Er komt in Europa nu toch echt minder melk

Seizoensmatig nadert de Europese melkaanvoer het dieptepunt, maar ook op jaarbasis is duidelijk sprake van een afnemende productievoorsprong. Daarmee lijkt een einde te komen aan de sterke groei die de Europese melkmarkt dit jaar kenmerkte.

Omslag in Nederland
Dat de Nederlandse melkaanvoer in september ruim 1,5% onder het niveau van 2025 dook, kan worden gezien als een omslagpunt. Anderhalf jaar lang was sprake van een krachtige groei van de melkproductie. Aanvankelijk ingegeven door een verstoord afkalfpatroon als gevolg van blauwtong en later versterkt doordat melkveehouders extra koeien aanhielden uit vrees voor een nieuwe peildatum. Nu volgt een correctie, doordat melkveehouders versneld koeien laten slachten vanwege een dreigend tekort aan fosfaatrechten.

In andere Europese lidstaten is de ontwikkeling van de melkaanvoer minder politiek beladen. Toch staat de Nederlandse productiedaling niet op zichzelf. Ook in omliggende landen verliest de melkaanvoer terrein, nadat de Europese productie (EU-27) in de eerste acht maanden nog ongeveer 3% boven het niveau van vorig jaar lag.

Droogte remt productie overzijde Noordzee
In het Verenigd Koninkrijk en Ierland is de terugval al langer zichtbaar, mede door de extreme droogte van afgelopen zomer. Vooral in Ierland is de krimp fors met meer dan 8% in augustus. Dit was bovendien al de vijfde maand op rij waarin de melkproductie achterbleef bij vorig jaar. In het Verenigd Koninkrijk is de melkaanvoer teruggezakt tot 3,5% onder het niveau van vorig jaar.

Duitse voorsprong verdampt
Ook in Duitsland zwakt de melkaanvoer snel af. De voorsprong van circa 6% die eerder dit jaar nog zichtbaar was, is inmiddels geslonken tot minder dan 1%. Vooral in september is de aanvoer snel teruggelopen, zo blijkt uit de wekelijkse aanvoercijfers van ZMB, die een actueler beeld geven dan de maandelijkse productiestatistieken van Eurostat. Als deze trend doorzet, lijkt het een kwestie van tijd voordat ook de Duitse melkaanvoer onder het niveau van 2025 duikt.

In Frankrijk ligt de aanvoer al enige tijd op het niveau van vorig jaar. Voorlopig houdt deze trend aan, zo blijkt uit cijfers van FranceAgriMer. Van week tot week schommelt de productie rond het niveau van 2025. Soms net eronder dan weer iets erboven; zoals dat al een paar maanden het geval is. 

Een belangrijke oorzaak van de teruglopende melkaanvoer in diverse Europese landen lijkt de droogte van afgelopen zomer, waardoor de beschikbaarheid van ruwvoer onder druk is komen te staan, zo melden lokale media. Ook de eerder dit jaar gedaalde melkprijzen hebben de productie vermoedelijk afgeremd, evenals de oplopende krachtvoerprijzen. In Polen is het beeld niet veel anders. Ook daar is de melkaanvoer inmiddels teruggezakt richting het niveau van vorig jaar.

Minder melk betekent nog geen krapte
Hoewel de melkaanvoer in belangrijke Europese zuivellanden terugloopt, is van daadwerkelijke krapte nog geen sprake. Daarbij moet worden bedacht dat 2025 een hoog referentiejaar is. Door de nasleep van blauwtong nam de melkproductie in het najaar van vorig jaar onverwacht sterk toe.

Dat de melkaanvoer nu richting of zelfs onder dat niveau zakt, betekent daarom niet automatisch dat het eerdere melkoverschot is verdwenen. Daarvoor moet de productie verder dalen. Wel lijkt de Europese melkmarkt langzaam een omslag te maken, waarbij de ruime beschikbaarheid van melk minder vanzelfsprekend wordt. Tegelijkertijd kunnen de recent gestegen melkprijzen de productiedaling weer afremmen.