Politiek

Het eerste begrotingsdebat van landbouwminister Jaimi van Essen trekt veel aandacht, vooral rond het stikstofbeleid. Nieuwe rapporten en lobby vanuit de sector verhogen de politieke druk. Lees meer over het stikstofdebat rond de landbouwbegroting in deze Stikstofstemming.

De installatie van het nieuwe kabinet-Jetten geeft aanleiding tot tal van veranderingen. Voor de LTO-vakgroep melkveehouderij is het aanleiding om de stekker uit het G7-overleg te trekken. Dit overleg van het grootste deel van de agrarische belangenbehartigers kreeg vorm onder het laatste kabinet-Rutte en was bedoeld om zo veel mogelijk gezamenlijk op te trekken inzake stikstof, mest en andere verwante zaken.

Bij de Algemene Beschouwingen in de Tweede Kamer bleek deze week dat er één portefeuille nog niet was benoemd bij de beëdiging van het nieuwe kabinet eerder deze week: die van de minister van Stikstof. In het kabinet Rutte-4 was wel gelijk duidelijk wie die had: Christianne van der Wal. In het kabinet-Schoof bemoeide het halve kabinet zich ermee, maar wist niemand precies wie het dossier echt trok. In het kabinet-Jetten zal de premier zich er persoonlijk mee bezig houden, zo zei deze.

Zou de Farmers Defence Force (FDF) nog op het nippertje de PAS-melders redden, precies voordat een nieuw kabinet met een D66-minister van landbouw aantreedt? Donderdag was er opeens een persbericht van de FDF onder de titel ‘Gerechtshof Den Bosch: Staat heeft onrechtmatig gehandeld jegens PAS-melders!’

Met de keuze voor Jaimi van Essen als nieuwe minister van Landbouw tapt D66 duidelijk uit een ander vaatje dan het in het verleden deed. Geen stoere mannenaanpak, ook geen powervrouwen, zoals de VVD deed met stikstofminister Christianne van der Wal. Nee, de partij kiest met Van Essen voor een aardig en redelijk persoon, die voor de landelijke politiek een nog vrijwel onbeschreven blad is.

Voor de agrarische sector is het even wennen: het CDA doet mee in een coalitieregering en laat de landbouwbeker aan zich voorbijgaan. Geen minister van LVVN en geen staatssecretaris op dat departement. En daar blijft het niet bij. D66, de partij van 50% minder boeren, mag de minister van Landbouw leveren, de regenboogpiet van het kabinet.

Afgaande op de woorden in het nieuwe coalitieakkoord, moet het de komende jaren wel weer goed komen met de land- en tuinbouw. De coalitiepartners D66, CDA en VVD willen in de voorliggende vier jaren ook voor boeren 'doorbraken zoeken', de bedrijfstak van het stikstofslot halen en nog veel meer moois bereiken. Want 'boeren verdienen beter', zo schrijven Rob, Henri en Dilan.

Na de provincie Utrecht was het deze week de beurt aan de provincie Gelderland om een eigen plattelandsbeleid te presenteren. De plannen zijn niet helemaal vergelijkbaar, want in Gelderland gaat het om een gedeeltelijke aanpassing, maar het is interessant om ze naast elkaar te leggen. Temeer omdat het Utrechtse plan is opgesteld door een coalitie zoals in er in Den Haag misschien ook wel wordt gevormd, terwijl het Gelderse plan wordt gedragen door partijen die ook nog in de oude, gesneuvelde, Haagse coalitie zitten.

De Europese landbouw heeft een duidelijke overwinning geboekt in de strijd tegen handelsakkoord Mercosur. Dat benadrukt voorzitter Bruno Vincent van de Belgische Algemeen Boerensyndicaat.

Als het aan het demissionaire restkabinet-Schoof ligt, komt er vast het liefst zo snel mogelijk een nieuw kabinet, in welke vorm dan ook. De oude ploeg sleepte zich nog met een min of meer vaste regelmaat naar het wekelijkse overleg, maar veel komt er niet meer uit de handen van de ministers en staatssecretarissen. Het kan soms ook niet anders. Soms ook wel.

Uitstel van belasting over (een deel) van de winst van agrarisch ondernemers om deze te investeren in de opgaven op het gebied van klimaat, stikstof, waterkwaliteit en dierwaardige veehouderij. Dat is het voorstel van landbouworganisaties, waaronder LTO en NAJk, marktpartijen en de Dierenbescherming. Zij roepen de formerende partijen op het voorstel voor wat zij noemen 'de Fiscale Investeringsreserve Landbouw (FIL)' uit te werken en in te voeren.

Terwijl er op landelijk niveau niet zo heel veel gebeurt qua landbouwbeleid, trekt in de provincie Utrecht het UPLG (Utrechts Programma Landelijk Gebied) volle zalen met verontruste boeren. Gedeputeerde Mirjam Sterk (CDA) wil met dit programma de agrarische ondernemers in vrijwel de hele provincie vastleggen op enorm strenge emissienormen – veel strenger dan landelijk gelden - voor zowel stikstof en ammoniak als gewasbeschermingsmiddelen.

Voor 2026 en volgende jaren hoeft Nederland niet op een nieuwe derogatie te rekenen. Tenminste, voorlopig niet. Zeker niet zolang er een BBB-minister op LVVN zit, maakte de Tweede Kamer recent duidelijk. Wie wil bemesten is overal in Nederland gebonden aan een gebruiksnorm van 170 kilo stikstof uit dierlijke mest, aangevuld met nog wat kunstmest. Voor heel veel veehouders brengt dat grote problemen met zich mee, want nu al is er een stevig mestoverschot. Dat wordt nog groter, en waar moet dat dan heen?

De waarde van agrarische grond bereikt recordhoogten. Terwijl boeren vechten om elke hectare, zien beleggers in grond een veilige haven en gebruiken overheden het als sleutel in de ruimtelijke transitie. De schaarste maakt grond tot strategisch kapitaal, met gevolgen voor ondernemerschap, beleid én investeringen.

Op de laatste dag voor het Kerstreces heeft de nieuwe Tweede Kamer even laten zien wie de baas is in Den Haag; landbouwminister Femke Wiersma of haar politieke tegenstanders. Het waren de laatsten natuurlijk, want zij hebben een meerderheid. Zelfs de VVD, de laatste bondgenoot in het zieltogende rompkabinet-Schoof, liet BBB-minister Wiersma in de steek toen het aankwam op een stemming over haar mestplannen.