Droogte zet het Europese aanbod aan akkerbouwgewassen onder druk, terwijl Nederland relatief gunstig afsteekt. Dat kan de marktverhoudingen laten verschuiven. ABN AMRO ziet kansen voor de Nederlandse landbouw in de Europese droogte. Lees meer over de gevolgen van de droogte dit jaar.
Dat schrijft ABN AMRO in een sectorrapport over de gevolgen van extreem weer voor Nederlandse bedrijven. Lange perioden van hitte en droogte vergroten in de landbouw de kans op misoogsten en kwaliteitsverlies. Hogere verdamping, een tekort aan zoetwater, beregeningsverboden en verzilting spelen daarbij een rol. Ook neemt volgens de bank de kans op ziekten en plagen toe.
De Europese gewasmonitor JRC MARS stelde in juli de opbrengstverwachtingen voor verschillende gewassen fors neerwaarts bij. Zo werden opbrengstverwachtingen van aardappelen, granen en maïs met 3 tot 6% verlaagd ten opzichte van juni. Omdat de droogte in augustus aanhoudt, verwacht ABN AMRO dat de Europese oogstverwachtingen verder naar beneden worden bijgesteld.
Compensatie door hogere prijzen
De gevolgen verschillen sterk per regio. Een kleiner Europees aanbod leidt normaal gesproken tot hogere marktprijzen. Die prijsstijging kan voor telers een deel van het opbrengstverlies compenseren. Akkerbouwers die zelf relatief weinig droogteschade hebben, kunnen volgens ABN AMRO zelfs profiteren van de hogere verkoopprijzen.
Nederland heeft daarbij een voordeel ten opzichte van met name Zuid-Europa. De beschikbaarheid van water is hier relatief gunstiger. Omdat ABN AMRO verwacht dat de oogstderving in Zuid-Europa groter uitvalt dan in Nederland, kan de relatieve concurrentiepositie van Nederlandse telers op termijn verbeteren.
Investeren in water
Dat betekent niet dat Nederlandse boeren buiten schot blijven. Akkerbouwers zullen zich volgens de bank verder moeten aanpassen aan perioden van waterschaarste. Mogelijkheden zijn investeringen in irrigatie, waterberging en aangepaste teeltsystemen. Ook ziet ABN AMRO kansen voor zout- en droogtetolerante rassen en gewassen, waaronder peulvruchten. Zulke aanpassingen kunnen de weerbaarheid vergroten en kansen bieden voor nieuwe hoogsalderende gewassen.
Ook de overheid is volgens de bank aan zet. Door water langer vast te houden en het landschap en waterbeheer daarop aan te passen, kan in droge perioden meer zoetwater beschikbaar blijven voor de landbouw. Niet alle klimaatrisico's zijn daarmee weg te nemen. Voor het resterende risico noemt ABN AMRO onder meer de brede weersverzekering als mogelijkheid.
Water ook risico voor voedingsindustrie
De droogte raakt bovendien de voedselketen achter het boerenerf. Voor de voedingsmiddelen- en drankenindustrie vormt volgens ABN AMRO niet zozeer de prijs van water, maar vooral de toekomstige beschikbaarheid ervan een risico. Water is nodig als ingrediënt, bij bereidings- en reinigingsprocessen en voor koeling.
Drinkwaterbedrijven waarschuwen dat zonder ingrijpen vanaf 2035 tijdens droge perioden tekorten kunnen ontstaan. Daardoor kunnen bedrijven op piekmomenten minder water tot hun beschikking krijgen. Ook kunnen uitbreidingen met een grote watervraag worden beperkt.
ABN AMRO adviseert voedingsmiddelenbedrijven daarom nu al het waterverbruik terug te brengen. Brouwers en zuivelbedrijven werken daar bijvoorbeeld aan door efficiënter te reinigen, water te hergebruiken en restwater op te vangen. De businesscase is volgens de bank echter lastig: water is relatief goedkoop, terwijl waterbesparende technologie forse investeringen kan vragen.
Wateroverlast
Na maanden van hitte en droogte moeten bedrijven zich volgens ABN AMRO ook voorbereiden op het tegenovergestelde probleem. Door de uitzonderlijk warme oceanen neemt volgens de bank de kans op zeer veel neerslag en daarmee wateroverlast in het najaar toe. Onderzoek laat tegelijkertijd zien dat grote Europese sectoren nog onvoldoende investeren in klimaatadaptatie voor hitte, droogte en overstromingen.