Dure stroom laat prijs van windstil weer zien

Brent ruwe olie stond eind oktober nog op dik $110 per vat. Inmiddels is de prijs gezakt naar een niveau rond de $95 per vat. Daarmee blijft olie nog wel ruim boven het niveau van voor de Amerikaans/Israëlische aanval op Iran.

Spelers op de oliemarkt prijzen een nieuwe onderhandelingsronde tussen de VS en Iran al min of meer in. De Amerikaanse president Trump gaf afgelopen zondag aan dat diplomatie een nieuwe aanvalsgolf op Iran kan voorkomen.

Trump zei zondag tegen CNN dat nieuwe Amerikaanse militaire aanvallen 'hoogst onwaarschijnlijk' zijn als Teheran vooruitgang boekt richting een akkoord over zijn nucleaire programma en de heropening van de Straat van Hormuz. Hij zei ook in het CBS-programma 60 Minutes dat hij de oorlog 'niet wil laten escaleren'.

Andere dynamiek
Iran en de Verenigde Staten onderhandelen in stilte over een gevoelig akkoord dat een terugkeer naar een grootschalige oorlog kan voorkomen en de deur kan openen naar bredere gesprekken. Het verlies van de Republikeinen in de verkiezingen in de VS vorige week geeft de situatie tussen Iran en de VS nog een andere dynamiek.

De Amerikaanse vicepresident Vance noemde de oorlog in Iran een van de redenen voor het verlies van zijn partij. Vanuit Iran kan men het natuurlijk niet laten nog wat in deze vlek te wrijven. Daar zit meteen ook een risico. Een kat in het nauw maakt rare sprongen en van Trump weten we dat hij een behoorlijke eigen koers vaart.

Onrust bij Opec
In het kartel van de olieproducerende landen Opec rommelt het ook. Op 1 november hebben zeven landen van het kartel de productiedoelstellingen voor december vastgesteld. Eén van die zeven, te weten Irak, zaait twijfel over wat er is afgesproken en wat er daadwerkelijk wordt opgepompt.

Irak heeft een quotum van de Opec om 4,4 miljoen vaten per dag aan olie op te pompen. De Iraakse ministerie van Olie, Mohammed Khudair verklaarde dat het land 5 miljoen vaten per dag oppompt. Volgens de minister is dat geen probleem want het quotum van de Opec betreft export. Er zijn in het verleden weleens afspraken gemaakt over export volgens experts, maar daar is in de quota die begin deze maand zijn gepubliceerd geen sprake van.

Door de Iran oorlog is het scheepvaartverkeer op de Perzische Golf deels gestremd. Dat heeft grote gevolgen voor de olie-export van onder meer Irak, Saoedi-Arabië en Koeweit. Deze landen hebben daardoor noodgedwongen onder hun quotum moeten produceren. Met het oog op eventuele nieuwe verdeelsleutels zou het denkbaar kunnen zijn dat Irak zijn productiecapaciteit hoger wil doen lijken.

Sommige analisten twijfelen ook aan de cijfers waarmee Khudair rekent. Het Internationaal Energieagentschap IEA gaat namelijk uit van een Iraakse olieproductie in september van 4,1 miljoen vaten per dag en een over langere termijn houdbare maximale productie van 4,9 miljoen vaten. Dat is ruim onder de productie die de Iraakse minister communiceert.

Aardgas
Aardgas piekte eind oktober op de TTF €103,94 per MWh. Inmiddels is de prijs op de Europese termijnmarkt weer wat gedaald. Op het moment van schrijven staat gas op de TTF op €83,08 per MWh.

Dat gas een stapje terug doet, komt volgens verschillende analisten net als bij olie door de mogelijke gesprekken tussen Iran en de VS. In Europa zijn we deels afhankelijk van vloeibaar aardgas uit Qatar.

Een punt van aandacht is de relatief lage vulgraad van de opslagen in Europa. De vulgraad zit op 72,65% terwijl het vijfjarig gemiddelde voor periode op meer dan 90% staat. Met wat kouder weer in onze contreien en een beperkt aanbod van energie uit zon en wind wordt er al gas aan de voorraad onttrokken.

Bloomberg meldt dat de aanvoer van gas uit Noorwegen lager uitkomt dan gepland. De oorzaak zijn ongeplande storingen waardoor de pijpleidingen niet op volle capaciteit benut kunnen worden. Samen met de beperkte voorraad gas in Europa is er volgens sommige analisten niet veel voor nodig om de gasprijs te laten stijgen.

Stroom stijgt door
In tegenstelling tot olie en gas zit elektriciteit op de Epex Spot Day Ahead wel in de lift. Met een prijs van €342,44 per MWh staat de Epex op het hoogste niveau sinds 12 december 2024.

Het waait niet en we hebben relatief weinig zon. Dat is vooral op de elektriciteitsmarkt goed te merken. Kolen- en gasgestookte centrales zijn hard nodig om aan de stroomvraag te kunnen voldoen. Die twee energiebronnen zijn niet de goedkoopste in de mix.

Als schone energiebron en als middel om niet afhankelijk te zijn van politiek minder stabiele regio's staat kernenergie weer vol in de belangstelling. Het ontwikkelen en bouwen van een nieuwe kerncentrales duurt jaren. Ook voor een kerncentrale is brandstof nodig. De productie van uranium is verwaarloosd in het westen, schrijft oilprice.com.

Het delven van uranium is één, maar vervolgens moet dat nog opgewerkt worden tot verrijkt uranium. Volgens de cijfers van oilprice.com kan het westen met de eigen productie in ruim driekwart van het benodigde uranium voorzien.

Het resterende deel komt uit Rusland en China. Laten dat nu net twee landen zijn waarmee de verhoudingen op zijn zachtst gezegd wat gespannen zijn. Europa en Amerika kunnen wel ambities hebben om te investeren in nieuwe kerncentrales. Als de voorziening van splijtstof niet op orde is blijven er geopolitiek risico's aan deze voor van energieopwekking kleven.