Achtergrond stikstofstemming
Boeren verdienen beter, vinden Rob, Henri en Dilan
Afgaande op de woorden in het nieuwe coalitieakkoord, moet het de komende jaren wel weer goed komen met de land- en tuinbouw. De coalitiepartners D66, CDA en VVD willen in de voorliggende vier jaren ook voor boeren 'doorbraken zoeken', de bedrijfstak van het stikstofslot halen en nog veel meer moois bereiken. Want 'boeren verdienen beter', zo schrijven Rob, Henri en Dilan.
'Aan de slag' barst van de bemoedigende woorden en goede intenties. De agrarische sector krijgt ook weer een voorgoed verloren gewaand vergaderplatform terug: het productschap 2.0, zo wordt gemeld. Daar heeft met name het CDA hard voor geknokt.
Om Nederland en ook de landbouw van het stikstofslot te halen, wordt een hele reeks maatregelen voorgesteld: de kritische depositiewaarden zoals ze er nu zijn verdwijnen en mede daarvoor, maar ook voor verdere veranderingen, worden wetten aangepast en worden bedrijven meer zelf verantwoordelijk voor hun kringloopprestaties, moeten ze voldoen aan geborgde reductiedoelen en dergelijke, wat deze concreet ook mogen zijn.
Meer uitgaven geplan dan Jetten-1 kan uitgeven
Ook komt er weer een opkoopfonds, voor vrijwillige bedrijfsbeëindiging, maar al het geld dat het nieuwe kabinet wil uittrekken voor stikstof en natuur lijkt wel meer dan het is. Veel voorgestelde uitgaven gaan namelijk over een langer tijdsbestek dan het nieuwe kabinet maximaal is vergund tot de volgende verkiezingen (mits de niet-meeregerende Kamermeerderheid het ook toestaat). Er wordt vooruit gepland tot 2035.
Voor nu is het moeilijk om helemaal door de mooie en enthousiaste woorden heen te kijken en te begrijpen wat D66, CDA en VVD nu precies willen gaan doen. Daarvoor is het wachten op het aantreden van een nieuw kabinet. Daarmee moet Rob Jetten aan het werk. Hij krijgt de taak om een kabinet te gaan formeren en de woorden om te zetten in daden.
Toon minder fanatiek
En voor wat het waard is: de toon waarop over het stikstofprobleem wordt gepraat ademt minder fanatisme dan tijdens de laatste twee kabinetten Rutte. Toch zal ook de nieuwe ploeg van aanstaand premier Jetten reducties willen bereiken.
Mogelijk dat een aantal interventies van landbouwprominenten en anderen toch nog wat effect hebben gehad op de besprekingen rond het regeerakkoord. Deze week was er nog een laatste oproep van een groot aantal agribusinessbedrijven – eigenlijk vrijwel de gehele agro- en voedingswereld, exclusief FrieslandCampina, Van Rooi en een paar kleinere spelers – om hun bedrijfstak en degenen die ze aan het werk houden, niet te vergeten.
Tegengas voor VNO
Hun actie lijkt aan de late kant, maar werd noodzakelijk geacht als correctie op de woorden vorige week van scheidend VNO-voorzitter Ingrid Thijssen. Zij riep toen op om de agrosector maar eens hard aan te pakken vanwege de stikstofproblemen. Dit schoot bij veel grote bedrijven in het verkeerde keelgat. Niet alleen schreven ze een eigen brief aan de formerende partijen, maar ook zegden de meesten van hen het lidmaatschap van VNO-NCW op. FrieslandCampina wilde het niet zover laten komen.
Koopmans valt oud-fractiegenoot af
Ook LTO Nederland kwam deze week opeens onverwacht scherp uit de hoek. Voorzitter Ger Koopmans had zich tot dan toe altijd vrij neutraal, bijna afstandelijk opgesteld in de discussie over landbouw en stikstof. Ook over het verstrekkende natuurplan (UPLG) van zijn voormalige Tweede Kamerfractiegenote Mirjam Sterk bleef hij lange tijd vrij rustig. Tot deze week dus. Kennelijk zag Koopmans zich gedwongen meer partij te kiezen. Plotseling heette het UPLG geen plan meer met serieus perspectief voor de boeren, maar lijkt het meer op een plan voor een geleidelijke uitfasering van de landbouw, zei hij. Iets wat andere agrarische organisaties al langer signaleren.
Vragen over nieuwe schappen
Het plan voor de terugkomst van productschappen is opvallend en roept ook vragen op. Wat moet er gebeuren met de brancheorganisaties als de productschappen terugkomen? Vallen de BO's dan onder één groot productschap, of krijgen de BO's een 'upgrade' in status en bevoegdheden? Krijgen ze ook hun vroegere wettelijke bevoegdheden terug?
Voor sommige organisaties biedt het perspectief. Neem de Stichting Stikstofclaim (SSC). Die is in de voorbije jaren sterk opgekomen als belangenbehartiger voor de boeren en vaak ook met meer kennis in huis dan veel andere belangenbehartiger. Deze organisatie heeft nu ruim 3.300 leden, waarvan 2.200 melkveehouder zijn. Ze heeft zich aangemeld voor vertegenwoordiging in ZuivelNL, en zou daar met stip op de twee plek komen als belangrijkste boerenorganisatie, na LTO, maar vóór alle andere.
SSC krijgt streepje voor
ZuivelNL wil de toelating echter extra officieel maken, om het zo te zeggen, want waar andere organisaties op grond van een aantal vrij simpele inkijkjes in hun ledenbestand werden toegelaten, vindt ZuivelNL nu dat er eerst een uitgebreide accountantscontrole en verklaring dienen te worden overlegd voordat de toelating kan worden beoordeeld. Als dat eenmaal in orde bevonden is, heeft SSC natuurlijk wel een streepje voor op de anderen, want extra goed doorgelicht. De stap naar een zetel in zo'n nieuw productschap is dan vast ook zo geregeld. Zover is het evenwel nog niet. Het is allemaal nog toekomstmuziek die verstopt zit in het nieuwe coalitieakkoord.
Klaas van der Horst
© DCA Market Intelligence. Op deze marktinformatie berust auteursrecht. Het is niet toegestaan de inhoud te vermenigvuldigen, distribueren, verspreiden of tegen vergoeding beschikbaar te stellen aan derden, in welke vorm dan ook, zonder de uitdrukkelijke, schriftelijke, toestemming van DCA Market Intelligence.
