Energieprijzen liggen nog onder het niveau van de crisis in 2022, maar gas, olie en diesel zijn recent sterk gestegen. Tegelijk zijn rente en liquiditeit bij bedrijven minder gunstig dan vier jaar geleden. Lees meer over energieprijzen en kostenrisico’s voor de agrarische sector.
'Gewapend conflict in het Midden-Oosten kan Nederlandse sectoren hard raken', kopt ABN Amro boven de analyse over de economische gevolgen van de oorlog in Iran. Met name glastuinbouw- en voedingsmiddelenbedrijven worden genoemd als kwetsbare sectoren bij hogere energieprijzen. Ook akkerbouw- en veehouderijbedrijven ondervinden volgens de bank de gevolgen.
Energie vormt 15% tot 25% van de kosten in de glastuinbouw, signaleert ABN Amro. Akkerbouw- en veehouderijbedrijven zijn in dit verband vooral gevoelig voor prijsveranderingen bij kunstmest. Het aandeel kunstmest in de kostprijs op deze bedrijven ligt volgens de bank rond de 5%.
Voor akkerbouwers blijft de impact volgens de sectoranalyse voorlopig beperkt, omdat zij de benodigde kunstmest voor dit seizoen grotendeels al hebben ingekocht. Bovendien gaan de onderzoekers ervan uit dat waar mogelijk dierlijke mest wordt ingezet in plaats van kunstmest.
Ook de gevolgen voor de export zijn beperkt. De Nederlandse voedingsmiddelen- en drankenindustrie exporteert voor €2,9 miljard naar het Midden-Oosten. Dat is 2,8% van de totale export. Voor zuivel ligt dit aandeel met 5% iets hoger. Een deel van de bestemmingen in het Midden-Oosten kan volgens de onderzoekers via alternatieve routes worden beleverd.
Sterk stijgende energieprijzen
Sinds eind februari is de Europese gasprijs (TTF) bijna verdubbeld: van ongeveer €32 naar circa €59 per MWh. Tegelijk steeg de olieprijs kortstondig tot bijna $120 per vat. Ook diesel werd fors duurder. Voor grootverbruikers steeg de dieselprijs in korte tijd van €1,74 naar €2,08 per liter (exclusief btw), een toename van ongeveer 20%. Vooral de transportsector merkt deze gevolgen, al kunnen bedrijven de hogere dieselkosten vaak verrekenen via een dieselclausule in contracten.
Al met al concludeert de bank dat de situatie minder extreem is dan tijdens de energiecrisis van 2022, toen de gasprijzen door de oorlog in Oekraïne tot recordniveaus stegen. De huidige prijsstijging ligt daar vooralsnog duidelijk onder. Bovendien hebben veel bedrijven inmiddels maatregelen genomen om hun energiegebruik te beperken of contracten vastgelegd tegen lagere tarieven.
Rente en liquiditeit
Op andere fronten zijn er volgens ABN Amro wel duidelijke verschillen met vier jaar geleden. Minder gunstig zijn onder meer de hogere rentestand, een gemiddeld lagere liquiditeitspositie bij bedrijven en lagere gasvoorraden in Europa.
Voor ondernemers is het daarom van belang de kosten goed in de gaten te houden, stelt ABN Amro. Dat geldt ook voor de liquiditeitsbehoefte. Volgens de bank laten eerdere crises zien dat kosten plots sterk kunnen oplopen, waardoor bedrijven financieel onder druk komen te staan.