De aardappelmarkt kampt met overaanbod en nauwelijks vraag, terwijl de termijnmarkt als prijsinstrument is weggevallen. Dat vergroot de onzekerheid over prijsvorming. Lees meer over het ontbreken van de termijnmarkt als kompas.
Feitelijk sloot de termijnmarkt al in april. Sindsdien is er geen contract meer verhandeld. De vaststelling van de laatste cash settlement is er daarmee één voor de geschiedenisboeken. Een lange geschiedenis van risicomanagement via termijnhandel eindigt op het slechtst denkbare moment.
| Weekoverzicht transacties |
|
VTA meldt deze week vijf transacties uiteenlopend van €0 tot €1 voor Fontane tot €6,50 voor Lady Anna. In het midden van deze prijsrange meldt VTA verkopen van Agria's voor €3 per 100 kilo. De DCA Transactieapp telt twee zaken: Lady Anna voor €6,50 en Agria uit kistenbewaring voor €7 per 100 kilo. PotatoNL heeft de noteringen over de hele linie iets verlaagd, behalve voor Fontane. De notering van Fontane is aan de bovenzijde met 50 cent gestegen naar €1,50 per 100 kilo. De onderkant blijft op €0. |
De termijnmarkt was bedoeld om prijsrisico's in te dekken. Ook dit seizoen waren er momenten met lage, maar toch betere prijzen dan nu. Op de termijnmarkt was de handel echter zo dun, dat er geen sprake was van een bruikbaar prijsinstrument. Daarmee zijn kansen verloren gegaan.
Kompas ontbreekt
Voor komend jaar zijn de contractprijzen bekend. Wel zijn er minder aardappelen op vaste prijs vastgelegd dan voorgaande jaren. Wat er met de prijsvorming van de overige aardappelen gebeurt, is onzeker. Zonder termijnmarkt ontbreekt daarvoor op dit moment het kompas.
De aardappelen groeien goed, dus het is niet verwonderlijk dat er geen stemming is. Bovendien ligt de handel in oude oogst in de goot. Tegenover een overschot staat een vraag die maar net iets groter is dan nihil. Verwerkers kopen nagenoeg niets bij en leven op contract- en meeleveraardappelen. Als er al iets op de vrije markt wordt gekocht, dan mag dat niks kosten.
Sluiting fabriek
Voorlopig lijkt het er niet op dat fabrieken meer gas gaan geven en meer aardappelen nodig hebben dan gecontracteerd. De sluiting van een van de fabrieken in Limburg is daarbij een slecht voorteken. De kans is groot dat meer fabrieken volgen.
In de afgelopen jaren is geïnvesteerd in capaciteit met het oog op groeiende afzet. In België lag in 2024 al een verwerkingscapaciteit van 7 miljoen ton, waarvan minder dan 6 miljoen ton werd benut. Sindsdien is de afzet afgenomen, terwijl in Noordwest-Europa nieuwe friteslijnen zijn bijgekomen.
Ramp kan helpen
De capaciteit is er dus wel, maar afzet ontbreekt om de markt te laten herstellen. Prijsverlaging moet de vraag naar aardappelproduct in Noordwest-Europa aanzwengelen, maar het is de vraag of dat voldoende is. Ook de gewenste vermindering van het areaal lijkt er niet te komen, nu eerste indicaties van de teeltoppervlakte wijzen op een reductie van 5% tot 7,5%.
Voorlopig lijkt het erop dat een ramp nodig is om het prijzenfront in beweging te krijgen. Bijvoorbeeld een uitzonderlijk droge zomer of juist zoveel neerslag dat de aardappelen wegrotten.
Dat kan nog gebeuren, want de aardappelen liggen nog lang niet achter de planken. De vraag blijft wat afnemers betalen als zij toch extra grondstof nodig hebben. De handel kreeg dit seizoen al zware klappen. Het is onzeker of die nog in staat is om sentiment in de markt te brengen.
Kleine opleving
In de afgelopen weken was er even vraag naar Innovator en Markies. De prijzen voor deze rassen veerden iets op, maar van fatsoenlijke prijzen was geen sprake. Er viel niets te verdienen, hoogstens een kleine vergoeding voor gemaakte kosten.
Fritesgeschikt noteert deze week bij PotatoNL €0 tot €4 per 100 kilo. Verwerkers vinden het niet nodig om meer te betalen. Er is voldoende aanbod beschikbaar. Voor het hoofdras Fontane wordt niet meer betaald dan €0 tot €1,50 per 100 kilo. Alleen kleinschalige afzet van rassen als Agria naar schilbedrijven en kleinere fabrikanten van verse frites in het buitenland levert iets meer op.
Afgelopen seizoen konden telers nog teren op inkomsten uit contracten. Met lagere contractprijzen en minder volume op vaste prijs dreigt komend seizoen een grotere uitdaging te worden. Tenzij ergens een ramp optreedt, bij voorkeur buiten Nederland.