De waardering voor akkerbouw en melkveehouderij blijft hoog, terwijl consumenten voorzichtig positief zijn over AI. De regie bij de boer blijft belangrijk. Lees meer over AI in de voedselketen.
Dat blijkt uit de Agrifoodmonitor 2026 van Wageningen Social & Economic Research (WSER). Voor de elfde editie van het onderzoek zijn 3.500 Nederlandse consumenten ondervraagd. De maatschappelijke waardering voor de verschillende onderdelen van de voedselketen is ten opzichte van vorig jaar over het algemeen nauwelijks veranderd.
Akkerbouw, tuinbouw en melkveehouderij worden door consumenten het meest positief beoordeeld. Daarna volgen de visserij, supermarkten en voedingsmiddelenindustrie. Onderaan staan de pluimvee- en varkenshouderij. Dat betekent overigens niet dat consumenten negatief tegenover deze sectoren staan. De waardering voor de agrifoodsector is over de gehele linie positief.
De hoge waardering voor met name akkerbouw en melkveehouderij is geen eenmalige uitschieter. Ook in de Agrifoodmonitor van 2025 behoorden akkerbouw, tuinbouw en melkveehouderij tot de hoogst gewaardeerde sectoren. De algemene maatschappelijke waardering voor de Nederlandse landbouw en voedselketen bleef toen eveneens positief.
Volgens projectleider Mariët van Haaster-de Winter geeft die waardering de agrifoodsector ruimte om met de samenleving in gesprek te blijven over veranderingen en dilemma's. De onderzoekers spreken van voldoende maatschappelijk krediet.
AI maakt boer moderner
Een van die veranderingen is het gebruik van kunstmatige intelligentie. Dat onderwerp staat centraal in de Agrifoodmonitor van dit jaar. Consumenten blijken voorzichtig positief over het gebruik van AI in de voedselketen.
Boeren, tuinders en andere bedrijven in de voedselketen die AI toepassen, worden als moderner en innovatiever gezien. Consumenten verwachten ook dat de technologie ondernemers kan helpen beter te presteren. Een melkveehouder kan AI bijvoorbeeld gebruiken om koeien te monitoren, terwijl een teler met behulp van AI het optimale oogstmoment kan bepalen.
Consumenten zien daarnaast mogelijkheden om met AI maatschappelijke problemen aan te pakken. Ze denken onder meer aan voedselzekerheid, dierenwelzijn, watergebruik en het verminderen van voedselverspilling. Gemiddeld worden de mogelijke voordelen van AI groter ingeschat dan de risico's.
Boer moet zelf aan het roer blijven
Daar zit wel een duidelijke voorwaarde aan. Consumenten hebben meer vertrouwen in de ondernemer die AI gebruikt dan in het AI-systeem zelf. Ze vinden het belangrijk dat de boer of andere ondernemer uiteindelijk zelf de beslissingen blijft nemen. Ook willen ze transparantie over de manier waarop AI wordt toegepast.
Een ander aandachtspunt is de natuurlijkheid van voedsel. Producten waarbij AI tijdens de productie is gebruikt, kunnen door consumenten als minder natuurlijk worden ervaren. Dat kan zelfs het geval zijn wanneer er feitelijk niets aan de eigenschappen van het eindproduct verandert.
Volgens Van Haaster-de Winter moeten bedrijven daarom niet alleen uitleggen welke technologie ze gebruiken. Ook de perceptie van het uiteindelijke voedingsmiddel speelt een rol. AI lijkt daarmee vooral geaccepteerd te worden wanneer de technologie de boer ondersteunt en niet vervangt.