgelegd nadat de LNG-productie werd stopgezet. Dat zorgt voor extra spanning op de stikstofmarkt.
Ook fosfaat en zwavel onder druk
Niet alleen stikstofmeststoffen reageren op de geopolitieke spanningen. Volgens ICIS is ook de fosfaatmarkt nerveus, waarbij producenten terughoudend zijn met nieuwe aanbiedingen en handel tijdelijk vertraagt.
Tegelijkertijd ligt de wereldwijde handel in zwavel grotendeels stil doordat kopers en verkopers eerst meer duidelijkheid willen over de duur van het conflict. Arkenbout legt uit dat zo'n 45% van de totale sulfurhandel via de Straat van Hormuz gaat en dat dit daarmee een grote invloed heeft op de zwavelprijzen in Nederland.
Mogelijke impact voor boeren
Voor boeren kan dit een dubbele kostenstijging betekenen. Enerzijds door hogere wereldmarktprijzen voor kunstmest, anderzijds doordat meststoffen binnen de EU onder het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) vallen, wat importkosten kan verhogen.
Volgens Rabobank hangt het verdere prijsverloop sterk af van de duur van het conflict. Bij een snelle de-escalatie kan de markt stabiliseren, maar bij een langdurige verstoring van transport en energievoorziening kan een structureel hogere kunstmestprijs ontstaan.