Australische tarweteelt in de knel door kostenexplosie

Het meicontract voor tarwe op de Matif sloot gisteren €1 lager op €202,25 per ton. Op de CBoT leverde tarwe 7½ cent in naar $5.87¾ per bushel. Maïs sloot 6 cent lager en kwam daarmee uit op $4.59½ per bushel. Soja sloot in tegenstelling tot granen nipt in het groen op de beurs in Chicago met 2¼ cent naar $11.63½ per bushel.

De groeiomstandigheden voor de wintergranen in de Benelux zijn afgelopen winter gunstig geweest, zo schrijft het JRC, het wetenschappelijk bureau van de Europese Commissie in de nieuwe editie van het Mars-bulletin. Twee koude periodes, de eerste in december en tweede half februari, met temperaturen tot 10 graden vorst hebben geen schade veroorzaakt in de wintertarwe. Het overwegend droge en milde weer dat de komende tijd voor onze contreien in de weerberichten zit, is gunstig voor de voorjaarswerkzaamheden volgens het JRC.

Zuiden is nat
Niet overal in Europa werkt het weer zo goed mee. In Spanje, Portugal en Zuid-Frankrijk heeft aanhoudende regen lokaal voor problemen gezorgd. Sommige rivieren zijn buiten hun oevers getreden en er zijn percelen waar water op staat of heeft gestaan. Schade aan de wintergranen lijkt mee te vallen volgens het JRC, maar het heeft landwerk wel behoorlijk gehinderd. In het oosten van Roemenië en Bulgarije is de toestand enigszins vergelijkbaar met het zuidwesten van Europa. De schade aan de wintergranen lijkt mee te vallen, maar het veldwerk ligt wel even stil.

In de Baltische Staten en delen van Polen is een gebrek aan neerslag een punt van aandacht. Er zit nog voldoende vocht in de bodem, maar als de droogte langer aanhoudt zou dat gevolgen kunnen krijgen voor de verdere groei van de gewassen in deze regio volgens het JRC.

De gemiddelde tarweopbrengst in de EU voor de oogst van 2026 wordt door het JRC geraamd op 5,98 ton per hectare. Dat is 5% lager dan vorige oogst maar wel 2% boven het vijfjarig gemiddelde. Dat de tarwe in de EU er gemiddelde genomen redelijk goed op staat wordt bevestigd door FranceAgriMer. 84% van de wintertarwe in Frankrijk staat er namelijk goed of excellent bij, zo schrijft de dienst die onder het Franse ministerie van Landbouw valt.

Decreet per social
Dat de graanprijzen op de termijnmarkten een stapje terug deden, komt uiteraard niet alleen door relatief gunstige groeiomstandigheden in Europa. De ontwikkelingen in het Midden-Oosten spelen daar ook een belangrijke rol in. Gisteren stuurde Trump via zijn eigen sociale mediakanaal Truthsocial het bericht de wereld in dat de VS met Iran in gesprek is over een einde aan de oorlog. Amerikaanse aanvallen op de Iraanse energie-infrastructuur zijn vijf dagen gepauzeerd volgens de Amerikaanse president. Iran ontkende in eerste instantie dat er gesprekken met de Amerikanen werden gevoerd. Later werd dat iets genuanceerd. Via bevriende landen zou er wel communicatie met de VS zijn.

De onrust in het Midden-Oosten wordt bij ons vooral gevoeld aan de pomp en door gestegen kunstmestprijzen. Datzelfde probleem en misschien nog wel erger speelt ook in Australië. In het land down under staan akkerbouwers namelijk op het punt om de wintergranen te zaaien. Door de hoge prijzen voor diesel en kunstmest en matige graanprijzen worden telers gedwongen andere keuzes te maken in hun bouwplan. Vooral tarwe, dat stikstofbehoeftig is, is een duur gewas geworden voor de Australische akkerbouwer.

Kosten vliegen omhoog
De groothandelsprijs van diesel in Australië is gestegen van onder de AU $1,70 per liter (circa €1 per liter naar AU $2,45 (circa €1,50). Naast de hoge prijs zijn er ook zorgen over de beschikbaarheid van diesel. Volgens data van de Australische overheid is er voor dertig dagen diesel op voorraad. Het nachtmerriescenario voor de Australische landbouw is dat er simpelweg niet genoeg diesel is voor het complete groeiseizoen, zo melden verschillende Australische media.

Ureum is gestegen van AU $870 per ton (circa €525) naar AU $1.225 (€737). In sommige meer afgelegen regio's waar transport natuurlijk ook mee weegt in de kunstmestprijs worden inmiddels al prijzen genoemd van AU $1.600 (circa €963) voor ureum. In Australië wordt een groot deel van de stikstof met zaaien toegediend in de wintertarwe. Veel telers hebben dan ook al voor het zaaien van de wintertarwe een voorraad kunstmest staan. Nu kunstmest bijkopen is een dure liefhebberij. In Australische media zijn verschillende verhalen van telers te vinden die snijden in het tarweareaal en in plaats daarvan linzen, kikkererwten of gerst willen zaaien.

Alles bij elkaar kan dat grote gevolgen hebben voor de graanoogst in Australië. In de zwartste scenario's wordt zelfs gesproken over een halvering van de oogst door een diesel- en kunstmesttekort. Zo'n vaart zal het waarschijnlijk niet lopen, maar dat Australische akkerbouwers erg op de kosten moeten letten en dat ten koste kan gaan van de opbrengst is wel reëel.