Shutterstock

Opinie Han de Jong

Zet economisch herstel door of komt er een tweede dip?

18 September 2020 - 13 reacties

Allerlei vragen. Krijgen/houden we het coronavirus voldoende onder controle? Zet het economisch herstel door of komt er een tweede dip? Komt er een Brexit deal of 'crasht' het VK uit de EU? Leveren de Amerikaanse verkiezingen nieuwe onzekerheid op? Het moment van de waarheid nadert op diverse terreinen.

In ons land zijn er heden ten dage meer geregistreerde coronabesmettingen dan in maart/april. Dat komt zeker deels doordat er meer wordt getest. De cijfers over de besmettingen kunnen derhalve tot een te negatieve conclusie leiden.

Aantal positief geteste mensen per 100.000 inwoners

Bron: Coronadashboard

Anderzijds blijft het aantal ziekenhuisopnames en IC-opnames heel laag. Maar dat komt dan weer deels doordat het leeftijdsprofiel bij de besmettingen in veranderd. Op dit moment is 55% van de positief-getesten jonger dan 40 jaar en slechts 15% is 60 of ouder. Doordat jonge mensen minder last hebben van het virus en misschien doordat de behandeling in een vroeg stadium is verbeterd, belanden er daardoor relatief en absoluut minder mensen in het ziekenhuis.

Onderstaand beeld kan misschien leiden tot een onderschatting van de gevaren leiden.

Verloop aantal ziekenhuisopnamen

Bron: Coronadashboard

Op het RIVM coronadashboard staan ook de twee volgende variabelen: geschat aantal besmettelijke personen en de resultaten van rioolwatermetingen. Beide laten in de laatste weken een stijging zien. Van alarmerende omvang lijkt mij die stijging niet.

Er is echter steeds gezegd dat het virus behoorlijk kan opspelen in het najaar, wanneer het kouder en natter wordt en meer mensen binnen zijn. Het mooie weer van de laatste twee weken had het virus eigenlijk wat terug hebben moeten dringen. Dat is kennelijk niet gebeurd. We moeten daarom alert blijven. De situatie impliceert nog altijd onzekerheid voor de economische vooruitzichten.

Zet het economisch herstel door?
De werkloosheid in ons land is in augustus gestegen tot 4,6%, iets beter dan verwacht. In de 3 maanden tot en met augustus nam het aantal geregistreerde werklozen met bijna 100.000 toen. Dat is een fors aantal. Toch zijn er wel wat positieve trends te ontwaren in de cijfers. Het overgrote deel van de stijging is veroorzaakt doordat meer mensen op zoek naar een baan gingen.

Slechts een klein deel, circa 7.000 personen, is veroorzaakt doordat meer mensen hun baan verloren dan dat er werklozen waren die juist een baan vonden. Over de periode maart-juni werd de stijging van de werkloosheid juist veroorzaakt doordat veel mensen hun baan verloren. In de periode mei tot en met augustus nam het totaal aantal banen met 53.000 toe. Volgens het UWV bedroeg het aantal nieuwe WW-uitkeringen in augustus ongeveer 7.100, lager dan de 8.700 van juli en nog maar fractioneel hoger dan een jaar geleden.

Explosie aan werklozen?
De volgende grafiek laat aardig zien hoe de ontwikkeling van de werkloosheid in ons land afwijkt van de ontwikkeling in de VS.

Bron: Refinitiv Datastream

Het veel gunstigere verloop bij ons komt natuurlijk door de totaal andere aanpak van de crisis. In Nederland zijn bedrijven gesteund om mensen in dienst te houden. In de VS zijn juist de werklozen gesteund met verruimde uitkeringen. Wat compleet onzeker is in ons land, is of zich een explosie aan het aantal werklozen gaat voordoen als de steunmaatregelen verminderen of aflopen. Het CPB gaat er in de bij Prinsjesdag gepresenteerde MEV wel vanuit dat de werkloosheid verder stijgt, maar een explosie is het allerminst. Volgens het CPB stijgt de werkloosheid tot eind volgend jaar nog tot bijna 6%.

