Achtergrond Stikstofstemming
Van Essen tapt niet uit het stoere mannenvaatje
Met de keuze voor Jaimi van Essen als nieuwe minister van landbouw tapt D66 duidelijk uit een ander vaatje dan het in het verleden deed. Geen stoere mannenaanpak, ook geen powervrouwen, zoals de VVD deed met stikstofminister Christianne van der Wal. Nee, de partij kiest met Van Essen voor een aardige en redelijke persoon, die voor de landelijke politiek een nog vrijwel onbeschreven blad is.
Dat is althans de beeldvorming. Uit zijn daden moet blijken wat daarvan klopt. Het 'riemen vast' van Caroline van der Plas lijkt een beetje alarmistisch. Ook het lidmaatschap van allerlei groene en duurzame clubs zegt niet alles. Toch zal Van Essen al vrij snel in zijn nieuwe ambt een aantal pijnlijke besluiten moeten nemen, zo is de verwachting.
Veel opgaven, nog weinig zekerheden
Alleen met aardig zijn, redt hij het niet, want de derogatie is weg en er is te veel mest. Ook is er nog altijd een stevige reductiedoelstelling voor emissies van veebedrijven. Bovendien laten enkele nieuwe zekerheden, zoals het wettelijk vastleggen van een nieuwe rekenkundige ondergrens en zeker een nieuw vergunningenstelsel op basis van doelsturing nog wel even op zich wachten, zoals LTO-voorzitter Ger Koopmans en Lubbert van Dellen, doorgewinterd bedrijfsadviseur bij Flynth deze week aangaven.
Staartenquotum
Qua juridische bestaanszekerheid zweeft het lot van veel agrarische bedrijven dus nog wel even tussen hemel en aarde. Niemand in de landbouw wil het hardop zeggen, maar de kans is wel groot dat er de komende tijd een aantal ingrepen plaatsvindt om de veestapel verder in te perken. Een reductie van het aantal staarten, zoals dat heet, en dan niet alleen van rundvee. Zo ronduit staat het nergens opgeschreven, maar het laat zich bijna raden.
Omstandigheden lenen zich
De omstandigheden lenen zich er politiek gezien ook voor: Een groot mestoverschot en ook Renure biedt voorlopig nog geen uitkomst. Volgens de jongste berichten kan er op zijn vroegst vanaf deze zomer gebruik van worden gemaakt. Nederland moet ondertussen voldoen aan een strenger Nitraatactieprogramma. Daarbij is er geen BBB meer of andere invloedrijke politieke partij die heel erg dwars gaat liggen om boeren nog uit de wind te houden, zo is de verwachting.
Op de achtergrond blijven groepen als MOB, zo lang ze nog kunnen, druk zetten op handhaving bij nog niet vergunde bedrijven. 'Een crisis hoef je niet te misbruiken, maar je kunt hem wel gebruiken,' vertrouwde een hoge ambtenaar me ooit toe. Komende (stikstof)maatregelen hoeven niet met heel veel bombarie te worden aangekondigd, maar zullen wel als onvermijdelijk worden voorgelegd.
Herwaardering van feiten
Ondertussen vindt wel een zekere herwaardering van feiten plaats. Wat onder de laatste kabinetten-Rutte niet kon en ook nog niet echt onder het kabinet-Schoof, vindt nu plaats. Niet alleen onder de gewone bevolking, maar ook bij steeds meer wetenschappers treedt een toenemende stikstofmoeheid in. Meer en meer onderzoekers zeggen klaar te zijn met alle onzin die zij zien uitgekraamd over dit onderwerp. Tekenend hiervoor is een column van onderzoeker Guido Camps in nota bene het Universiteitsblad van WUR. Gepensioneerde wetenschappers zoals stikstofkenner Han Lindeboom, reageren met opluchting. Ondertussen nemen de fanatici en politiek bruikbare mensen van de voorbije jaren gas terug.
Nederlandse fixatie
Mag het allemaal weer nu de BBB geen bedreiging meer is voor de gevestigde orde in Den Haag? Het kan meespelen, maar het zijn ook natuurlijke ontwikkelingen. Bovendien snappen veel mensen toch wel dat stikstof echt niet de schuld van alles is. Het is een erg Nederlandse fixatie, die toevallig ook iets meespeelt in Vlaanderen, maar dat is omdat men daar de Nederlandse systematiek grotendeels heeft gekopieerd. Han Lindeboom: "Wijzelf zitten vol met stikstof, en gelukkig maar, want anders was er geen leven. En over de vrij rondzwevende stikstof in Nederland weten we dat de emissies sinds de jaren negentig van de vorige eeuw al met 65% zijn gedaald. Wat we nu beperken is een restant."
Leidse derdeklassers
Ook op andere terreinen draaien discussies steeds meer. Bijvoorbeeld over de wolf. In de voorbije jaren leek zorg over het groeiende wolvenprobleem politiek gezien vooral een thema van de BBB en SGP. Gaandeweg zien ook andere partijen die er op het platteland echt een stevig probleem is ontstaan, waar zelfs Leidse derdeklassers die op kamp willen last van hebben. Misschien helpt het dat zo'n signaal nu ook vanuit de Randstad binnenkomt. De dertien of veertien roedels en een paar solitaire dieren wagen zich tot nog toe niet in dat gebied zelf, maar blijven vooral hangen rond de Veluwe en de Drents-Friese natuurgebieden, zo blijkt uit data van de provincies. Andersom wordt dus wel gereisd en dat helpt in de bewustwording.
Klaas van der Horst
© DCA Market Intelligence. Op deze marktinformatie berust auteursrecht. Het is niet toegestaan de inhoud te vermenigvuldigen, distribueren, verspreiden of tegen vergoeding beschikbaar te stellen aan derden, in welke vorm dan ook, zonder de uitdrukkelijke, schriftelijke, toestemming van DCA Market Intelligence.
