Achtergrond Stikstofstemming
Stalleneis Brabant als ondeugdelijke aankoop
Bijna automatisch komt de weerzin van voormalig stikstofminister Christianne van der Wal tegen innovaties op stikstofgebied in gedachten. Want waarom moeten Brabantse veehouders hun oudere stallen uiterlijk per 1 juli aanpassen? Ja, ze moeten minder emissie uitstoten en daarom verplicht bouwen, maar met welk doel? En zijn de verplichte innovaties juridisch wel houdbaar, zoals Van de Wal ooit als eis vooraf stelde?
De kans is levensgroot dat het niet zo is. Actiegroep MOB en vrienden hebben nu onderhand wel bewezen dat ze elk stalsysteem voor de rechter kunnen laten sneuvelen, en je kunt als overheid niet van bedrijven eisen dat ze gaan investeren in een systeem dat zich niet heeft bewezen. MOB gunt veehouders geen experimenteerruimte en zeker niet nog iets meer. De vraag is wat Vollenbroek gaat doen als de Brabanders hun oude vergunning loslaten en een nieuwe aanvragen.
Niets tegen boeren, wel hun bedrijven
Deze week was de documentaire 'De MOB-methode' op tv. Daarin werd geprobeerd een navolgbaar beeld van MOB-gezicht Johan Vollenbroek neer te zetten, de man die zegt niets tegen boeren zelf te hebben. Misschien dat een goedgelovige NPO-journalist dat slikt, maar gelet op de praktijk heeft die uitspraak toch wel iets onoprechts. Vollenbroek heeft niets tegen boeren, maar laat zelden een boerenbedrijf gaan als hij de kans heeft en daar zit hem het probleem. Treffend verwoord door pluimveehouder Daniël van den Brink op LinkedIn.
Verplicht ondeugdelijk middel
Zo bezien is het heel begrijpelijk dat vijf agrarische organisaties (SSC, Agractie, NMV, NVP en DDB) een kort geding willen aanspannen tegen de stallenmaatregel. Zie het als een soort actie van de Consumentbond tegen een voorschrift om bijvoorbeeld niet-gekeurde en waarschijnlijk ondeugdelijke keukenmachines uit een Aziatisch landen aan te schaffen. Je zou ook kunnen zeggen dat het de stalleneis het risico in zich draagt dat het een variant wordt op het PAS-meldersdrama. De overheid wijst een richting, maar het loopt uit op een valstrik.
De ZLTO heeft naar verluidt ook gespeeld met de gedachte om zich aan te sluiten, maar kwam tot nog toe niet tot daden.
Afgestoft PAS-artikel
De vijf organisaties voelen zich gesterkt door een afgestoft artikel (nummer 20.8) uit het PAS-arrest van mei 2019. Ja, het arrest dat de PAS-wetgeving afschoot. Hierin wordt namelijk niet alleen geëist dat boeren aan duidelijker omschreven emissie-eisen moeten voldoen, maar ook dat de overheid voor reductie-eisen dezelfde nauwkeurigheid qua verwachte effecten hanteert als van boeren en andere ondernemers wordt gevraagd. Met andere woorden: precies voor de boer is ook precies voor de overheid.
Alleen boerbeperkend
Deze eis van de Raad van State geldt niet alleen voor Brabant, maar voor alle overheden in Nederland. Vreemd misschien dat deze eis tot nog toe door niemand is 'geactiveerd', maar hij kan ook wel heel verstrekkende gevolgen hebben. Toch zal de Raad van State daar in 2019 ook over nagedacht hebben en toch zo hebben opgeschreven. Je kunt het ook als bijzonder beoordelen dat tot nog toe alleen het boer-beperkende deel van de uitspraak is opgevolgd.
Gelderland negeert Cie Rechtsbescherming
Opmerkelijk nieuws is er ook vanuit Gelderland. Daar blijkt het college van GS een uitspraak van de Commissie Rechtsbescherming eerst onder de tafel te hebben gehouden en later te hebben genegeerd. De zaak begon met een veehouder nabij de Veluwe die een uitspraak wilde over de status van zijn bedrijf en aandrong op actie. Die kwam er niet, ook niet na een ingebrekestelling. De Commissie Rechtsbescherming beoordeelde dit als onterecht en stelde ook dat de veehouder recht had op een positief advies. De verantwoordelijke gedeputeerde weigerde en hield dit ook een tijdlang stil. Waarschijnlijk volgt hoger beroep.
UPLG kan toch later
Vanuit Utrecht is er eveneens nieuws: de provincie wil met een nieuwe begrenzing natuurgebied de Utrechtse Heuvelrug twee keer zo groot maken én het college van Gedeputeerde Staten wil invoering van het met veel tamtam gelanceerde UPLG met twee jaar vertragen, tot 2029. Het college erkent nu toch dat er meer complicaties in de plannen zijn ontwaard dan eerst gedacht. Het betreft slechts een bloemlezing, maar het is genoeg om te tonen dat provincies overal druk bezig zijn om het leven voor agrarische bedrijven niet per se gemakkelijker te maken. Toch blijken de ambities nogal eens groter dan de mogelijkheden.
Voor Van Essen geen derogatiesores
In Den Haag lijkt minister Jaimi van Essen (LVVN) zijn ambities juist heel erg te beperken tot de mogelijkheden die hij ziet of wil zien. Uitgaande van de rapportages over de waterkwaliteit die de overheid wil aanhouden, en die ook met Brussel zijn gedeeld, meent hij dat het nu dus geen zin meer heeft om te vechten voor een nieuwe derogatie (van de Europese Nitraatrichlijn). Van die taak heeft hij zich dus al verlost. Waar de verdere ambities van Van Essen liggen, moet de komende maanden blijken. Samen met minister Hermans (Klimaat en Groene Groei) en natuurlijk ook minister Vincent Karremans van Infrastructuur en Waterstaat en premier Rob Jetten werkt hij ook aan een nieuwe stikstofaanpak. Het beeld is evenwel niet dat Van Essen daar een zwaar eigen stempel op gaat drukken.
Klaas van der Horst
© DCA Market Intelligence. Op deze marktinformatie berust auteursrecht. Het is niet toegestaan de inhoud te vermenigvuldigen, distribueren, verspreiden of tegen vergoeding beschikbaar te stellen aan derden, in welke vorm dan ook, zonder de uitdrukkelijke, schriftelijke, toestemming van DCA Market Intelligence.
