Aangeboden door Limagrain
'Koolzaad minst spannende gewas, wel erg waardevol'
Koolzaad in het bouwplan levert volgens akkerbouwer Leendert Jan Onnes uit Finsterwolde veel meer op dan alleen opbrengst. Het gewas helpt bij de bestrijding van duist, verbetert de opbrengst van wintertarwe door stikstofnalevering en past goed binnen zijn gemengde akkerbouw-pluimveebedrijf. Op 16 hectare winterkoolzaad combineert hij arbeidsgemak met een stabiel saldo en extra voordelen binnen het GLB.
Leendert Jan Onnes teelt eens in de twee jaar gemiddeld 14 hectare winterkoolzaad. "Deze relatieve makkelijke teelt past, net als veldbonen, goed bij mijn suikerbieten, wintertarwe en vleeskuikens", zegt Onnes. Hij teelt het ras LG Ambassador. "Koolzaad is belangrijk om duist onder controle te houden en het saldo is gemiddeld gelijk aan die van tarwe."
Op 30 april staat het koolzaad van Leendert Jan Onnes in het Groningse Finsterwolde volop in bloei. "Direct na de inpoldering van de Reiderwolderpolder in 1862 is hier al koolzaad geteeld. Met de opbrengst van de eerste twee jaar is de inpoldering betaald", vertelt Leendert Jan Onnes, de twaalfde generatie in deze akkerbouwfamilie in de regio. Ze teelt al jaren koolzaad van Limagrain. Afgelopen najaar is 16 hectare van het ras Ambassador gezaaid, dat Onnes al drie jaren heeft gebruikt. "Koolzaad eens in de twee jaar past goed in ons bouwplan met in 1 op 4 koolzaad, 1 op 4 suikerbieten en 1 op 8 veldbonenteelt." Onnes heeft een akkerbouwbedrijf van 120 hectare en houdt 40.000 vleeskuikens met 1 ster Beter Leven.
Koolzaad past bij een gemengd bedrijf
Omdat Onnes naast akkerbouw ook vleeskuikens heeft, zoekt hij naar makkelijke teelten, zoals koolzaad en veldbonen. "Hierin zijn weinig bespuitingen nodig en dat past beter in mijn arbeidsplanning. We zien hier weinig ziekten en plagen, gewasbeschermingsmiddelen zijn vaak niet nodig."
Op 5 en 6 september is het koolzaad onder goede omstandigheden gezaaid in een werkgang met een niet-kerende grondbewerking. Voorafgaand aan de inzaai is per hectare bemest met 22 kuub varkensdrijfmest. Na opkomst is een keer gespoten tegen onkruiden met Centurion Plus en Springbok. In februari volgde een bemesting met NTS en later nog een bladmeststof. "Het koolzaad kwam goed op en is goed gegroeid. Het staat er nu prima bij."
Opbrengst en prijsvorming van koolzaad
Het koolzaad wordt vanaf stam geoogst met een eigen combine, meestal in juli. Het koolzaad gaat naar graanhandelaren. Het koolzaadstro wordt verkocht aan grasdrogerij Oldambt.
In 2024 was de opbrengst 4,4 ton per hectare bij een prijs van €450 per ton. "Daar was ik wel tevreden mee. We hebben wel eens 5 ton gehad, maar ook wel minder. Koolzaad is erg gevoelig voor weersomstandigheden."
De koolzaadprijs varieert eveneens sterk. In 2022 bereikte de prijs een recordhoogte van €700 per ton door marktkrapte als gevolg van de oorlog in Oekraïne. Volgens Onnes heeft ook de olieprijs veel invloed op de markt.
Duistbestrijding als belangrijkste reden
"Met koolzaad in het bouwplan kan ik duist beter bestrijden. Dat is de belangrijkste reden voor deze teelt", zegt Onnes.
Hij heeft op 25 januari een keer Kerb Flow gespoten tegen duist. "Dat komt nogal nauw voor een effectieve werking. De spuit moet niet bevriezen en je hebt vocht nodig om het te laten inwerken."
Koolzaad biedt binnen de vruchtwisseling extra mogelijkheden om duist effectief te bestrijden en vormt daarmee een belangrijk hulpmiddel voor akkerbouwers die de druk van grasachtige onkruiden willen verlagen.
Sterke voorvrucht voor wintertarwe
Onnes teelt koolzaad of veldbonen als voorvrucht van wintertarwe. "De tarwe doet het wel beter op percelen waar koolzaad of veldbonen hebben gestaan. Door de stikstofnalevering levert dat meer tarwe op."
Koolzaad wordt bewust niet voorafgaand aan suikerbieten geteeld vanwege de kans op opslagproblemen.
Meer voordelen dan alleen opbrengst
Een ander voordeel vindt Onnes dat hij de inzaai en oogst zelf kan uitvoeren. Daardoor is hij minder afhankelijk van loonwerkers.
Daarnaast telt koolzaad mee als rustgewas binnen het GLB. Dat levert op zijn bedrijf een extra vergoeding op.
Ook de maatschappelijke waardering speelt mee. "Er stoppen veel auto's bij het gewas. Mensen stappen uit om er foto's van te maken." Volgens Onnes draagt koolzaad bij aan biodiversiteit en aan een positief imago van de akkerbouwsector.
Veel gestelde vragen winterkoolzaad – Leendert Jan Onnes
Waarom kiest Leendert Jan Onnes voor koolzaad?
Koolzaad helpt bij de bestrijding van duist, vraagt relatief weinig arbeid en levert een stabiel saldo op.
Wat was de opbrengst van het koolzaad?
In 2024 behaalde Onnes een opbrengst van 4,4 ton per hectare.
Waarom wordt na koolzaad vaak wintertarwe geteeld?
Door de stikstofnalevering levert wintertarwe na koolzaad vaak meer opbrengst op.
Telt koolzaad mee als rustgewas?
Ja, koolzaad telt mee als rustgewas binnen het GLB.
