Nieuws Economie
Negatieve kasstroom groot deel akkerbouwbedrijven
Van alle land- en tuinbouwsectoren hebben akkerbouwbedrijven in 2025 het kleinste percentage bedrijven met een positieve kasstroom. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van Wageningen University & Research (WUR) die het instituut tijdens de presentatie van de inkomensraming bekendmaakte.
55% van de akkerbouwbedrijven heeft een positieve kasstroom, waar dat voor de land- en tuinbouw als geheel 76% is. Bij 45% van de akkerbouwbedrijven zijn de inkomsten dus onvoldoende om aan de betalingsverplichtingen (inclusief aflossingen) te voldoen.
Voor het overgrote deel biedt minder onderhoud uitvoeren, besparen op privé-uitgaven of spaargeld inzetten een oplossing. 5% van de bedrijven moet daarnaast ook de aflossingen uitstellen. Voor 3% van het totaal is dat niet genoeg en zijn grotere aanpassingen noodzakelijk.
Volgens sectorexpert akkerbouw bij de WUR, Bert Smit, werd 2025 voor de akkerbouw gekenmerkt door 'geweldige producties met als anticlimax de prijsvorming'. "Voor aardappelen is het echt een ramp geworden", zegt hij. Vrije aardappelen verdwijnen veelal in het voer en ook de graan- en suikerprijzen zijn heel laag. Ook de pootgoedprijzen gingen naar beneden. De uienprijzen vormen een uitzondering en het is hopen dat dat zo blijft, geeft Smit aan.
Het akkerbouwinkomen is flink naar beneden gegaan, met €24.000 naar €60.000 per onbetaalde arbeidsjaareenheid (arbeidskracht die 2.000 uur of meer per jaar werkt). Geraamd wordt dat 20% van de bedrijven een negatief inkomen van -€20.000 of verder in de min heeft. Uitzondering vormen de zetmeelaardappelenbedrijven waar het gemiddelde inkomen met €16.000 stijgt naar €116.000.
2022 was een uitzonderlijk jaar met een gemiddeld inkomen van €151.500. Voor de arbeid die geleverd wordt, is het gemiddelde van 2025 niet een heel hoog inkomen, aldus sectorexpert van de WUR Mark Manshanden. Daarbij licht hij toe dat bij een grotere groep het inkomen eerder onder dan boven het gemiddelde zit. Met name kleine bedrijven hebben het volgens hem lastig. "En de belastingaanslag valt ook binnen en dat gaat over jaren waar het heel goed ging, dus die zal best hoog zijn."
Rentabiliteit akkerbouw omlaag
De rentabiliteit voor de akkerbouw voor oogstjaar 2025 wordt op 91% geraamd, wat 7%-punt lager is dan in 2024 en 13%-punt lager dan gemiddeld in de periode 2020 tot en met 2024.
Het netto-bedrijfsresultaat voor de gemiddeld akkerbouwbedrijf is in 2025 volgens de WUR €40.200 in de min. Vorig jaar was dat –€7.900, terwijl de jaren daarvoor er een positief resultaat van €34.500 (2023) en €79.200 (2022) was. In deze berekening zijn de gewerkte uren gewaardeerd tegen cao-uurloon inclusief werkgeverslasten. Voor het vermogen (zowel vreemd als eigen vermogen) wordt rente berekend (er wordt dus niet gerekend met de door de bedrijven werkelijk betaalde rente).
De Agro Vertrouwensindex daalt dan ook flink. In de laatste meting in het derde kwartaal van dit jaar waren akkerbouwers negatiever over hun economische bedrijfssituatie voor de middellange termijn (twee à drie jaar) dan een kwartaal eerder. De index staat op -20 punten, terwijl het gemiddelde sinds 2013 voor de akkerbouw op -3 ligt.
Rampjaar aardappelen
Zoals gezegd, voor aardappelen is het een ramp jaar. Het leek niet op te kunnen in de Europese fritesverwerking en de een na de andere kondigde aan de lijnen uit te breiden. De gedachte was dat het dit jaar een vraagmarkt zou worden, maar de afzet bleek moeilijk terwijl er in combinatie van areaaluitbreiding en goede opbrengsten veel meer aardappelen waren.
Manshanden geeft aan dat vooral China en India in opkomst zijn als fritesproductent. "De de afzet buiten Europa is zeer beperkt. Die was ook wel al beperkt, maar de verwachting was dat we meer en meer zouden gaan exporteren en verkopen en dat is een beetje tegengevallen."
Het verschil in inkomen tussen telers die op contract telen en zij die vrije aardappelen hebben, heeft WUR niet in beeld, maar dat dat dit oogstjaar een groot verschil maakt voor de inkomens van aardappeltelers, staat buiten kijf. Er stond dit jaar veel onder contract, geeft Manshanden aan, 'zo'n 80% van de hectares, vanwege een goede prijs voor contracten'. "Hoe hoger je opbrengst, hoe meer er buiten de contracten valt, dus uiteindelijk is er iets van 56% van de aardappelen op contractprijs weggegaan en de rest gaat allemaal op een vrije prijs weg."
"Wij kijken naar het gemiddelde en dan telt die die contractprijs ook heel sterk mee, voor 56%. Maar de rest gaat dan voor €3, €4. Als je als boer volledig vrij moet wegzetten, dan heb je wel echt hele zwaar jaar", aldus Manshanden."
De sectorexport akkerbouw denk dat de vraag naar aardappelen blijft stijgen en de productie wereldwijd nog kan blijven groeien. "Maar er komt gewoon veel meer concurrentie in het buitenland." Een opleving aan het eind van het seizoen voorziet Manshanden niet. "Het kan best zijn dat er helemaal aan het eind van het seizoen toch blijkt dat de afzet iets beter gaat en de prijs iets aantrekt. Maar ik zou niet verwachten dat het echt heel veel beter gaat worden, want er zijn gewoon zoveel aardappelen."
Komend jaar weinig verbetering te verwachten
Smit heeft voor 2026 ook een weinig hoopvol verhaal: "Voor komend jaar is weinig verbetering te verwachten. De suiker- en graanvoorraad is nu eenmaal hoog." Cosun heeft het toewijzingspercentage voor de suikerbieten met 10% verlaagd. FarmFrites probeert nu al in te breken in bestaande aardappelcontracten, dus nieuwe zullen ook niet meer zo goed zijn, geeft Smit aan. Wat verder zorgen baart, is de opkomst van de glasvleugelcicaden die in suikerbieten, granen en aardaardappelen in Zuid-Duitsland volgens hem voor gigantische opbrengstdaling zorgen en waarvan de eerste aantastingen in Nederland aangetroffen zijn.
Linda van Eekeres
© DCA Market Intelligence. Op deze marktinformatie berust auteursrecht. Het is niet toegestaan de inhoud te vermenigvuldigen, distribueren, verspreiden of tegen vergoeding beschikbaar te stellen aan derden, in welke vorm dan ook, zonder de uitdrukkelijke, schriftelijke, toestemming van DCA Market Intelligence.
