Special Oogst & Bewaring
'Stijgende teeltkosten zijn onze grootste zorg'
Deze herfst bezoekt Boerenbusiness aardappeltelers in Europa. Hoe is hun groeiseizoen verlopen, welke opbrengstverwachtingen hebben ze en wat is de productkwaliteit? Vandaag een van de grootste aardappeltelers in Polen: Top Farms Głubczyce. Zij verbouwen 1.400 hectare frites- en chipsaardappelen in het zuidwesten van het land.
Top Farms Głubczyce heeft een roerige tijd achter de rug. Het bedrijf kromp van ruim 10.000 hectare naar de huidige omvang van 2.500 hectare. Het overgrote deel is gericht op de aardappelproductie. Dit jaar is 1.400 hectare gepoot. Ook in het zuidwesten van Polen was het deze zomer erg heet en droog. We spreken met Robert Paruzel, die verantwoordelijk is voor de aardappelteelt.
Top Farms Głubczyce was onderdeel van Top Farms Group, die op verschillende locaties in Polen 23.000 hectare beboerde. Met 10.000 hectare was de locatie in Głubczyce de grootste. Dit ligt op een steenworp van de Tsjechische grens, in het zuidwesten van Polen. De groep was in handen van Britse en vervolgens Amerikaanse investeerders. Nagenoeg alle grond werd door Top Farms gepacht van de staat voor een periode van 25 jaar. Dit jaar liep dat pachtcontract af. Op dit moment wordt op 2.500 hectare geboerd. Deze grond wordt grotendeels gehuurd van boeren verspreid in Zuidwest-Polen, hoofdzakelijk voor de aardappelteelt. Naast tarwe en sojabonen worden snijmaïs, gras en luzerne verbouwd voor het melkveebedrijf. Top Farms Głubczyce is dit jaar verkocht aan lokale zakenman Rajmund Adamietz, die zijn kapitaal vergaarde in de bouwsector. Eerder kocht hij al het Pools-Nederlandse landbouwbedrijf Agro Polen.
Top Farms verbouwt hoofdzakelijk aardappelen voor de fabriek van McCain, die op anderhalf uur rijden ligt. Daarnaast worden chipsaardappelen voor geproduceerd voor PepsiCo, die eveneens een fabriek in het zuidwesten heeft en voor Frito-Lay en Lorenz. "Ons grootste fritesras is Markies en verder verbouwen we een kleiner areaal Fontane, Innovator en Daisy", legt Paruzel uit. "Voor de chips telen we Taurus, Heraclea en de rassen VR 808 en SH C 2030 exclusief voor PepsiCo."
Vlot gepoot
Het poten van de 1.400 hectare startte op 7 april en kon een krappe maand later op 4 mei worden afgerond. "We hadden een prima structuur en goed voorjaar zonder weerproblemen waardoor er vlot is gepoot", legt Paruzel uit. "Het kan in deze regio in het voorjaar nog behoorlijk vriezen, maar dit jaar gebeurde dat niet. Wel was het voorjaar erg droog. In april hadden we al een neerslagtekort van 40 millimeter. De opkomst was goed, maar vanaf halverwege juni werd het echt droog en begonnen de gewassen te tekenen."
"In totaal hebben we deze zomer twintig dagen gehad met temperaturen boven de 30 graden", vervolgt Paruzel. "Het neerslagtekort liep op tot 220 millimeter, ten opzichte van het tienjarig gemiddelde. Een voordeel van dit weer is dat de phytophthora-druk erg laag was. Wel hadden we problemen met alternaria. Zelfs waar de gewassen groen bleven, zagen we nauwelijks toename in de opbrengst door de hitte." Een deel van het areaal kan worden beregend met haspels en pivots.
Half september is de aardappeloogst begonnen onder goede omstandigheden. Inmiddels zijn de temperaturen meer normaal voor de tijd van het jaar. Eind augustus en begin september viel er behoorlijk wat neerslag, wat voor het rooien zeer positief was.
Hoge onderwatergewichten
"Ik schat in dat we over alle hectares tussen de 15% en 20% minder aardappelen oogsten dan gemiddeld", aldus Paruzel. "Daarbij is de kwaliteit wel goed. In alle rassen is het onderwatergewicht relatief hoog. Dat is een uitdaging bij het rooien." Overal in Zuidwest-Polen ziet Paruzel dat de opbrengsten tegenvallen. "In Noord-Polen waren de omstandigheden beter en liggen de opbrengsten op een hoger niveau denk ik."
Op dit moment levert Top Farms aardappelen af land aan de fabrieken. Het bedrijf kan zelf 12.000 ton opslaan. "Contractafspraken worden netjes nagekomen en de aardappelen tijdig opgehaald", aldus Paruzel. "De aardappelmarkt in Polen is aan het kantelen, maar het is lastig te zeggen of dit komt door de lagere opbrengsten of dat de stemming elders in Europa dit beïnvloedt. Ik denk dat de grotere telers eerst hun aardappelen willen rooien om te zien hoe de opbrengst definitief uitpakt en of ze aan hun verplichtingen kunnen voldoen."
Stijgende kostprijs
Het extreme weer baart Paruzel zorgen. "De laatste jaren hebben we steeds vaker te maken met zeer warme dagen tijdens het groeiseizoen. Zelfs wanneer we frequent beregenen zien we alsnog dat de gewassen niet groeien en nauwelijks kilo's produceren. De meeste gewassen beregenen we niet. We moeten naar nieuwe rassen zoeken die beter tegen hoge temperaturen kunnen." Dat is niet de enige uitdaging waar Paruzel en zijn team voor staan. "Onze grootste uitdaging is misschien wel de kosten van inputs. De prijzen van brandstof en kunstmest zijn gerelateerd aan de geopolitieke situatie en schommelen sterk. Ook nemen de loonkosten hier in Polen sterk toe. Dat zorgt voor een stijgende kostprijs. Ik denk dat de komende zes tot acht maanden spannend worden hoe de situatie zich ontwikkelt."
Dit artikel maakt onderdeel uit van de themaspecial Oogst & Bewaring. Lees hier de andere artikelen binnen dit thema.
Niels van der Boom
© DCA Market Intelligence. Op deze marktinformatie berust auteursrecht. Het is niet toegestaan de inhoud te vermenigvuldigen, distribueren, verspreiden of tegen vergoeding beschikbaar te stellen aan derden, in welke vorm dan ook, zonder de uitdrukkelijke, schriftelijke, toestemming van DCA Market Intelligence.
