Aangeboden door Limagrain
'Diepe beworteling koolzaad maakt grond los'
Koolzaad is voor akkerbouwer en loonwerker René Eugelink uit Eldrik al bijna twintig jaar een vast onderdeel van het bouwplan. Op ongeveer 25 hectare ziet hij jaarlijks de voordelen van het gewas terug: een diepe beworteling die de bodemstructuur verbetert, een stabiele opbrengst en een goede plek binnen de gewasrotatie. Ook met slimme teeltmaatregelen, zoals het bijmengen van een ultravroeg ras tegen koolzaadglanskever, haalt hij meer uit zijn koolzaadteelt.
Akkerbouwer en loonwerker René Eugelink in het Gelderse Eldrik is een rasechte koolzaadfan. Al zo'n twintig jaar teelt hij jaarlijks ongeveer 25 hectare koolzaad op diverse percelen in de regio. Daarbij kiest hij onder meer voor de rassen LG Ambassador en LG Avenger.
Volgens Eugelink is koolzaad een ideaal rustgewas. Naast koolzaad verbouwt hij suikerbieten, wintergerst en wintertarwe. Ook binnen de grondruil voor pootaardappelen past het gewas goed in zijn bouwplan.
Diepe beworteling verbetert de bodemstructuur
Op een perceel vlak bij zijn bedrijf staat het koolzaad in april volop in bloei. De planten reiken tot ongeveer twee meter hoogte. "Dit is half augustus gezaaid", vertelt René terwijl hij een plant uitspit om de beworteling te laten zien. De diepe penwortel is volgens hem een van de grootste voordelen van koolzaad. "Ze kunnen wel 50 tot 60 centimeter diep wortelen. Ideaal voor de grond, die wordt er mooi los van." René teelt op zavel, zand en rivierklei. Vooral op slempgevoelige percelen ziet hij de positieve invloed van de diepe beworteling op de bodemstructuur.
Vroeg zaaien geeft het grootste rendement
Aan de andere kant van de straat ligt een perceel dat een maand later is gezaaid. Het verschil in lengte, gewasdichtheid en bloei is duidelijk zichtbaar. "Het mooiste is als je eind augustus zaait, in elk geval vóór half september. Daarom is graan zo'n mooie voorvrucht." Ook na pootaardappelen kan volgens hem vaak vroeg genoeg worden gezaaid. Voor een succesvolle start is voldoende bodemvocht cruciaal. "Als het te droog is, kiemt het zaad wel, maar heeft het geen contact met vochtige ondergrond. Dan gaat het vaak mis." Zijn advies is daarom duidelijk: bij droog weer liever even wachten dan overhaast zaaien.
Ultravroeg ras helpt tegen koolzaadglanskever
Sinds vorig seizoen mengt Eugelink ongeveer 5% zaad van een ultravroeg ras door het reguliere zaaizaad. Deze aanpak leerde hij van een Duitse teeltadviseur. Het vroege ras trekt als eerste koolzaadglanskevers aan. Daardoor blijft de schade grotendeels beperkt tot een klein deel van het gewas.
Tegen de tijd dat het hoofdgewas gevoelig wordt, is de activiteit van de kevers grotendeels voorbij. "Bijmengen van een ultravroeg ras scheelt me een bespuiting." De teler probeert het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen zoveel mogelijk te beperken. Daarbij houdt hij ook rekening met imkers die in het voorjaar bijenkasten op zijn percelen plaatsen.
Eenvoudige bemesting met aandacht voor zwavel
Koolzaad staat bekend als een relatief eenvoudig gewas qua bemesting. Voor het zaaien wordt dierlijke drijfmest uitgereden. In totaal dient Eugelink ongeveer 200 tot 250 kilogram zuivere stikstof per hectare toe. Daarnaast is zwavel volgens hem essentieel. "Koolzaad is een echt zwavelminnend gewas." Voorvruchten zoals granen zorgen bovendien voor een gunstige nalevering van stikstof.
LG Ambassador en LG Avenger in de praktijk
LG Avenger is een nieuw koolzaadras met een hoge opbrengstpotentie. Het ras scoort sterk op hauwvastheid, heeft een goede weerbaarheid tegen aardvlo en beschikt over de sclero-flex-eigenschap voor een stevige en gezonde stengel. LG Ambassador behoort tot de meest gezaaide koolzaadrassen van Europa. Het ras staat bekend om zijn opbrengststabiliteit, sterke hauwvastheid en hoge stikstofefficiëntie dankzij de N-flex-eigenschap.
Rechtstreeks oogsten vanaf de stam
Eugelink (met 12 vaste medewerkers in dienst) oogst het gewas zelf. Met een speciaal mes op het maaibord wordt het gewas verticaal gesneden, ongeveer een meter boven het maaiveld. "Het gewas zit helemaal in elkaar en dit werkt goed. Wij oogsten het rechtstreeks van de stam af, dus niet in het zwad. Dan moet je wachten tot de onderste hauwen (peulen) droog zijn. Daar zitten de meeste zaden in, maar die zijn het laatste droog." Het vochtpercentage en het oliepercentage bepalen de uitbetaalprijs. Met de opbrengst zit het ook altijd wel goed. Trots vertelt René over zijn topoogst van 5,5 ton. Maar doorgaans is 4 tot 4,5 ton per hectare een gemiddelde en stabiele oogst. Na de oogst maakt René het land weer klaar door met een klepelbak het gewas te versnipperen en het met de schijveneg onder te werken.
De akkerbouwer is lid van de koolzaadcoöperatie Colzaco. "Zij maken allerlei producten: bakolie, maar ook andere oliën, zeep en nog veel meer." De bakolie staat onder de naam Brassica in veel winkelketens in de schappen. Op zijn kantoor heeft hij een paar flessen staan. Het bevestigt de trots van de koolzaadteler.
Veelgestelde vragen winterkoolzaad
Wanneer wordt winterkoolzaad gezaaid?
Winterkoolzaad wordt meestal eind augustus of begin september gezaaid voor een goede ontwikkeling richting de winter.
Wat levert koolzaad op?
De opbrengsten liggen meestal rond de 4,5 tot 5 ton per hectare.
Waarom past koolzaad goed in het bouwplan?
Koolzaad zorgt voor een goede stikstofnalevering, waardoor volggewassen zoals graan extra opbrengst kunnen geven.
Wat gebeurt er met het geoogste koolzaad?
Een deel wordt afgezet via Colzaco en een deel wordt verwerkt tot koolzaadolie.
Hoe diep wortelt koolzaad?
Koolzaad kan onder gunstige omstandigheden 50 tot 60 centimeter diep wortelen, wat bijdraagt aan een losse bodemstructuur.
Is koolzaad een goed rustgewas?
Ja. Koolzaad draagt bij aan gewasrotatie, verbetert de bodemstructuur en past goed tussen granen, aardappelen en suikerbieten.
