Achtergrond Stikstofstemming
Afgepoeierd door de minister én de premier
Veel gehoor krijgen de agrarische belangenbehartigers niet bij het minderheidskabinet-Jetten. Vorige week werd de Landbouwalliantie van Agractie, NMV en anderen afgepoeierd door minister Jaimi van Essen. Hun alternatieve stikstofplan werd naar de prullenbak verwezen. Deze week was het de beurt aan LTO Nederland en junior partner NAKJ. Zij mochten weliswaar bij minister Van Essen én premier Rob Jetten komen, maar werden door het hogere gezag even hard afgepoeierd. In onze wekelijkse rubriek Stikstofstemming geven we op onze eigen wijze een impressie van de stikstofcrisis.
Het was natuurlijk geen openbare bijeenkomst, dus het verhaal is uit de tweede hand, maar het bericht over de gang van zaken verspreidde zich snel.
Geheim 9-puntenplan
Wel een beetje jammer van het 9-puntenplan waar LTO Nederland zo veel energie aan had besteed. Het was dan wel geheim, maar de grote lijn ervan sijpelde toch door naar buiten. Voorzitter Ger Koopmans wilde bijvoorbeeld vragen om een directe invoering van de rekenkundige ondergrens, een snelle actualisatie van de natuurdoelanalyses, reductie van de ammoniakemissie met 45%, bufferzones van 250 tot 500 meter rond natuur en alleen bij een aantoonbaar stikstofprobleem. Op een echt overleg hierover is het niet aangekomen.
Het kabinet voelt zich ondanks een tekort aan Kamerzetels kennelijk sterk op het stikstofdossier. Pro, die goed staat in de peilingen (en de coalitie niet) is ook voor doorpakken, en dat helpt kennelijk. LTO en NAJK werden dus min of meer op een monoloog getrakteerd en mochten vervolgens naar huis. Jammer dan.
LTO Den Haag en LTO Noord
LTO Nederland heeft het toch al zo moeilijk. Intern zijn er ook al spanningen. LTO Noord, dat statutair zes van de twaalf zetels heeft in de federatie (de ZLTO vier en LLTB twee), voelt zich steeds minder gelukkig met de lijn van het Haagse bureau en zou volgens de geluiden het liefst ook af willen van het bouwstenenakkoord.
Ramkoers eist tol
Hoe dit allemaal ook moge zijn, de stikstoframkoers van het huidige kabinet maakt veel veehouders wel erg onzeker. Zelfs Wijnand Pon, die ook buiten de landbouw geen onbekende is (Pon Holding, energie-activiteiten), liet in een advertentie in het NRC weten dat hij het allemaal niet meer begrijpt, terwijl ook de familie Van Drie het melkveebedrijf in Kamerik te koop heeft staan.
Dit zijn de bekenden, maar ook veel gewone veehouders gooien het bijltje erbij neer of overwegen sterk om dat te doen. De combinatie van steeds meer en strengere regels, een toegeeflijke overheidsopstelling richting activisten en een gestage psychologische oorlogsvoering eisen hun tol.
Coalitiefrustaties
Of het voorgestelde nieuwe beleid er komt, is toch nog steeds onzeker. Het kraakt en piept in de coalitie. Zie de moeizame discussies over het Belastingplan en veel andere zaken. Zelfs CDA-leider Bontenbal moest enkele dagen terug openlijk zijn frustratie ventileren over met name de VVD, en er zijn nog heel veel meer hobbels te nemen.
Voorlopig heeft dit toch weinig effect op het landbouwbeleid van het kabinet. Eind deze maand komen concretere stikstofvoorstellen af en moeten de Tweede en Eerste Kamer zo snel mogelijk het nieuwe beleid erdoor jassen als het aan Van Essen en Jetten ligt.
Bezoekjes met plaatjes
Om te laten zien dat hij ondertussen wel oog en oor wil hebben voor het lot van gewone boeren, gaat Van Essen met enige regelmaat op bezoek bij zo'n boer. Deze week samen met de koning dichtbij huis in Salland. Tot een diep en eerlijk gesprek over alle problemen van de landbouw met de voorstellen van de minister zal het dan helaas niet altijd komen, zeker niet met de Majesteit erbij. Zo'n bezoek is vaak te snel en ook overrompelend. Bovendien wil zo'n boer als gastheer niet het feest bederven. Vaak combineert Van Essen zo'n bezoek met een uitje naar een nabijgelegen natuurgebied, keurig afgewogen en goed voor mooie plaatjes.
Aerius-product met bijsluiter
Ambtelijk stapelt zich inmiddels nieuwe munitie op. Deze week was er weer een RIVM-rapport, eentje uit de Aerius-fabriek, compleet met plichtmatige openingszin: "Het gaat slecht met veel natuur in Nederland. Dit komt onder meer door de neerslag van stikstof (stikstofdepositie)." De studie is de neerslag van weer een computeruitdraai met geactualiseerde berekeningen en extrapolaties naar diverse regio's.
Gelukkig staat er naast die onverbiddelijke opsomming van feiten ook een nuancering, waar vaak overheen wordt gelezen: "De cijfers over de berekende stikstofdepositie kennen een onzekerheid: het is erg waarschijnlijk (95% kans) dat de werkelijke depositie binnen 30% (hoger of lager) van de berekende waarde ligt." Het kan dus allemaal 30% meer of minder erg zijn.
Het zijn belangrijke voetnoten die niet besteed lijken aan de politiek. Zelfs de auteurs van de stukken lijken ze het liefst te negeren.
Meewerkende depositie
Het gaat dus 'slecht' met de natuur. Toch signaleerde hetzelfde RIVM de afgelopen weken hier en daar ook dalingen van de depositie. Gelukkigerwijs vonden die plaats in de nabijheid van geplande grote projecten, zoals de uitbreiding van de Rotterdamse haven. Zou het zijn dat de elementen het bedrijfsleven daar een beetje ter wille zijn? Het is wel jammer dat de landbouw zelden zulke meevallers krijgt toegeworpen.
Rem op zinloze handhaving
Die moet het hebben van belangenbehartigers met tanden, zoals de Stichting Stikstofclaim en in hun kielzog de ZLTO en BAJK, die ervoor hebben gestreden dat bijvoorbeeld de Brabantse boeren niet nu alvast moeten voldoen aan nieuwe staleisen, terwijl er nog helemaal geen duidelijkheid is over waar men landelijk gezien aan toe is.
Zo'n uitspraak brengt eerst tijdwinst, maar maakt ook duidelijk dat de politiek niet zomaar van alles kan eisen. Werd dit ook maar toegepast op de PAS-melders, die nog steeds met een kluitje in het riet (positieve weigering) zijn gestuurd en waarvan het lot nu bij de Raad van State ligt.
Klaas van der Horst
© DCA Market Intelligence. Op deze marktinformatie berust auteursrecht. Het is niet toegestaan de inhoud te vermenigvuldigen, distribueren, verspreiden of tegen vergoeding beschikbaar te stellen aan derden, in welke vorm dan ook, zonder de uitdrukkelijke, schriftelijke, toestemming van DCA Market Intelligence.
