Ingezonden brief

Waarom boeren niet van bomen houden

17 November 2016 - 20 reacties

Elk jaar keert hij weer terug: de Gecombineerde Opgave. Het uitpluizen van papieren kan dan beginnen. Daarmee komen ook de frustraties rondom bomen, houtsingels en hagen, want hoe meer grond hoe beter, maar deze landschapselementen dragen daar niet aan bij. Landschapsontwerper Mark Heebing over waarom boeren niet van bomen houden. 

Perverse prikkel om bomen te gaan haten

De Gecombineerde Opgave wordt door veel boeren als veel gedoe ervaren. Met de opgave geven agrarisch ondernemers tussen 1 april en 15 mei gegevens door voor onder andere de Landbouwtelling en de mestwetgeving. Een onderdeel wat veel frustraties oplevert, is de bepaling van de hoeveelheid grond waarop mest afgezet mag worden. Op basis van een luchtfoto wordt bepaald welk deel dit betreft. Vervolgens begint het intekenen van de percelen. Maar niet voordat je de beschrijving hebt bestudeerd wat er allemaal wel of niet meetelt voor het effectief grondgebruik. Met name beplantingen zoals bomen, houtsingels en hagen leveren een min op.

Het grootste effect is dat boeren de Opgave als veel gedoe ervaren door de complexiteit. Op de perikelen rondom het systeem ga ik hier verder niet in. Wel op het neveneffect: dat de gecombineerde de perverse prikkel creëert om bomen te gaan haten. Want als bomen van het effectief grondgebruik worden afgetrokken, betekent dit dat de boer per saldo minder mest op zijn eigen grond mag afzetten.

Als deze mest vervolgens afgevoerd moet worden tegen hoge kosten ontstaat er spanning. Als daarbij ook nog eens –al dan niet abusievelijk- de schaduw van bomen van het effectief grondgebruik wordt afgetrokken, dan wordt de verleiding om de motorkettingzaag te starten wel erg groot. En geef de boeren eens ongelijk. Want met deze systeemfout in de Gecombineerde Opgave kost het boeren veel geld. 

Schaduw van de boom ook effectief grondgebruik

Dit levert een tegenstrijdige en vreemde situatie op. Met steeds meer mensen, vinden we de kwaliteit van het landschap steeds belangrijker. Ook worden maatregelen genomen om de biodiversiteit te bevorderen, zoals kruidenrijke akkerranden en vergroening. Tevens wordt de aanwezigheid van landschapselementen zoals bomenrijen, houtwallen en hagen gezien als een versterking van de recreatieve waarden van de omgeving. Een bevestiging dat we dit belangrijk vinden, is dat hier veel subsidie aan toegekend wordt. Publiek geld, wat ingezet wordt door onze gekozen volksvertegenwoordigers.

Daarnaast begint het vastleggen van CO2 een steeds grotere rol te spelen, waar meerjarige houtachtige gewassen sterk aan bijdragen. Tegelijkertijd wringt dit met het verwijt dat boeren veel CO2 uitstoten. Aan de ene kant krijgen boeren het verwijt dat ze teveel CO2 uitstoten, terwijl ze anderzijds worden tegengewerkt om verzachtende maatregelen te nemen in de vorm van het behouden en aanplanten van meerjarige houtachtige gewassen die CO2 opslaan.

Subsidie toekennen aan landschapselementen, biodiversiteit en CO2 opslag is een keuze waar ik voorstander van ben. Maar de eerste klap moet zijn dat grondeigenaren minder aversie krijgen jegens landschappelijke beplanting. Als subsidiegelden tegen de stroom in worden opgeduwd heeft het minder effect dan het met de stroom mee te laten vloeien om gewenste ontwikkelingen te bereiken. Met andere woorden, als beplantingen minder als obstakel worden gezien, kan met hetzelfde subsidiebedrag meer bereikt worden. Dat alle boeren van bomen gaan houden is nog een brug te ver. Effectiviteit en werkbaarheid van percelen blijven belangrijk. Maar de acceptatie van beplantingen op perceelgrenzen of in rationele lijnen is een belangrijke stap voorwaarts.

De eerste en snelste klap is dus de aversie onder boeren jegens bomen verminderen. Maak daarom de Gecombineerde Opgave eenvoudiger en overzichtelijker door bomen, houtsingels, hagen en dergelijke en schaduwen niet meer van het effectief grondgebruik af te trekken. Meer uitzonderingen maken voor beplantingen maakt het alleen maar minder overzichtelijk in een toch al complex systeem en gaat leiden tot slechts gerommel in de marge.

Geen gebruik meer maken van een luchtfoto

Er zijn bedrijven die het effectief grondoppervlak handmatig inmeten, volgens een door Rijksdienst Voor Ondernemend Nederland (RVO) goedgekeurd systeem, maar dit vraagt een investering voor iedere individuele agrariër, terwijl het op nationaal niveau is te regelen. Om de hoeveelheid grond te berekenen waarop mest afgezet mag worden moet niet meer gebruik gemaakt worden van een luchtfoto maar van kadastrale gegevens. Dit is per slot van rekening ook het oppervlak wat je koopt of pacht.

