Achtergrond Stikstofstemming
Eerste rechter royaal, de tweede is millimeteraar
Mag de bestuursrechter andere criteria aanhouden dan de civiele rechtbank? En mag de eerste rechter de minister ruimte geven om te handelen naar eigen inzicht en believen, en mag de tweede hem een tik op de vingers geven wanneer hij niet ver genoeg achter de komma kijkt?
Deze vragen rijzen na het lezen van een uitspraak van het CBB in een zaak van een veehouder in het Rivierengebied tegen de minister van LVVN.
De veehouder had de minister verzocht om ontheffing van de verplichting uit de Nitraatrichtlijn om niet meer dan 170 kilo stikstof uit dierlijke mest te gebruiken en van het aanhouden van bufferstroken.
Niet omdat hij dat gewoon graag wilde, maar omdat het gebied waar hij zit op grond van de wettelijke criteria niet kan worden aangemerkt als kwetsbaar gebied. De waterkwaliteit is er prima op orde en verslechtert de situatie elders niet.
Ook voerde de veehouder aan dat de verplichtingen waar hij aan wordt gehouden, neerkomen op ontneming van eigendom. Hij mag immers niet volledig gebruik maken van de rechten die zijn bezit hem bieden.
Minister hoeft niet
De bestuursrechter gaat daar niet in mee. Volgens hem (bij het CBB gaat het om meerdere rechters) betreft het slechts de regulering van eigendom, maar vooral ook hoeft de minister geen ontheffing te geven van de verplichtingen op grond van de Nitraatrichtlijn.
Ontheffingen zouden slechts zeer beperkt worden gegeven en de minister heeft nu eenmaal heel Nederland aangewezen als kwetsbare zone. Hij wil eigenlijk geen uitzonderingen. Dat er in (het gebied van het waterschap) Rivierengebied niets mis is met de waterkwaliteit, wordt door het college wel opgemerkt, maar als verder irrelevant terzijde geschoven.
Minister moet
Leg deze uitspraak naast de PAS-uitspraak van 2019, waarin de rechter (Raad van State) de minister verplicht om niet slechts tot op de gram nauwkeurig te zijn, maar zelfs tot op de microgram. Niks discretionaire bevoegdheid of royaal armgebaar.
Wellicht dat sommige juristen hier toch een logica in kunnen ontdekken, of redeneert het CBB vanuit de gedachte dat het doel de middelen moet heiligen. Politici of bestuurders en ook activisten zouden er geen been in zien om de ene zaak naadloos aan de andere te koppelen, maar van een rechter, die consequent, eenduidig en ook uitlegbare oordelen moet uitspreken, roept het verbazing op.
EU Hof duur en tijdrovend
Ook de vraag om nadere duidelijkheid, maar de veehouder is vrijwel uitgepraat, want een gang naar het Europese Hof duurt niet alleen heel lang, maar is ook nagenoeg onbetaalbaar.
De gang van zaken roept een weinig bemoedigend beeld op voor agrarische bedrijven. Of je nu PAS-melder bent – zoals vorige week besproken - en niets hebt misdaan of je zoekt anders je recht, het blijft een taaie strijd.
Klaas van der Horst
© DCA Market Intelligence. Op deze marktinformatie berust auteursrecht. Het is niet toegestaan de inhoud te vermenigvuldigen, distribueren, verspreiden of tegen vergoeding beschikbaar te stellen aan derden, in welke vorm dan ook, zonder de uitdrukkelijke, schriftelijke, toestemming van DCA Market Intelligence.
