D66-leider en premier Rob Jetten sprak een week geleden nog een grafrede vol gezwollen taal uit bij een zieltogend kabinet. Wat is er al veel bereikt! Zeven dagen later lijkt de minderheidscoalitie opnieuw vol leven en stormt het weer vooruit, bijgestaan door de vicepresident van de Raad van State als politiek assistent en coach. Het nog niet bereikte, kan alsnog worden binnengehaald.
Misschien kan Sybrand Buma tussen de bedrijven door ook iets meer smoel geven aan het CDA-smaldeel, dat tot nog toe vooral als hulp-D66 is te herkennen. Officieel kan dit natuurlijk niet. Je bent echter een kniesoor als je daarom maalt. De eigentijdse Raad van State spreekt recht, adviseert en ondersteunt, een deftig manusje-van-alles.
Onopzienbarend, maar afmattend overleg
In de tussentijd gingen diverse zaken gewoon verder, alsof er niets aan de hand was. Afgelopen maandag sprak de Tweede Kamer met minister Jaimi van Essen over het eerste deel van zijn stikstofpakket. Het was een dagvullend gebeuren, dat voor sommige Kamerleden amper vol te houden was. Zo dreigde Laura Bromet (Pro) eerder af te haken als er geen duidelijke eindtijd zou komen.
Echte verrassingen bracht het overleg niet, zicht op grote aanpassingen in het voorstel kwam er dus ook niet. Kamerleden vroegen om kleine aanpassingen, zoals een verzoek om de emissiereductie door onvoldoende werkende emissiearme stallen toch een beetje mee te tellen, en een verzoek om ammoniakemissie in de vorm van rechten te gieten en ze verhandelbaar te maken.
Horen, geen afspraken
Op sommige momenten gaf de minister ook aan waar zijn grenzen liggen. Hij wil best met de landbouw blijven overleggen, maar zoiets zal niet leiden tot afspraken met LTO en andere belangenbehartigers. Hij wil ze puur beluisteren om gebruik te kunnen maken van hun vakkennis. Van Essen wilde ook niet toezeggen dat hij naast LTO en NAJK voortaan ook de Landbouwalliantie zal uitnodigen voor regulier overleg. Een toelichting liet hij achterwege.
Koe en draagmoeder
Er waren ook een paar bijzondere momenten. Bijvoorbeeld toen Caroline van der Plas (BBB) aan Esther Ouwehand (PvdD) vroeg waarom deze zo aandringt op het bij de koe houden van kalfjes, terwijl een pasgeboren kind van haar wel bij de draagmoeder weg mag (Quod licet Jovi, non licet bovi, om een oude uitspraak te citeren). Ouwehand bleef stil, terwijl de voorzitter snel riep dat deze vraag buiten de orde was.
Van der Plas liet Van Essen ook nog even zijn premier corrigeren. Jetten had vorige vrijdag het stikstofpakket als reeds afgeronde prestatie van zijn kabinet voorgesteld. Zover is het nog niet, gaf Van Essen toe.
Lastig 'additionaliteitspakket'
Het wetgevingspakket van maandag is, zoals bekend, het eerste maar niet beslissende deel van het stikstofpakket. Om de vergunningverlening weer op gang te krijgen, moet ook het zogenoemde additionaliteitspakket worden aangenomen. Onder meer daarover ging het woensdag in een technische briefing met ambtenaren van Van Essens ministerie.
Dit tweede pakket belooft het ingewikkeldste te worden. Niet alleen omdat dit een precies samenspel van landelijke en provinciale overheden vereist, maar ook omdat er met heel veel factoren moet worden gerekend.
Draaideur-KDW?
Of dan alles juridisch goed geborgd is, durfde zelfs de hoogste stikstofambtenaar Carlijn van Gulpen niet te beloven. Ze leek in haar beantwoording van vragen vanuit de Kamer ook niet helemaal consequent. Bij de nu voorliggende voorstellen moeten de KDW-doelen (KDW = kritische depositiewaarde) uit de wet worden gehaald en dus geen officieel referentiepunt meer zijn. Toch zei Van Gulpen dat bij de borging van de emissiereductie op gebiedsniveau ook goed moet worden gekeken of dan de KDW-doelen worden gehaald. Haalt ze zaken door elkaar of is er toch een KDW-achterdeurtje?
Spookreferenties
Nu zegt het kabinet wel dat het eigenlijk liever af wil van al die KDW's, die voor elk type habitat een speciale gevoeligheid zouden aangeven. Al was het maar omdat ze telkens worden aangepast. Dan is er nog niet eens gerekend met een mogelijk veel groter probleem. Bij de Universiteit Twente is heronderzoek gedaan naar de manier hoe de KDW's tot stand zijn gekomen en wat de wetenschappelijke borging daarvan is. Vastgesteld is dat bij vele honderden referenties sprake is van spookreferenties (niet bestaand dus). Ook hebben onderzoekers zichzelf beoordeeld en onderbreken data om experimenten te kunnen herhalen. Daardoor is ook niet te controleren of habitats echt in de problemen komen bij een zogenaamd kritische dosis. Bij reviewcommissies van wetenschappelijke tijdschriften is daarom navraag gedaan hoe dit heeft kunnen gebeuren. Hier valt dus nog enige herrie van te verwachten.
KDW als actiemiddel
Voorlopig zijn de KDW's vooral activistische milieuclubs nog behulpzaam bij het functioneren bemoeilijken van (vooral agrarische) ondernemingen. In de voorbije drie maanden is hen daarmee in zeker acht uitspraken de voet dwars gezet, terwijl de 'oogst' over enkele jaren tijd in de vele honderden moet liggen.
Hun leed komt bovenop van dat van de PAS-melders, die hier ook door worden gehinderd en al jaren moeten wachten omdat de overheid hen met een juridisch kluitje in het riet heeft gestuurd. Voor hen is te hopen dat de inhoudelijke behandeling van hun zaken in een aantal provincies, en op langere termijn bij de Raad van State, tot oplossingen leidt.
Geen pardon
In de Tweede Kamer is afgelopen maandag nog voor een generaal pardon voor deze groep gepleit, maar de minister wil daar niet op handelen. Daarom is het goed dat de Stichting Stikstofclaim (SSC) trekt aan deze zaak.
Een kleine troost is dat rijk en provincies proberen om hier en daar (maar ook niet overal) intrekkingsverzoeken van natuurvergunningen tegen te houden. Doen ze toch iets, al leidt dit niet tot blijvende oplossingen.
© DCA Market Intelligence. Op deze marktinformatie berust auteursrecht. Het is niet toegestaan de inhoud te vermenigvuldigen, distribueren, verspreiden of tegen vergoeding beschikbaar te stellen aan derden, in welke vorm dan ook, zonder de uitdrukkelijke, schriftelijke, toestemming van DCA Market Intelligence.