Agrifoto

Opinie Krijn J. Poppe

Tijd van gratis geld voorbij: dalende grondprijzen?

2 November 2022 - 10 reacties

De rente stijgt, de tijd van gratis geld is voorbij. De huizenmarkt is op een kantelpunt terecht gekomen. En dus ligt de vraag voor de hand of de grondmarkt de huizenmarkt volgt. Op de grondmarkt (en zijn afgeleide, de markt voor pacht) is in de geschiedenis van de economie al heel wat gestudeerd. In Nederland heeft met name Jan Luijt, econoom bij het LEI (nu Wageningen Economic Research) daar afgelopen decennia diverse publicaties aan gewijd. Een reeks die in 1983 begon met 'Een nationaal model van de agrarische grondmarkt(en)'.

Als sinds de 19de eeuw zijn economen het er wel over eens dat de prijs van grond wordt bepaald door wat je er in komende jaren mee kunt verdienen. De Engelse econoom David Ricardo was de eerste die uitlegde dat de grondprijs hoog is als de graanprijs hoog is, en niet andersom: dat graan duur zou zijn omdat de grond duur is. Bij die opbrengsten gaat het niet alleen om de opbrengsten van volgend jaar, maar ook die van de jaren erna. Zie hier de invloed van de rente: als die omhooggaat, tellen de toekomstige jaren minder zwaar mee. De contante waarde van de inkomensstroom daalt bij stijgende rente, want sparen wordt aantrekkelijker en het lukt niet iedereen meer om tegen hogere rente te lenen. En dus dalen huizenprijzen en grondprijzen.

Ook de verwachtingen over de opbrengsten zijn voor komende jaren niet best gestemd. Graan-, suiker- en melkprijzen zijn nu hoog, maar dat hoeft niet zo te blijven. En het agrarisch milieubeleid leidt via onder meer verplichtingen voor bufferstroken en minder mestaanwending (verlies derogatie) ook tot lagere opbrengsten.

De grondmarkt bestaat niet
Luijt zette de twee laatste letters van zijn titel tussen haakjes: de grondmarkt bestaat niet, het zijn tal van deelmarkten, binnen en buiten de landbouw en in veel verschillende regio's. Zo is grond in de buurt van steden meer waard vanwege een (speculatief) beleggingsaspect: mocht de grond door de overheid opgewaardeerd worden van landbouwgrond naar bedrijventerrein of woningbouwgrond dan zijn er extra opbrengsten. Projectontwikkelaars die via het zelf-realisatiebeginsel aan de slag kunnen, zijn bereid om heel wat extra te betalen (en zo worden huizen duurder gemaakt dan nodig). Maar, zo toonde een studie ('Oorzaken van verschillen in grondprijzen') van een team in 2007 aan: ook in transacties tussen boeren onderling in die gebieden wordt hier al rekening mee gehouden. De grondprijzen liggen in die gebieden hoger dan in puur agrarische streken.  Hogere rente maakt het natuurlijk ook voor projectontwikkelaars en beleggers duurder om een grote grondportefeuille aan te houden, anderzijds zijn de bouwplannen in dit land groot.

Of het uitkopen van boeren in de stedelijke regio's leidt tot opwaartse prijsdruk in de meer landelijke regio's, is zeer de vraag. Omdat er wel eens een uitgekochte boer is die zich in een gebied inkoopt, wordt dit aan de borreltafel vaak verondersteld. Maar onderzoek kon dit effect niet aantonen. Belangrijker voor de verschillen tussen regio's is de bedrijfsgrootte (en daarmee de behoefte aan schaalvergroting) en de omvang van bedrijven, want een aantal grotere kan een dure aankoop makkelijker financieren. Ook de onderhandelingskracht van de kopers en verkopers wordt daardoor beïnvloed.

Natte natuur een negatieve impact op grondprijs
In de studie van 2007 werd naar prijzen van individuele percelen gekeken: in meer landelijke gebieden bleek ook het grondgebruik van omliggende percelen een belangrijke rol te spelen, meer nog dan de fysieke opbrengstwaarde. Zo hadden snelwegen, huizen en natte natuur een negatieve invloed op de grondprijs van een landbouwperceel. Een soort negatieve schaduwwerking dus. Aankopen voor natuur in een gebied had wel een stuwende werking op de grondprijs.

