Achtergrond Stikstofstemming
Creatief met de feiten, voor het goede stikstofdoel
Hanteert de uitvoerende macht soms bewust andere gegevens om de agrarische sector iets verder in haar hok te dringen? Het is een vraag die aan de orde kwam in verband met de beoogde intrekking van de onvoorwaardelijke natuurvergunning van zes Brabantse pluimveebedrijven. Die vraag dringt zich ook op nadat minister Van Essen de jongste Monitor fosfaat- en stikstofexcretie in dierlijke mest naar de Kamer heeft gestuurd. In onze wekelijkse rubriek Stikstofstemming geven we op onze eigen wijze een impressie van de stikstofcrisis.
De eerste kwestie werd aangezwengeld door het onvolprezen 'lokale sufferdje' (maar niet heus) Transparant Deurne. Deze deed wat andere media hadden nagelaten en diende een WOO-verzoek (verzoek om bekendmaking) in bij de provincie Noord-Brabant. Uit de opgestuurde stukken kwam naar voeren dat gedeputeerde Saskia Boelema (D66) de Provinciale Staten en anderen had voorgelogen. Volgens haar kon ze niet anders dan de vergunningen van de pluimveehouders intrekken. Haar juridisch adviseur, mr. Reinders van kantoor Pels Rijcken, schreef dat ze het verzoek tot intrekking ook kon afwijzen.
Landsadvocaat ziet het anders
Met kantoor Pels Rijcken is iets speciaals. Het treedt op als landsadvocaat namens de rijksoverheid en treedt bij veel stikstofzaken ook op namens de provincies. Dan dragen ze zogezegd wel een ander hoedje, maar ze tappen uit hetzelfde vaatje. Ook de Stichting Stikstofclaim komt ze geregeld tegen.
Overheid ziet krimp over hoofd
Bij de tweede kwestie is het de Producentenorganisatie Varkens (POV) die protesteert. Ze wijst erop dat de CBS-gegevens over de varkensstapel 220.000 stuks varkens en zeugen te hoog is (plus nog biggen) ten opzichte van de actuele cijfers en vraagt hoe dit kan. De sector krimpt en de mestproductie blijft gelijk. Het is volgens de POV niet te rijmen.
'Zacht' voorstel met harde inhoud
Het gebeurt ook dat de overheid ervoor kiest om zaken te negeren als die haar slecht uitkomen. Zo heeft minister Van Essen zijn voorstel voor de implementatie van de Europese Natuurherstelverordening naar het parlement gestuurd. Daarover wordt onder meer geschreven dat de minister geen nationale koppen daarop wil. Klinkt leuk, maar al lijkt de buitenkant zacht, de inhoud is keihard. De Nederlandse eisen voor 'natuurherstel' zijn onverbiddelijk. Elk grammetje dat riekt naar verslechtering is er een te veel, en de natuurambtenaren en hun adviseur hebben zich volop ingespannen om begrippen als de 'staat van instandhouding' maximaal te vullen. Waar in buurlanden de gewone dier- en plantensoorten volstaan, kiezen de Nederlandse experts voor zoveel mogelijk bijzondere soorten erbij.
Europees Hof is soepeler
Gelukkig dat het Europese Hof van Justitie eerder dit jaar heeft uitgesproken dat het best een beetje minder mag. Dat lijken ze bij LVVN en de provincies nog even niet te willen weten. Er is ook zo hard gewerkt aan een maximalistische invulling dat de uitspraak van de Europese rechter voelt als een koude douche.
Friesland even dwars
De verklaring van de provincie Friesland dat ze niet kan en wil meewerken aan de uitvoering van de Stikstofbrief van Van Essen, valt ondertussen niet te negeren, al probeerde de minister dat een paar weken lang. Is het Friese koppigheid of nuchterheid? Alle andere provincies hebben keurig ja geknikt, zoals ook alle burgemeesters en wethouders eerder deze zomer braaf hun handtekening zetten onder het Plan van Aanpak Veluwe (maar de gemeenteraden nog van niets wisten). Inmiddels lijkt Friesland het plan van Van Essen toch niet meer onuitvoerbaar te vinden, want na de uitspraak van gedeputeerde Abel Kooistra zijn kabinet en de IPO-bestuurders (het afstemmingsorgaan van de provincies) massaal gaan masseren.
Plasje van de SER
Er staat heel veel politieke druk op om de stikstof- en natuurplannen van het huidige minderheidskabinet te laten doorgaan. Ook de Sociaal-Economische Raad (SER) heeft er inmiddels een plasje over gedaan. Het advies heet Toekomstvisie agrarische sector en laat zich lezen als een klassiek polderverhaal. Met veel woorden en ook met instemming van LTO Nederland wordt de inzet van het kabinet gesteund.
Boze buitenwereld
Jammer is wel dat de SER in haar advies over bijna alle aspecten van de kabinetsinzet iets zegt en komt met grootse ideeën over publiek-private aanpakken, publieke regie om de landbouw te reorganiseren en dergelijke, maar ze zegt niets over de boze buitenwereld, de disruptieve invloed van activistische clubs en juridische hackers als MOB. Uit welke wereld komt dit advies?
Het komt in ieder geval niet uit de agrarische wereld, en sluit gezien wat er broeit ook niet aan bij de beleving op het platteland. Ook deze week waren er weer meerdere actiebijeenkomsten, waaronder een heel grote in de Gelderse Vallei.
Veevoerbedrijf staat niet alleen
Het ooit liberale NRC schrijft daarover dat deze bijeenkomsten worden gefinancierd door veevoerbedrijf De Heus – alsof dit illegaal zou zijn. Of de hoop is mogelijk dat de lezers dan 'schande' gaan roepen. Misschien zou de krant zich beter moeten informeren, zoals ook geldt voor veel andere landelijke media. De bijeenkomsten worden gesteund door heel veel bedrijven uit de agrarische keten, vooral particuliere, en dat is volstrekt legaal en begrijpelijk. Het is net zo legaal als dat kranten en andere media bijvoorbeeld giften ontvangen uit fondsen 'voor de steun aan onderzoeksactiviteiten'.
Arla durft het te zeggen
Toch is bij een aantal bedrijven uit de agroketen ook angst om zich uit te spreken of een positie in te nemen. Dat is wel heel anders dan de Scandinavische zuivelreus Arla deze week deed bij de presentatie van de halfjaarcijfers. Ook in Denemarken wil de overheid verdergaand stikstofbeleid doorvoeren. Topman Peter Tuborgh is daar onomwonden over. Hij ontraadt het. Volgens hem dreigt het een groot aantal goede Deense melkveebedrijven omver te trekken en dat is niet alleen slecht voor Arla, maar ook voor de leefbaarheid op het platteland en voor de eigen voedselproductie in Europa. De eerste Nederlandse coöperatie moet de moed voor zoiets nog verzamelen.
Klaas van der Horst
© DCA Market Intelligence. Op deze marktinformatie berust auteursrecht. Het is niet toegestaan de inhoud te vermenigvuldigen, distribueren, verspreiden of tegen vergoeding beschikbaar te stellen aan derden, in welke vorm dan ook, zonder de uitdrukkelijke, schriftelijke, toestemming van DCA Market Intelligence.
