Mineralen

De spanningen op de mestmarkt lopen regionaal steeds verder uiteen. Historische patronen verschuiven, terwijl veehouders strategisch afwachten en intermediairs worstelen met aanbod en timing. Het naderende uitrijseizoen voegt daar een extra dimensie aan toe. Lees meer over regionale prijsverschillen, aanboddruk, weersinvloeden en het effect van het uitrijseizoen.

De gasprijs speelt momenteel nauwelijks nog een rol in de prijsvorming van kunstmest. Het is vooral de ureumprijs die de markt in beweging zet. Wereldwijd bevindt ureum zich op een hoog prijsniveau. Vanuit de Noord-Afrikaanse exportregio’s klinken inmiddels bedragen van circa $500 per ton.

Ondanks het naderende uitrijseizoen blijven de mestprijzen in Nederland nog verder stijgen. De verlaging van de gebruiksnormen in de afgelopen jaren heeft de plaatsingsruimte flink ingeperkt, terwijl het mestaanbod slechts langzaam afneemt. Daardoor is de mestmarkt niet alleen behoorlijk krapper geworden, maar ook gevoeliger voor regionale verschillen in aanbod en afzetmogelijkheden, zoals deze week opnieuw duidelijk wordt.

Het aftellen naar het uitrijseizoen, dat over vier weken officieel van start gaat, is begonnen. Historisch gezien is januari daardoor een afwachtende maand. Tot het moment dat de bemesters weer het land in mogen, blijven de mestprijzen doorgaans vrij stabiel. Dit jaar is dat een heel ander verhaal. De prijzen voor vleesvarkensdrijfmest staan flink onder druk en laten deze week dan ook een opvallende beweging zien.

De situatie in Amerika laat zien hoe snel de kunstmestmarkt onder druk kan komen te staan wanneer beleid onzeker is en de beschikbaarheid van kunstmest op de markt beperkt wordt. Dat is precies de situatie waarin Europa zich nu bevindt. Niet door een tekort aan productiecapaciteit, maar door het ontbreken van duidelijkheid over de beleidsaanpak.

De hoge mestprijzen houden ook begin 2026 aan. Met het winterweer waar we momenteel mee te maken hebben, lijkt de start van het uitrijseizoen nog ver weg, maar is het aftellen tegelijkertijd al begonnen. Het vullen van de mestopslagen gaat onverminderd door, al beginnen de hoge ophaalbijdragen en het naderende uitrijseizoen hier en daar wel hun weerslag te hebben op het mestaanbod.

Er is al veel geschreven over de politieke uitkomst van het mestbeleid in Nederland. Dat dit per saldo een negatief resultaat heeft opgeleverd, daarover is men het grotendeels wel eens. Op de mestmarkt heeft dit, net als in de afgelopen weken, niet geleid tot schokkende veranderingen. De prijzen van vervangende verwerkingsovereenkomsten (VVO’s) zetten daarentegen wel een stap omhoog.

Afgelopen week is het debat over de vaststelling van het 8e actieprogramma Nitraatrichtlijn uitgelopen op een teleurstelling, zo klinkt het bij zowel BO Akkerbouw als Cumela. De Tweede Kamer heeft het plan voor het nieuwe actieprogramma, dat door het demissionaire kabinet onder leiding van landbouwminister Femke Wiersma was opgesteld en per 1 januari 2026 in werking zou moeten treden, niet gesteund. Elke EU-lidstaat is verplicht om eens per vier jaar een nieuw actieprogramma onder de Nitraatrichtlijn vast te stellen. Uitstel verandert die verplichting niet: als Nederland geen nieuw programma vaststelt, kan Brussel ingrijpen via een inbreukprocedure, met mogelijk strengere generieke regels als gevolg.

Er is momenteel veel beweging op de mestmarkt. Politiek gezien staat er veel op het spel, waarbij vooral de afzetmogelijkheden van mest voor de komende jaren centraal staan. Cruciaal daarbij is dat het achtste actieprogramma Nitraatrichtlijn per 1 januari 2026 van kracht moet worden. Vooralsnog heeft deze politieke discussie geen directe invloed op de mestprijzen, al lijkt het marktsentiment wel te kantelen. De daling van de markt voor vervangende verwerkingsovereenkomsten (VVO’s) zet ondertussen onverminderd door.

In afwijking van voorgaande jaren is het nu eens geen drukke janboel op de fosfaatmarkt. De prijzen voor koop-, en ook leaserechten zijn nog altijd bijzonder hoog, maar de prijzen zakken, wat opvallend is voor de tijd van het jaar. Ook de animo om te kopen is op z'n best matig.

Het ministerie van LVVN heeft de aanpassing van de stikstofexcreties in de Meststoffenwet per 2023 en 2024 niet afgestemd met de Europese Commissie. Dit schrijft de directeur wetgeving van het ministerie in een brief aan een veehouder.

Het einde van 2025 nadert, en het is nog steeds onduidelijk hoe de kunstmestmarkt zich na nieuwjaar gaat ontwikkelen. De markt staat onder druk door onzekerheid rondom het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM). De exacte emissiefactoren zijn nog niet bekend, waardoor importeurs nog niet weten hoeveel CO₂-rechten zij voor januari moeten aanschaffen. Deze onzekerheid houdt de prijzen hoog, ondanks stabiele of zelfs dalende gasprijzen.