Rooierrace gestart, opbrengst beter in beeld

Alle proefrooicijfers ten spijt, je weet pas echt wat er van een perceel komt zodra de aardappelen zijn geoogst en alles in de kist of cel zit. Bij de uien was al een veelgehoorde opmerking dat de opbrengst toch nog iets meer tegenviel. Met name door de fijne uien. Bij de fritesaardappelen is dat iets lastiger te stellen. Soms valt het mee, soms valt het tegen. Mogelijk dat de latere percelen, die begin september nog groen stonden, het beter doen. Innovators die nu zijn gerooid lagen soms al anderhalve maand dood.

Noodgedwongen wachten
Het weer heeft tot nu toe voor weinig problemen gezorgd. Vooral de ondergrond is op veel plekken voldoende vochtig. Door de droogte is de structuur mooi, en wil het ook wel zeven, maar plakt de klei ook snel Bovenop is de grond inmiddels alweer droog zat. Daar komt eind deze week verandering in. Een uitzondering is er voor België en Noord-Frankrijk, waar het op veel plekken nog steeds te droog is om zonder beschadiging te kunnen rooien. Dat zorgt nog niet voor veel spanning. Telers op de löss- en leemgrond zijn het wel gewend om te wachten. Afgelopen jaar is er ook een groep akkerbouwers geweest die lang op regen heeft gewacht. Die gok pakte toen prima uit, maar het besef dat het kwartje ook de andere kant op kan vallen is niet weg.

Begin deze week wordt het nog even warm, met zelfs bijna 30 graden landinwaarts, waarna er wat buien aankomen. Ook in oktober blijven we onder invloed van hogedrukgebieden, maar de wisselvalligheid neemt wel toe. De huidige weermodellen blijven wijzen op aanhoudend warmer weer dan gemiddeld, maar daarbij kan er wel meer neerslag vallen.

Nagroei België mist
Op 21 september hebben Viaverda, Fiwap en Carah voor de laatste keer 33 percelen Fontane bemonsterd in Vlaanderen en Wallonië. Inmiddels zijn twee partijen geoogst en de groei is er bijna overal uit. De netto-opbrengst komt uit op 38,2 ton per hectare in de maat 35mm opwaarts. De bruto-opbrengst van 40,8 ton is nauwelijks toegenomen ten opzichte van de vorige monstername. Conclusie voor groeiseizoen 2026 is ook dat de spreiding tussen percelen gigantisch is. Die loopt van 15 tot 61 ton. De Vlaamse aardappelen hebben het met gemiddeld 47 ton beter gedaan dan in Wallonië, waar de opbrengst op 35 ton blijft steken. Dat is mede omdat in Vlaanderen percelen zijn beregend.

Het verhaal van 2026 is ook de fijne sortering, dankzij de goede zetting. 54% in de maat 50 mm opwaarts is bijzonder laag. De helft van alle bemonsterde partijen haalt de norm van 60% niet. Niet eerder bemonsterde Viaverda, na 18 jaar proefrooien, zo'n lage opbrengst bij Fontane. Ook de sortering is historisch laag.

Dalend onderwatergewicht
Opnieuw is het onderwatergewicht in Vlaanderen afgenomen. Gemiddeld kwam deze op 397 gram. Vier percelen zitten zelfs onder de 360 gram. Twee percelen hebben te kampen met drijvers als gevolg van doorwas. De groenste percelen, die liggen in West-Vlaanderen, tonen de meeste doorwas. Dat varieert van 5% tot 38% van de partij. Andere problemen vallen relatief mee, met maximaal 4% uitval door o.a. misvorming en groeischeuren.

Dat het onderwatergewicht afneemt wordt ook in Nederland waargenomen. Met name in het zuidwesten is dat het geval. Nadat er regen van betekenis viel, is stikstof vrijgekomen en zijn percelen opnieuw groen geworden. Dat heeft zijn impact gehad op het zetmeelgehalte van de knollen. Noodgedwongen laten telers deze percelen maar staan. Gelukkig is die tijd er ook nog wel.

Kostprijs
Heterogeniteit is ook terug te zien in de financiële opbrengsten voor telers. Frequent beregenen heeft effect gehad, alleen met de hoge brandstofprijzen laat dat ook de kostprijs fors stijgen. De stemming onder aardappeltelers is daarmee somber, mede omdat de prijsontwikkeling niet de opbrengst- en kwaliteitsissues weerspiegelt. Verwerkers halen alle trucs uit de doos om  niet en masse de vrije markt op te moeten. Uit het recente verleden weten we dat die bal lang onder water gehouden kan worden, maar dat hij vroeg of laat keihard omhoog komt.