Achtergrond Stikstofstemming
Nieuwe landbouwminister Van Essen wacht vuurdoop
Minister Jaimi van Essen van LVVN (D66) mag komende week zijn vuurdoop ondergaan. Dan, op donderdag, mag hij namelijk de begroting van het ministerie verdedigen. Vorige week was hij daarvoor ook al in de Tweede Kamer, samen met staatssecretaris Erkelens, maar toen moest hij luisteren naar wat de Kamerleden allemaal naar voren hadden te brengen. Komende week is het zijn beurt om iets te zeggen.
Daar wordt reikhalzend naar uitgezien. Over de nieuwe minister is natuurlijk al heel wat gezegd. Bijvoorbeeld door Johan Derksen bij Vandaag Inside en in diverse andere media. Het afzeggen voor de Dag van het Platteland viel ook niet helemaal goed. Nederland moet evenwel nog ontdekken wie hij is en hoe hij echt gaat optreden.
Chefsache en Tweede Kamer
De Tweede Kamer wil vanzelf vooral van hem gaan horen hoe hij wil omgaan met het stikstofdossier. Na bijna zeven jaar 'doormodderen' brandt het stikstofdossier nog steeds. De vraag is evenwel of hij daar komende week al het achterste van zijn tong over zal laten zien. Van Essen gaat er ook niet als eerste over. Stikstof is chefsache in het nieuwe kabinet, en zelfs de premier moet nog laveren. Als voorman van een minderheidscoalitie moet hij het beleid wel door de Tweede Kamer krijgen.
Gokken op een snel akkoord met de linkse partijen is een optie, maar als hij niet ook een deel van de rechtse partijen meekrijgt, hoeft hij daar een volgende keer geen steun meer te zoeken en ziet een deel van de coalitiepartijen zich ook nog in een politieke hoek gemanoeuvreerd waar ze niet willen zitten.
Rapportenlawine
De inleidende beschietingen voor een nieuwe stikstofdiscussie zijn ondertussen wel ingeleid. Deze week kregen de Tweede Kamerleden al een flinke lading rapporten en begeleidende stukken in hun postvak. Zoals dat gebruikelijk is, is er ook al een beetje publiciteit omheen gecreëerd. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL, een van de medeschrijvers) gaf nog maar eens te kennen dat de veehouderij nog veel meer moet reduceren om aan de stikstofdoelen te voldoen dan ze tot nog toe heeft gedaan.
Nieuwe rapporten, oude uitgangspunten
Het klinkt bijna vertrouwd in de oren. Eigenlijk is het ook niet meer dan het bekende verhaal, wat de studies van PBL, RIVM en Wageningen ER zijn dan wel nieuw, de teksten zijn gebaseerd op de onveranderde oude aannames en berekeningen. De tijd is verder gegaan, de inzichten zijn niet vernieuwd, maar onder een nieuw kabinet krijgen ze misschien een nieuw kans.
Nederland en de rest van de wereld
Aerius en de uitgangspunten daarbij, de kritische depositiewaarde (KDW) en de oude rekenkundige ondergrens waar de rechter nog steeds mee rekent; er is nog niets aan veranderd. Zo lang dat zo blijft, blijf je in Nederland ook zitten met problemen als die naar aanleiding van de Bonaire-uitspraak uit januari: met de natuur in Bonaire gaat het slecht, daarom moeten in heel Nederland extra maatregelen worden getroffen om dat te compenseren. De volgende rechtelijke uitspraak gaat misschien wel over de natuur in Nepal en de gevolgen daarvan voor Nederland. Waarmee maar weer eens wordt gewezen op het soms bizarre verschil tussen de juridische realiteit en de fysieke realiteit (en eigenlijk op de bizarre pretenties van de juridische wereld ten aanzien van de ervaren realiteit).
Lobbyoffensief
Niet alleen het kabinet maakt zich klaar voor de uitvoering van een nieuw stikstofbeleid. Ook de belangenbehartiging doet dat. LTO en andere agrarische partijen zijn al stevig aan de slag gegaan met lobbywerk en voorbereidende besprekingen, maar weten de agrarische partijen van elkaar wie wat alvast weggeeft voor een eventueel akkoord?
Stikstof of fosfaat?
De vraag is bovendien via welk spoor het kabinet zal willen ingrijpen voor een stikstofreductie in de landbouw. Zal het zijn via het stikstofspoor, of wordt het fosfaatspoor gekozen. De praktijk van de voorbije jaren leert dat stikstofmaatregelen lastig zijn en ook nog eens erg duur. Uitkopen van bedrijven kosten honderden miljoenen, terwijl de winst slechts een paar mol depositievermindering is. Korten op de fosfaatruimte is vergeleken daarbij een vrij goedkope, maar tegelijk ook heel harde ingreep. Bedrijven met onvoldoende fosfaatrechten worden gedwongen om de mestproductie en daarmee de veestapel te verkleinen, op straffe van hoge boetes. Het is een risico waar in de agrarische sector serieus rekening mee wordt gehouden, maar waar om begrijpelijke redenen niemand echt op zit te wachten.
Zal Van Essen de komende week er iets over loslaten? Of moet de Taskforce Landbouw, Natuur en Stikstof onder leiding van premier Jetten het er eerst over eens worden?
Klaas van der Horst
© DCA Market Intelligence. Op deze marktinformatie berust auteursrecht. Het is niet toegestaan de inhoud te vermenigvuldigen, distribueren, verspreiden of tegen vergoeding beschikbaar te stellen aan derden, in welke vorm dan ook, zonder de uitdrukkelijke, schriftelijke, toestemming van DCA Market Intelligence.
