De prijs van ruwe olie is opnieuw gestegen en bereikte het hoogste niveau in vijf maanden. Een nieuw Amerikaans steunprogramma moet de hoge kosten van boeren, waaronder van diesel, compenseren. Volgens het Internationaal Energieagentschap kan de dieselmarkt nog krapper worden. Lees hier meer over de (prijs)ontwikkelingen op de energiemarkten.
Ruwe Brent-olie bereikte op moment van schrijven (dinsdagmiddag 20 oktober) een prijs van $110,27 per vat. De laatste keer dat de prijs hoger was, was vijf maanden geleden. Dit ondanks dat er meer olie uit het Midden-Oosten komt.
Volgens het oliemarktrapport van oktober van het Internationaal Energieagentschap (IEA) herstelde de export van ruwe olie uit de Golfregio, met Saoedi-Arabië voorop, zich in september tot meer dan 75% van het niveau van voor de oorlog. "De recente escalatie van aanvallen op regionale energie-infrastructuur en tankerverkeer dreigt echter verdere winsten teniet te doen", aldus het rapport.
De laatste weken zijn er uitzonderlijk veel incidenten gemeld bij het UMKTO van aanvallen op tankers, maar ook meerdere containerschepen, in de Straat van Hormuz en de Perzische Golf. Daarnaast hebben de aanvallen tussen de door Iran gesteunde Houthi's enerzijds en Saoedi-Arabië en de Jemitische regering anderzijds zich verhevigd. Ook zijn in Saoedi-Arabië drones onderschept.
Het door Trump aangekondigde bestand tussen Oekraïne en Rusland om elkaars energie-infrastructuur niet aan te vallen, is ondertussen nooit van de grond gekomen. Afgelopen zondag voerde Oekraïne een grootscheepse droneaanval uit op een olieraffinaderij in Sint-Petersburg, nadat Rusland de Oekraïense stroomvoorziening bleef bestoken.
De krapte op de oliemarkt heeft de IEA-lidstaten er op 15 oktober toe bewogen om ook de resterende 100 miljoen vaten uit de eerder aangekondigde vrijgave van strategische olievoorraden versneld op de markt te brengen. Eerder waren al circa 330 miljoen vaten vrijgegeven.
Dieselmarkt kan nog krapper worden
De recente ontwikkelingen zetten de oliemarkt onder druk. Daarbij is de export van geraffineerde aardolieproducten, zoals diesel en LPG, vanuit het Midden-Oosten veel trager gestegen dan de aanvoer van ruwe olie.
Volgens het IEA blijft de export daarvan onder de helft van het niveau van voor de Iran-oorlog. Zelfs als de raffinaderijproductie eind van dit jaar herstelt, is er volgens het agentschap te weinig diesel om aan de vraag te voldoen en zullen de voorraden niet voor de tweede helft van 2027 aangevuld zijn.
De raffinagemarges van dieselraffinaderijen buiten Noord-Amerika staan onder druk door de krapte op de ruwe oliemarkten en de recordhoge vrachtprijzen, aldus het IEA. Verslechtering van de winstgevendheid van raffinaderijen zou er volgens het agentschap voor kunnen zorgen dat er minder diesel geproduceerd wordt en de markt voor het einde van het jaar nog krapper wordt. De prijs van diesel is sinds de oorlog in Iran al harder gestegen dan die van olie.
20 oktober kost 100 liter diesel (vanaf 4.000 liter) €197,05 (LTO-ledenprijs). Dat is 52% meer dan begin dit jaar.
Trump probeert boeren binnenboord te houden
Het Amerikaanse ministerie van Landbouw USDA maakt $8 miljard vrij voor een steunprogramma om Amerikaanse boeren dit oogstseizoen tegemoet te komen in hogere inputprijzen en marktverstoringen. Hoewel het steunprogramma de naam Harvest Fuel Relief draagt, is het niet uitsluitend gericht op diesel.
Op basis van ingezaaid areaal, een raming van de productiekosten, de hectareopbrengsten en marktprijzen wordt met behulp van een modelformule voor gewassen als tarwe, maïs en soja een deel van het berekende verlies gecompenseerd. Een van de kosten die drukken op de landbouw is de hogere dieselprijs door de oorlog in Iran. Dat tast Trumps populariteit onder boeren aan, een groep waarvan hij tot nu toe op veel steun kon rekenen. Met de midterms voor de deur is dat niet handig.
Eerder kondigde de Amerikaanse president al aan dat boeren nu ook met rode diesel de openbare weg op mogen. Tevens sloot hij met Rusland een dieseldeal, ondanks Amerikaanse sancties tegen het land. Volgens het Internationaal Energieagentschap zet dit overigens geen zoden aan de dijk, aangezien Rusland kampt met een gebrek aan raffinagecapaciteit.
De regering-Trump maakt het nu ook mogelijk om olietankers van de zogenoemde schaduwvloot op te kopen en er daarna legaal olie mee te vervoeren, zo citeert Bloomberg de Amerikaanse energieminister Chris Wright. Volgens hem telt de schaduwvloot 1.600 schepen en kunnen er tientallen tot honderden tankers legaal worden gemaakt. Volgens analisten zal dit echter weinig invloed hebben op de olieprijs omdat de beschikbaarheid van schepen het probleem niet is.
Gasprijs door lagere temperatuur opgestuwd
De gasprijs op de termijnbeurs TTF bereikte 19 oktober een nieuw recent hoogtepunt (sinds eind 2022) met €88,04 per MWh. Vandaag is op het moment van schrijven de prijs weer gedaald naar het nog steeds hoge niveau van €84,39. Met de koudere temperaturen is er meer vraag naar gas voor verwarming.
In september werd het vuldoel van de EU-lidstaten met 10%-punt verlaagd, om te voorkomen dat de groothandelsprijzen verder opgedreven werden met het vullen van de lage gasvoorraden. Het nieuwe Nederlandse vuldoel van 64% is nu gehaald, want de gasvooraad is volgens Gas Infrastructure Europe voor 64,56% gevuld. De Europese gasvoorraden zijn voor bijna 75% gevuld.
Elektra
De hogere gasprijs heeft ook invloed op de prijs van stroom. De afgelopen week varieerden de gemiddelde dagprijzen op de Epex Day Ahead tussen de €166,72 per MWh en €212,76 per MWh.