Productiviteit per zeug stuwt aanbod varkensvlees

De genetische potentie van dieren groeit en wordt steeds beter benut door veehouders, ook al stond deze Europees de afgelopen jaren onder druk door onder meer de PRRS-problematiek in Spanje. Daarmee blijft de stijgende output per zeug en vleesvarken een belangrijke marktfactor, zo blijkt uit een analyse van Europese productiecijfers. Econoom varkensproductie Robert Hoste van Wageningen Social & Economic Research ziet deze trend vooralsnog niet eindigen.

Minder zeugen, gelijke productie
Uit een analyse van cijfers van Eurostat blijkt dat het aantal zeugen in de periode 2011-2025 fors is gekrompen. De totale varkensvleesproductie lag in 2025 echter op een vergelijkbaar niveau als in 2011. Waar het aantal zeugen in de EU-27 daalde van 13,4 miljoen in 2010 naar 10,3 miljoen in 2025, lag de productie zelfs een fractie hoger. Een krimp van 22,4% in het aantal zeugen ging gepaard met een productiestijging van 21,5 miljoen ton in 2010 naar 21,8 miljoen ton in 2025 (+1,4%). In dezelfde periode daalde het aantal vleesvarkens van 58,9 miljoen naar 54,0 miljoen (-8,3%).

Vleesoutput per zeug zit nog altijd in stijgende trend
Evenredig met de daling van het aantal zeugen is de productiviteit per zeug flink toegenomen. Gecombineerde cijfers van de totale Europese varkensproductie en het aantal zeugen laten zien dat zowel het aantal geproduceerde varkens als de vleesoutput nog altijd toeneemt. De productiviteitsstijging verloopt niet lineair en wordt beïnvloed door verschillende marktfactoren. Juist in de afgelopen jaren stond deze stijging onder druk. Meer recent lijkt de impact van deze factoren af te nemen en trekt de productiviteit weer aan.

Varkenseconoom Hoste ziet ondanks deze rem geen aanleiding om te verwachten dat de efficiencyverbetering afvlakt. "De productiestijging verloopt niet in een rechte lijn. Efficiency omvat niet alleen genetica, maar ook management, diergezondheid en voer. Dat zijn variabelen waarop varkenshouders en voerproducenten sturen."

Volgens Hoste speelt dit effect vooral in jaren met hoge grondstofprijzen. "Dit zet het rendement in de keten onder druk. Rantsoenen worden kritischer bekeken en samenstellingen aangepast. Wisselende samenstellingen en mogelijk lagere kwaliteit van grondstoffen hebben uiteindelijk effect op de productiecijfers."

Daarnaast speelt diergezondheid een rol. Spanje, als grootste varkensproducent binnen de EU, heeft een grote invloed op de cijfers. Juist daar speelden de afgelopen jaren aanzienlijke gezondheidsproblemen door een nieuwe vorm van PRRS. Dit drukte het aantal gespeende biggen en leidde tot meer uitval in de opfok en bij vleesvarkens.

Hoste: "De recente dalingen op Europees niveau moeten waarschijnlijk in dat licht worden gezien." Of Spanje de problematiek volledig onder controle heeft, is lastig vast te stellen. Volgens Hoste zijn er nog geen duidelijke signalen dat de problemen voorbij zijn, hoewel dit in de handel soms wel wordt gesuggereerd.

Productiviteit blijft vooralsnog toenemen
Voor de komende jaren ziet Hoste geen reden om aan te nemen dat de stijgende productiviteit afzwakt. "Management en diergezondheid verbeteren gemiddeld genomen nog altijd. Als het effect van de PRRS-problematiek in Spanje verder afneemt, heeft dat direct impact op het Europese gemiddelde. Ongeveer een kwart van de Europese zeugenstapel bevindt zich daar."

Om de varkensvleesproductie stabiel te houden, moet de zeugenstapel blijven krimpen. Hoste verwijst daarbij naar een bekende richtlijn: "Historisch krimpt de zeugenstapel jaarlijks met circa 2% als correctie op stijgende productiviteit. Dit houdt het aanbod stabiel. Dat komt neer op een gemiddelde stijging van circa 0,5 à 0,6 big per zeug per jaar. Daarnaast neemt ook de groei bij vleesvarkens toe. Dat verandert naar verwachting niet fundamenteel."

Outlook negatief
De verdere stijging van de efficiency komt de Europese vleesvarkensmarkt op dit moment ongelegen. De prijzen staan al geruime tijd onder druk door een ruim aanbod. Volgens recente cijfers werden in 2025 in de EU-27 circa 10,27 miljoen zeugen geteld, tegenover 10,21 miljoen in 2024 (+0,6%). In combinatie met een verdere productiestijging en matige afzetmogelijkheden resulteert dit in een negatief marktperspectief voor de komende periode.