In een zogeheten 'tweedegolfscenario' stijgt de werkloosheid volgens het CPB naar bijna 10%. De nieuwe taxaties zijn overigens wel een verbetering van eerdere ramingen. De arbeidsmarkt verslechtert dus waarschijnlijk verder, maar minder dan eerder werd voorspeld. Over de Miljoenennota, de MEV en de Algemene Beschouwingen is al zoveel gezegd en geschreven dat ik er niets aan heb toe te voegen. Sorry.

Indrukwekkend herstel in China
Sinds de restricties op het openbare leven zijn versoepeld is de economie overal ter wereld in herstel, zelfs in landen waar het virus nog niet is teruggedrongen. Ik heb het al eerder aangegeven, het herstel in China is opvallend krachtig. De groei van de industriële productie versnelde van 4,8% jaar-op-jaar in juli tot 5,6% in augustus.

Daarmee is de jaar-op-jaar groei binnen korte tijd hersteld tot vlakbij het groeitempo van voor de crisis.  Dat is indrukwekkend, omdat de cijfers impliceren dat de toename van de productie in augustus een stuk hoger lag dan in augustus 2019. Is hier nu slechts sprake van een inhaalbeweging of is er iets anders aan de hand? Ik weet het niet, maar we zullen het de komende maanden aan de cijfers zien.

Hausse aan industriële robots
In ieder geval zeg ik dat hier voor de wereldeconomie opwaartse risico's domineren. Een interessant detail in de Chinese cijfers is wellicht dat de productie van industriële robots in augustus met 32,5% was gegroeid ten opzichte van een jaar eerder. Helaas kan ik dit cijfer niet goed duiden, want ik heb geen historische cijferreeks, maar het lijkt er wel op dat 'iemand investeert in de uitbreiding van productiecapaciteit'.

De particuliere consumptie herstelt zich in China duidelijk trager dan de industriële productie. Toch worden ook hier stappen gezet. De detailhandelsomzetten waren in augustus 0,5% hoger dan een jaar eerder, de eerste plus in maanden. In juli was het cijfer nog -1,1%. Dat is best een stevige sprong en het impliceert dat de stijging maand-op-maand 1,6% hoger was dan die in augustus vorig jaar.

ZEW-index voor Duitsland op recordstand
Het ZEW enquêteert maandelijks enkele honderden analisten over de stand van zaken en de vooruitzichten voor diverse economieën. Maar de belangrijkste indicator die uit de resulterende cijferbrei is te halen, is de 'verwachtingen-component' voor de Duitse economie.

De verwachting van het ZEW laat zien dat die index in september is gestegen naar het hoogste niveau sinds 2004 (mijn dataprovider verschaft geen dat die verder teruggaan, al weet ik zeker dat deze reeks verder teruggaat). Nu is het natuurlijk logisch dat de verwachtingen over economisch herstel hoog zijn na de diepste recessie ooit, maar het is wel fijn dat dat in dit soort indices wordt bevestigd.
Bron: Refinitiv Datastream

Het is overigens niet zo moeilijk sectoren te vinden waar het herstel nog wel een zeer lange weg heeft te gaan. Vooral de luchtvaart boekt nog altijd dieprode cijfers. Snel nadat de lockdowns begonnen en het aantal vliegbewegingen instortte, kwamen luchtvaartmaatschappijen al wel met aangepaste schattingen voor hun omzet dit jaar. Ik denk dat ze ervan uitgingen dat het herstel sneller en krachtiger zou zijn dan het geval blijkt.

Het aantal vluchten van en naar Schiphol lag in augustus nog altijd bijna 50% lager dan een jaar eerder. Dat is natuurlijk wel beter dan de -89,9% van april, maar het blijft een stevige min. Het aantal passagiers dat in augustus door Schiphol kwam lag nog altijd 72,8% lager dan in augustus 2019.


Bron: Refinitiv Datastream

Ook het herstel in de VS gaat door, maar verliest - zoals te verwachten was - wel momentum. Neem de productie in de verwerkende industrie. Die nam in augustus met 1,0% toe ten opzichte van juli. Dat was mooi, maar in de 2 voorafgaande maanden werden stijgingen geboekt van, respectievelijk 4,0% en 7,6%. Het productieniveau lag nog altijd 6,6% lager dan in augustus 2019. Maar iets beter dan de -6,9% van juli en wel stukken beter dan de -19,7% van april. Tussen nu en het einde van het jaar kan het jaar-op-jaar cijfer waarschijnlijk toch stevig verbeteren, omdat de productie in de laatste 4 maanden van het vorige jaar per saldo niet groeide.