Het gebruik van kadastrale gegevens gaat de aversie jegens beplantingen verminderen, maar levert ook wat problemen op. Wil je dit vastleggen in Europese wetgeving, dan moet er per lidstaat onderscheid gemaakt worden. Bijvoorbeeld omdat een land als Griekenland simpelweg geen Kadaster heeft.

Een mogelijke oplossing is dat als een land beschikt over kadastrale gegevens, het daarvan gebruik moet maken. Zo niet, dan blijft het behelpen met een luchtfoto. Aangezien de totale hoeveelheid uit te rijden mest op nationaal niveau gelijk blijft, maar er slechts een verschuiving plaats vindt, is het de vraag of dit überhaupt op Europees niveau geregeld moet worden of dat het nationaal is te regelen.

Een ander probleem dat ontstaat is dat in de beginsel de absolute hoeveelheid toelaatbare uit te rijden mest toeneemt, aangezien het totale oppervlak waar mest op uitgereden mag worden stijgt. Wat in context van de beperking op de productie van fosfaat in het kader van de nitraatrichtlijn niet gewenst is. 

Probleem is dat er meer mest mag worden uitgereden

Ook dit is op te lossen door de formule aan te passen die leidt tot de nationaal totale maximale hoeveelheid uit te rijden mest. Dit komt neer op een lichte daling van de maximale toegestane hoeveelheid mest per ha. Dit wordt echter weer uitgemiddeld over een groter oppervlak. Hiermee blijft de af te zetten mest uitgedrukt in stikstof per ha. per saldo gelijk op nationaal niveau. Bij boeren onderling vindt een lichte verschuiving plaats. Boeren met meer landschappelijke beplanting mogen met deze wijziging iets meer mest uitrijden; boeren met minder landschappelijke beplanting mogen iets minder mest uitrijden.

Kortom, dit plan draagt bij aan klimaat- en landschapsverbeteringen door te stoppen met het bepalen van het effectief grondgebruik op basis van een luchtfoto waarbij landschappelijke beplanting en de schaduw daarvan niet meetelt voor het oppervlak waarop mest afgezet mag worden. Wijzig dit naar een methode op basis van kadastrale gegevens zodat er meer acceptatie van bomen, houtsingels, hagen en dergelijke ontstaat. Met deze wijziging worden boeren die extra bijdragen aan klimaat- en landschapsverbeteringen middels het behouden of aanplanten van landschappelijke beplanting met een hoge natuurwaarde niet onnodig gestraft.

Mark Heebing

Landschapsontwerper

Regenradar
Powered by Agroweer
Reacties
20 reacties
de rus 17 November 2016
Dit is een reactie op dit artikel:
[url=http://www.boerenbusiness.nl/ondernemen/grond/artikel/10872337/Waarom-boeren-niet-van-bomen-houden]Waarom boeren niet van bomen houden[/url]
Helemaal mee eens!
Abonnee
Janssen 17 November 2016
Helemaal mee eens. Bomen, houtwallen, maar ook watergangen, drinkplaatsen en kavelpaden ze hebben allemaal een agrarische functie en faciliteren de landbouwfunctie zoals beweiding/begrazing.
tinus 17 November 2016
eindelijk iemand die het snapt
Fier 17 November 2016
Eindelijk een zinnig woord. Laten we hopen dat dit een positieve start kan worden voor beter overleg tussen de diverse partijen.
Zij, die het boerenleven i.s.m. grondinzichten ons altijd weer die zwarte piet (in deze tijd gevaarlijk) toeschuiven. Ik weet wel bijna zeker dat de Natuur en Milieu beter af is hetzij betere resultaten haalt met deze inzichten. Dit verhaal draagt meer bij aan een bredere input.
Abonnee
Mevrouw Bak 17 November 2016
Goed verhaal!
Abonnee
kempenboer 17 November 2016
Juist, die bomen groeien ook ergens van. extra bemesten dus, anders is het als een parasiet op je land.
Rianne 19 November 2016
Ha oud-klasgenoot,
Goed en duidelijk geschreven. Wellicht een aanvulling: boeren die zelf graag nieuwe bomen of houtsingels aan willen planten, doen dit vaak niet, omdat ze in hun achterhoofd houden dat het latere kappen ervan zo goed als zeker moeilijkheden oplevert i.v.m. kapvergunningen.
gerard 19 November 2016
helemaal klopt dit verhaal niet , als je alle ins en outs van glb kent.
gerard 19 November 2016
Je mag namelijk nu al in bepaalde gevallen houtwallen en seculaire bomen meenemen in je glb. Dat bomen schaduwwerking geven en dat je van boven slecht de perceelsgrenzen kunt aangeven klopt inderdaad.
Mark Heebing 19 November 2016
Dag Gerard, Het klopt inderdaad dat er uitzonderingen zijn. Bijv. solitaire bomen die de productie nauwelijks beïnvloeden. Maar bomen langs perceelsgrenzen hinderen de productie evenmin. Dat is het scheve aan deze kwestie.
van Meer 19 November 2016
helaas begrijpelijk
Theo 19 November 2016
Helemaal mee eens!!!
marcel 19 November 2016
een perfect stuk wat je heb geschreven Mark het klopt helemaal de meeste boeren zijn natuur en landschap beheerders
info104 19 November 2016
In dit stuk word gezegd dat bomen een grote CO2 vastleggen dat klopt wel maar als deze weer word gekapt en verbrand of zoals nu in het bos verrot gaat deze CO2 weer geheel verloren.
Het is zelfs zo dat 1 ha bieten of snijmais 4 keer meer CO2 vastlegt als 1 ha bos , wie is er nu beter bezig de boer of het publiek die voor de lol rondrijd in zijn limozine waarin hij liters CO2 de lucht in jaagt. Wat een goed ondoordacht verhaal om de stadse mens te paaien.
Mark Heebing 20 November 2016
Hoi Info104, Ik probeer jouw bericht te ontleden maar m.i. haal je een aantal verschillende onderwerpen aan. Ik praat er graag met je over door. Je kunt mij een bericht sturen via; mark_heebing@hotmail.com.
theo 20 November 2016
Als de regelgever maar verstand van zake heeft, wat vaak niet zo is ,
dan kan het wel goed komen
Frans 20 November 2016
bomen kunnen mooi zijn dat is waar maar ik wil ze liever niet op of naast mijn perceel hebben staan.
Wortels die een heel eind in het perceel lopen geven minder opbrengst.
Takken die in de weg hangen, laten staan of afzagen?
Afvallende bladeren zijn niet gewenst in grasland, koeien lusten dat niet.
Vogelschade heb je meestal meer dan normaal in granen en mais.
Bij het ruimen van grachten tegen een bos of houtkant aan zal het perceel ook kleiner worden, pas na een heel lange periode wordt dit zichtbaar en dan gaat het al over heel veel m² grond die gewoon verdwenen zijn, ze zijn niet echt weg maar het bos is groter geworden u perceel kleiner en de gracht vaak een stuk breder.
kortom bomen en houtkanten zijn niet gewenst in de landbouw.
Op de Es 20 November 2016
INFO104 Vertelt over bomen (en suikerbieten) precies zoals het mij op school geleerd is. Bij het verrotten en/of verbranden van blad en hout komt de CO2 weer vrij.