En hiermee zitten we dus bij de grote onzekerheid in de huidige grondmarkt: hoeveel van de €24 miljard uit het Nationaal Programma Landelijk Gebied gaat de overheid in de grondmarkt stoppen? Een verdienmodel bij extensivering vraagt om lagere grondprijzen, opkopen van grond jaagt die omhoog. En zo blijft de ontwikkeling van de grondprijs een beetje koffiedik kijken en een geliefd onderwerp voor de stamtafel.

boerenbusiness.nl

Krijn J. Poppe

Krijn Poppe werkte bijna 40 jaar als econoom bij het LEI en Wageningen UR en vervult nu een aantal advies- en bestuursfuncties. Voor Boerenbusiness duikt hij in zijn boekenkast en bespreekt actuele ontwikkelingen aan de hand van klassiek geworden studies.
Reacties
10 reacties
Abonnee
André 4 November 2022
Dit is een reactie op het Boerenbusiness artikel:
[url=https://www.boerenbusiness.nl/column/10901383/tijd-van-gratis-geld-voorbij-dalende-grondprijzen]Tijd van gratis geld voorbij: dalende grondprijzen?[/url]
De grondprijs kan best met 10 of misschien wel 20% dalen maar daarna zal er weer een herstel optreden. In Nederland kunnen we bijna alles maken maar geen grond (meer), sterker nog; er gaat ieder jaar (landbouw)grond verloren. Het zou interessant zijn wanneer de redactie hier een grafiek zou laten zien met de gemiddelde grondprijzen vanaf bijvoorbeeld 1900..... Als ik grond bij kan kopen doe ik dat, "altijd". Mijn opa is daar in het midden van de vorige eeuw mee begonnen en tot nu toe heeft ons dat geen windeieren gelegd... Als ik een nieuwe tractor koop is die over 15 jaar € 0,- waard, als ik voor hetzelfde bedrag grond koop is die over 15 jaar bijna altijd nog hetzelfde of meer waard. Op die trekker moet ik ook nog een mannetje zetten terwijl de loonwerker het werk doet voor een fractie meer dan dat mannetje kost...
Abonnee
jan 4 November 2022
in de Nop zijn nu 3 kavels op lichte grond te koop
reken maar dat die nog niet zakken
165000 komt eerst
Abonnee
juun 4 November 2022
4% rente plus aflossing werk ze
Claas 4 November 2022
Minister de Jonge wil 900000 woningen bouwen. Gemiddelde woningdichtheid per ha ligt op ca 35. Er moet dus meer dan 25000 ha bebouwd worden.
Dat kan alleen maar aan de landbouw onttrokken worden want natuur moet elders gecompenseerd worden.
Conclusie. Landbouwgrond wordt schaarser.
Abonnee
juun 4 November 2022
dus de uitgekochten gaan die hoge prijzen betalen anders is het afrekenen
Abonnee
juun 4 November 2022
juun schreef:
dus de uitgekochten gaan die hoge prijzen betalen anders is het afrekenen
in flevoland zijn het toch veel uitgekochte boeren die mekaar op zitten te naaien en grond voor idiote prijzen zitten te kopen.
Abonnee
Siepel 4 November 2022
jan schreef:
in de Nop zijn nu 3 kavels op lichte grond te koop
reken maar dat die nog niet zakken
165000 komt eerst
Wie in de Nop gaat dat betalen. Of doet de gemeente dat weer?
Abonnee
jk 5 November 2022
Siepel schreef:
jan schreef:
in de Nop zijn nu 3 kavels op lichte grond te koop
reken maar dat die nog niet zakken
165000 komt eerst
Wie in de Nop gaat dat betalen. Of doet de gemeente dat weer?
mensen met windmolens leggen dat geld schijnbaar vrij makkelijk neer
Abonnee
flevobes 6 November 2022
juun schreef:
juun schreef:
dus de uitgekochten gaan die hoge prijzen betalen anders is het afrekenen
in flevoland zijn het toch veel uitgekochte boeren die mekaar op zitten te naaien en grond voor idiote prijzen zitten te kopen.
maar zijn nog wel steeds boer en hoeven geen contractje te tekenen om de rekeningen te kunnen betalen
Abonnee
juun 6 November 2022
flevobes schreef:
juun schreef:
juun schreef:
dus de uitgekochten gaan die hoge prijzen betalen anders is het afrekenen
in flevoland zijn het toch veel uitgekochte boeren die mekaar op zitten te naaien en grond voor idiote prijzen zitten te kopen.
maar zijn nog wel steeds boer en hoeven geen contractje te tekenen om de rekeningen te kunnen betalen
gaat makkelijk als je 1 of 2 keer uitgekocht bent en minimaal 1 windmolen hebt. dan is je boerderij gwn hobby. niet dat ik zelf iets contracteer.
U kunt niet meer reageren.

Wat zijn de actuele noteringen?

Bekijk en vergelijk zelf prijzen en koersen

Opinie Krijn J. Poppe

Verloop grondprijzen een geliefd item aan borreltafel

Nieuws Grond

Grondprijs naar 550.000 euro door dubieuze handel

Opinie Krijn Poppe

Het plattelandsgevoel: in welk land willen we leven?

Achtergrond Grondmarkt

Onzekerheid in landbouw voedt grondhonger

Blijf op de hoogte

Schrijf je in en ontvang elke dag het laatste nieuws in je inbox