De Europese varkensmarkt verkeert in een acute vormcrisis. Normaal gesproken hebben de prijzen in deze tijd van het jaar gerede stijgingskansen, maar nu is de markt al twee keer in korte tijd hard onderuit gegaan. Deze week ging het opnieuw mis. Er is sprake van een overaanbod door een wirwar aan oorzaken. Lees hier meer over de marktsituatie.
De Duitse varkensprijs is deze week gedaald naar €1,50 per kilo, het laagste niveau sinds 2021 in deze tijd van het jaar. Een jaar geleden stond de prijs een halve euro hoger en de jaren daarvoor was het verschil nog groter. In Nederland is de situatie nog schrijnender met prijzen die nog ruim onder die in Duitsland liggen. Door lucratieve opkoopregelingen in ons land zouden slachterijen moeten vechten om de laatste varkens, maar tot hogere prijzen leidt dit niet. Helaas voor de blijvers.
Het woord crisis wordt vandaag de dag gemakkelijk van stal gehaald, maar daar stevent de varkenssector in de volle breedte nu toch echt op af. Buffers moeten worden aangesproken om de boel draaiende te houden in tijden van structureel hoge mestafzetkosten in Nederland en stijgende voerprijzen.
Historisch gezien zijn de stijgingskansen in de tweede helft van het jaar aanzienlijk kleiner dan in de eerste helft. Bovendien zijn er amper lichtpuntjes in de markt. Ja, het WK voetbal staat op het punt van beginnen, maar het effect daarvan moet niet worden overschat. Vroeger deed dat meer met het sentiment dan nu. Supermarkten stunten tegenwoordig minder vaak met vlees. Tegelijkertijd staat de consumptie onder druk door inflatie, veranderende eetpatronen en toenemende concurrentie van andere eiwitbronnen.
Te veel varkensvlees
Er is in Europa te veel varkensvlees dat zijn weg naar de consument niet vindt. Dat komt niet zozeer door de productie in Nederland, maar in omliggende landen. Met name in Denemarken en Spanje. In beide landen ligt de varkensvleesproductie in de eerste maanden van dit jaar duidelijk hoger dan vorig jaar, als gevolg van grotere dieraantallen en meer slachtingen. Daardoor komt er extra vlees op de Europese markt op een moment dat de afzet achterblijft.
Op de wereldmarkt ondervinden Europese exporteurs stevige concurrentie van Brazilië, dat op veel exportmarkten een sterke positie heeft opgebouwd. Ook de Verenigde Staten laten recordhoge uitvoervolumes zien, mede gesteund door een relatief zwakke dollar. En China is niet aan de markt door een aanhoudend overaanbod in dat land, waardoor de varkensprijzen daar zijn afgedaald tot het laagste niveau in jaren.
Spanje en Denemarken exporteerden in de eerste maanden van dit jaar fors meer varkensvlees binnen de Europese Unie dan vorig jaar. Varkensvleesonderdelen worden voor scherpe prijzen aangeboden om de afzet aan de gang te houden, waardoor andere landen er nauwelijks aan te pas komen. Dan gaat het om prijsbepalende onderdelen die zwaar wegen binnen de verwaarding van het karkas, zoals de hammen en voorstukken. Danish Crown noemde de Europese varkensvleesmarkt recent nog historisch moeilijk en dat zegt wel wat.
Volle Duitse markt
Op de achtergrond speelt nog mee dat de Duitse varkenssector niet meer krimpt. Het aantal slachtingen ligt dit jaar bijna 2% hoger dan vorig jaar. Dat lijkt te overzien, maar door de dominante positie van Denemarken en Spanje stagneert de export. Het huidige aanbod van circa 750.000 slachtingen per week blijkt moeilijk plaatsbaar op de markt, mede doordat exportstromen onder druk staan en de Europese markt ruim voorzien is, zo geven Duitse marktpartijen aan. Dit ondanks dat de Duitse varkensvleesconsumptie weer licht stijgt.
Volle vrieshuizen
Er is al met al dusdanig weinig vertrouwen in marktherstel dat partijen het vlees niet durven in te vriezen. Door gestegen energiekosten is langdurige opslag bovendien een stuk duurder geworden. Marktpartijen geven daarnaast aan dat de beschikbare vriescapaciteit in Noordwest-Europa beperkt is door onder meer het overschot van frites.
Dat de consumptie van varkensvlees in Europa significant gaat stijgen, is niet waarschijnlijk. Hoewel rund- en kippenvlees de afgelopen jaren relatief duur waren, heeft dat de vraag naar varkensvlees slechts beperkt ondersteund. Bovendien staan ook deze markten onder druk door tegenvallende afzetcijfers. De stijgende inflatie in de eurozone is geen goed vooruitzicht, want dit drukt immers de koopkracht.
Varkenscyclus
De varkenscyclus lijkt zijn werk te moeten gaan doen. De afgelopen jaren was het marktvertrouwen telkens dusdanig goed dat er in de zeugenhouderij (zeer) rendabel kon worden geproduceerd. Dat wakkerde groei van de zeugenstapel aan in onder meer Denemarken, Duitsland, Spanje en ook Frankrijk. Met snel dalende biggenprijzen is dat nu hard aan het veranderen.
Het aantal zeugenslachtingen in Duitsland ligt dit jaar 2,5% hoger dan vorig jaar. Met name de afgelopen weken worden veel slachtzeugen aangeboden, wat de huidige prijsdruk extra versterkt. Vermoedelijk zal het aanbod de komende weken verder toenemen. De Duitse biggenprijs is inmiddels teruggezakt naar €48 per big en een verdere daling ligt in het verschiet. In de andere lidstaten is de situatie waarschijnlijk vergelijkbaar, hoewel zeugenslachtingen niet zijn gespecificeerd.
Per saldo lijkt een verdere krimp van de Europese zeugenstapel noodzakelijk om vraag en aanbod weer beter in evenwicht te brengen. De snel dalende biggenprijzen en oplopende aantallen zeugenslachtingen wijzen erop dat dit proces inmiddels in gang is gezet, maar vermoedelijk heeft dit nog wel even tijd nodig.