Mark Heebing ik ben benieuwd naar je reaktie op bericht van Info104. Lijkt me voor iedereen zeer interessant en voor velen een eye opener
Op de Es 20 November 2016
CO2 FOOTPRINT van hout
Hout heeft de laagste CO2 footprint van alle traditionele (bouw)materialen.
Bomen leggen CO2 vast in de vorm van hout. Houtproducten leggen dit langdurig, tot wel honderden jaren vast. De winning en productie van hout kosten zeer weinig energie en veroorzaken weinig CO2 uitstoot. Bij biologische afbraak of verbranding komt de eerder vastgelegde hoeveelheid weer vrij. Hout is dan ook CO2-neutraal.

http://www.houtinfo.nl/bos-milieu/co2-footprint
Mark Heebing 20 November 2016
Dag Op de Es en Info104, Deels geeft u er zelf al antwoord op Op de Es. Verder ontvang ik graag meer gespecificeerde vragen om goed antwoord te kunnen geven.

Elk plantaardig proces is cyclisch waarbij CO2 tijdelijk wordt vastgelegd. Zelfs met olie en kolen. Wil je daar ook eindeloos mee door blijven gaan? Het idee van beplanting is dat je binnen enkele jaren veel CO2 kunt vastleggen voor meerdere decennia. Afijn.

De discussie verplaatst zich naar het nut van biodiversiteit en het tijdelijk vastleggen van CO2 denk ik? Daar heb ik geen problemen mee. Ook wil Info104 het 'limozine-gebruik' aanpakken begrijp ik. Gaan we het op dit punt verder over elektrisch rijden en elektrische trekkers hebben?

Ik praat er graag over door. Gaarne dan wel iets meer gerichte vragen.
dapotan siregar 10 December 2016
Na meer dan 25 jaar in Nederland te hebben gewoond en gewerkt, ben ik via Indonesia in de VS terechtgekomen. Een luchtfoto maken van 46 hectare is echt behelpen. Als er bepaalde vaste punten zijn te zien in die foto, bijvoorbeeld kerken en scholen, en als er bovendien kadastrale gegevens zijn van wat een landbouwondernemer pacht of koopt, dan is het vast en zeker dat ieder boerenbedrijf 5 - 10 knotwilgen wil gaan planten als perceelbegrenzing. In de VS zijn er bepaalde steden waar in een lange straat geen enkele boom staat. Nederland kan als CO2 bindend land (minder broeikassen) het winnen van Duitsland.
U kunt niet meer reageren.

Meld je aan voor onze nieuwsbrief

Mis niets en schrijf je in voor onze gratis dagelijkse nieuwsbrief

Blijf op de hoogte

Mis niets en schrijf je in voor onze gratis dagelijkse nieuwsbrief