Amerikaanse detailhandelsomzetten namen in augustus met 0,6% toe ten opzichte van juli. Ook hier is het groeitempo n het eerste herstel behoorlijk teruggelopen. Inmiddels is de tijdelijke stijging van het niveau van werkloosheidsuitkeringen ongedaan gemaakt en de politieke partijen liggen met elkaar overhoop over nieuwe steunmaatregelen. Dat maakt de financiële situatie voor veel mensen onzeker en dat leidt waarschijnlijk tot terughoudendheid. Mochten er geen nieuwe steunmaatregelen komen dan zal het herstel verder vaart verliezen.

Controversiële brexit
Het moment nadert waarop de overgangsperiode van het Britse vertrek uit de EU ten einde is. Recente onenigheid over controversiële nieuwe Britse wetgeving verhoogt het risico van een no-deal Brexit. Ik kan met geen mogelijkheid bepalen of het hier om onderhandelingstactiek op het scherpst van de snede gaat of dat de Britten werkelijk bereid zijn uit de EU te 'crashen'. Hier geldt voor Nederland: hope for the best, prepare for the worst.

Trump versus Biden
De Amerikaanse verkiezingen naderen. Joe Biden staat in de meeste peilingen op winst. Maar dat stond Hillary Clinton 4 jaar geleden ook. En in de paar staten die het verschil gaan maken, is de voorsprong van Biden zeker niet onoverbrugbaar voor Trump. Vier jaar geleden reageerden aandelenbeurzen per saldo heel positief of de verkiezing van Trump.

Ik vermoed dat dat nu wel eens anders kan uitvallen bij een Trump-overwinning omdat nog eens 4 jaar erratisch leiderschap misschien toch net iets te veel van het goede is. Bij een Biden-overwinning is het voor de aandelenmarkt te hopen dat de regering Biden een gematigde koers gaat varen. Dat lijkt wel in het karakter van Biden te liggen. Waar markten zeker niet op zitten te wachten, is een juridische strijd na 3 november over de vraag wie er nu eigenlijk heeft gewonnen.

boerenbusiness.nl

Han de Jong

Han de Jong is voormalig hoofdeconoom bij ABN Amro en nu onder andere huiseconoom bij BNR Nieuwsradio. Zijn commentaren zijn ook te vinden op Crystalcleareconomics.nl
Reacties
13 reacties
Abonnee
Jan kievit 22 September 2020
Dit is een reactie op het Boerenbusiness artikel:
[url=https://www.boerenbusiness.nl/column/10889255/zet-economisch-herstel-door-of-komt-er-een-tweede-dip]Zet economisch herstel door of komt er een tweede dip?[/url]
Zie besmettings cijfers ik ga weer in vrijwillige isolatie
Totale Knechting stap 2. 22 September 2020
Er word hard aan gewerkt met de klad erin door Grapperhaus
en de briljante citaatschrijver van Cabaretier Rutte:

Wel even de melding van tweede golf, voor het geval hij niets gedaan zou hebben en maatregelen waarbij alleen alcoholisten aangepakt worden om de volgende golf tot totale onderwerping Europa te zekeren.
kwark 22 September 2020
het probleem is niet nieuwkomers of jongeren
Boertje 23 September 2020
Meer metingen dus meer bekende besmettingen.

Media doet weer de voorbereidingen voor de derde inbreuk in onze democratie door de klad van Grapperhaus en de aanpak van nep maatregelen alcoholisten om de handen in onschuld te wassen.

En Grapperhaus blijft gewoon zitten, wat een land..
Verdeel en Heers 26 September 2020
Melding bij de politie heeft geen zin, ICT netwerk lobbydeal van Grapperhaus doet het al jaren niet.

als zelfs de politie zich laat bestelen.. wat een land

rutpartij van vrijheid en democratie: Als ze nog tijd hebben na locale nieuwe intelligente lockdown (voor ingewijden: staat van beleg):
ICT verantwoording afwentelen per gemeente dan maar weer..?
Boerenverstand 26 September 2020
Met de tweede "dip" komen er vangnetbepalingen (vrij te bepalen wetten) om over te gaan tot een totale dictatuur van Europa.
Boeren zullen dit dan vernemen via overbetaalde haagse nieuwslezers.

uitsluitend richten op economische gevolgen doet alle feiten tekort
markswerking 26 September 2020
Probleem is dat onze wetenschap weggegeven is aan de markt
en word gechanteerd met subsidie.

