Weer vliegt alle kanten op, aardappelmarkt stoïcijns

Schrik is een groot woord, maar menig akkerbouwer houdt de weerberichten goed in de gaten nu het september is. Met het oog op het extreem warme zeewater, kunnen vooral in de kustgebieden pittige buien vallen, zo is de ervaring. Tegelijkertijd: in bijvoorbeeld 2018 en 2025 was het zeewater ook erg warm en bleef het neerslagtekort groot in de herfst. 

Geen zware buien
Er is meer nodig dan alleen warm zeewater, zo zegt Boerenbusiness-weerman Robert de Vries. "In deze periode van het jaar is de watertemperatuur doorgaans op zijn hoogst. Onder gunstige omstandigheden kan daardoor veel regen vallen in de kustgebieden. Dat leek een tijdje aan de orde te zijn, maar volgens de huidige berekeningen van het ECMWF, het Europese weermodel, is die kans veel minder waarschijnlijk. Zeker voor september en oktober. November kan daarentegen wel natter dan normaal verlopen. Voor de kustbuien moeten alle elementen 'goed' samenvallen, anders wordt het warme water niet benut."

Het gemiddeld neerslagtekort, gemeten door het KNMI, bedraagt momenteel 267 millimeter. Daarmee zit 2026 opnieuw onder de 5% droogste jaren tot en met 2025 en volgens de verwachting blijft dat voorlopig zo deze maand. Het verschil met 2018 is wel groter. Regionaal blijven enorme verschillen zichtbaar. Oost-Brabant, Limburg, Zeeland en Noord- en Zuid-Holland zijn nog steeds extreem droog. Daar loopt het tekort op tot ver boven de 300 millimeter.

Neerslag beperkt
Waar eerder nog werd gerekend op een zeer wisselvallige eerste helft van september is dat beeld inmiddels behoorlijk veranderd. Alleen voor dinsdag (8 september) staat nog een beetje regen in de planning, waarna het stabiel nazomerweer wordt in Noordwest-Europa. De neerslag deze maand tot nu toe is beperkt gebleven tot enkele millimeters, met wat uitschieters in het noordoosten en West-Brabant. België en Frankrijk bleven droog en vooral Noord-Duitsland kreeg opnieuw wel significante neerslag, tot 25 millimeter of meer.

Dat brengt ons bij de groei van de aardappelgewassen. Waar de percelen potentie hebben en nog groen staan is er wel geprofiteerd van de mildere temperaturen en het beetje vocht dat er is gevallen, wat opnieuw lokaal zeer wisselend is. Uit alle gebieden komen meldingen van doorwasproblematiek. Lang niet alleen in de droge gebieden, maar bijvoorbeeld ook in Flevoland komen telers dit tegen. In België en Frankrijk zijn de problemen wel aanmerkelijk groter.

Iedere kilo nodig
Hoe de aardappelafnemers hiermee omgaan valt nog te bezien. Iedere aardappel hebben ze nodig. Dat blijkt wel uit een mailing die het Belgische handelsbedrijf Vervaeke vorige week naar zijn telers stuurde. Daarin roept het op om geen loofdoding toe te passen, maar de gewassen zelf af te laten sterven. Met andere woorden: iedere kilo is benodigd. Kwaliteitsissues worden opgelost door de afnemers, zo hopen de telers en bevestigen de afnemers.

De Belgische branchevereniging Belpotato roept op om toch vooral je afnemer(s) tijdig in te lichten over eventuele kwaliteitsissues. Dat geldt ook voor het niet kunnen volleveren van een tonnencontract. Het bevestigt de enorme verschillen tussen rassen en percelen, maar dat de Belgische oogst ver benedengemiddeld gaat zijn, is wel duidelijk. Net zoveel of grotere zorgen zijn er over de fijne sortering, waardoor maar een klein aandeel de maat 50 mm behaalt. Ook hier wordt eraan gewerkt om de specificaties te kunnen te versoepelen.

Prijs onbeweeglijk
Met historisch lage opbrengsten, een fijne sortering, kwaliteitsissues en een bodem die op steeds meer plekken alweer begint uit te drogen, verwacht je dat de markt beweging vertoont. Niets is minder waar. Nog altijd worden er oude oogst aardappelen uitgeschuurd en verwerkt. Samen met de vooruitgeschoven vroege aardappelen kunnen verwerkers zich zo in hun behoeftes voorzien. Dat geeft een zeer rustige markt, waar bovendien nog altijd druk wordt gepuzzeld hoe de opbrengst uit gaat komen. Dit is ook terug te zien in het uitblijven van noteringen of onveranderde aardappelprijzen.

Het uitblijven van significante neerslag in de eerste helft van september doet een al te rijke nagroei de das om. Een droger weertype is voor de rooibare dagen dan weer meer welkom. Dat de markt zich koest houdt en kopers zich maar weinig melden, moet niet worden opgevat als een signaal dat de problemen zijn verdwenen. Zeker voor partijen die aan de kwaliteits- en lengtespecificaties voldoen zijn de marktperspectieven zeer gunstig.