Wetenschap is ziek, .hierdoor krijgen we belachelijke stikstofnormen, biocentrales om het klimaat te veranderen, onbetrouwbare cornonatesten, een nieuw normaal tot wegnemen van onze rechten,
verantwoording regering afschuiven op wetenschappers, mensen die hier TOTAAL niet geschikt voor zijn en hier niet voor betaald worden!

ZO ZIJN WE NIET AAN ONZE WELVAART GEKOMEN, DIT IS DIEFSTAL!
alles word weggegeven

https://viruswaarheid.nl/
https://clintel.nl/
Abonnee
Kjol 26 September 2020
Tweede golf is begonnen, zwaarste economische dip komt nog. Voor komend seizoen gaat de frietmarkt volledig op z’n gat, verstandig om je bedrijf niet in een hopeloze situatie terecht te laten komen en als een kip zonder kop als een dolle weer aardappels te poten.
hans 26 September 2020
Kjol, ook gevallen voor de cijfertrucs van RIVM?
2e golf, door alles en iedereen onder Cofid te schuiven, en tests die 1 niks concreets meten, en 2 natte vingerwerk pos/neg zijn.

Die economische dip zat er al sowieso zwaar aan te komen, economische cijfers die al even gemanipuleerd werden als nu de cofid cijfers.

Aardappels hebben altijd waarde, contracten zijn de dood in de pot.
Boerenverstand 27 September 2020
Wetenschappers geven de cijfers die gehoord worden, een markt voor investeerders terugkerend verhaal: RIVM betaald door Bill Gates:

https://www.rivm.nl/nieuws/who-faciliteert-nieuw-poliovaccin-technology-transfer

Krankzinnig dat juist regerende partij onze democratie afbreekt, gebaseerd op eigen zelfzucht (Grapperhaus) en die van iedere kiezer, dit is geen democratische besluitvorming met referenda.

Het word pas gevaarlijk als vangnetbepalingen gebaseerd op de psychologie van Mark Rutte (en niet hoeft te voldoen aan de realiteit nata bene wetwijziging, na aanvulling woord corona voor vergaand ingrijpen in onze vrijheden) in werking treden en Zij die nu het gratis het huiswerk overdoen achter slot en grendel zullen belanden (van boer tot wetenschapper): Dat is wat zij van onze centen doen...

https://www.cafeweltschmerz.nl/
Piet 29 September 2020
de kaart is gelegd over 3 weken treedt deze in werking
alles weggegeven, staan erbij en kijken ernaar
Boertje 29 September 2020
werkelijk schandalig wegwezen hier
Verdeel en Heers 29 September 2020
Respect voor eigen cultuur is het enige wat we kunnen leren van haatculturen Turkije en Marokko en uitsluitend stelen in het buitenland tot opsporing verzocht je ware gezicht laat zien.

onzin?

Totdat het multiculturele wij met het mes op de keel het vlees bij de boer komt halen als sinterklaas partij van de vrijheid alles heeft verbrand en alles onbetaalbaar is geworden.

Als wij niet meer openstaan voor de realiteit zullen stuikrovers het tij keren omdat boeren geen haar beter zijn in ons laffe, angstige, "tolerante" misselijkmakend land waar boeren en burgers alleen maar aan zichzelf denken en subsidie als lijkwade uit de lucht valt om wakker te worden als het stopt en het eenvoudigweg te laat is

wij zijn het die onze voorouders in het gezicht spugen en er met de poet vandoor gaan
U kunt niet meer reageren.

Meld je aan voor onze nieuwsbrief

Mis niets en schrijf je in voor onze gratis dagelijkse nieuwsbrief

Nieuws Export

Lockdowns China hinderen export vlees en zuivel

Nieuws Resultaten

Lockdown op thuismarkt remt zuivelgigant Yili niet

Nieuws Varkens

Tönnies leed fors omzetverlies in 2021

Analyse Frankrijk

Wat hebben verkiezingen in petto voor landbouw?

Blijf op de hoogte

Mis niets en schrijf je in voor onze gratis dagelijkse nieuwsbrief