Melktsunami is een wake-upcall voor zuivelsector

De zuivelmarkt heeft de voorbije jaren nog maar eens bewezen hoe weinig lineair ze functioneert. Wat begon als een periode van schaarste en sterke prijzen, mondde in de loop van 2025 uit in een uitgesproken melktsunami: een snelle en brede toename van het melkaanbod die botste op een afkoelende vraag. De scherpe daling van de noteringen in de tweede jaarhelft was geen incident, maar het logische gevolg van dat structurele onevenwicht.

De oorsprong van die melktsunami ligt in een samenloop van factoren. In de eerste helft van 2025 lag de melkaanvoer in verschillende regio's nog duidelijk lager, onder meer door diergezondheidsproblemen en een verstoorde reproductiecyclus in het voorgaande jaar. Dat beeld kantelde echter abrupt. Hoge melkprijzen, gedaalde kosten en uitgestelde productie-effecten zorgden ervoor dat de leveringen in de tweede jaarhelft opvallend sterk aantrokken. Uiteindelijk bleek het jaarvolume nauwelijks lager dan het jaar voordien.

Die trendbreuk was geen louter Belgisch of Vlaams verhaal. In grote delen van Noordwest-Europa werd meer melk geproduceerd dan verwacht, terwijl ook de productie in andere grote exporterende regio's op een hoog niveau bleef. Tegelijk verzwakte de exportpositie van Europa door een sterke euro. Het gevolg was dat steeds meer melk en zuivelproducten hun weg niet meer vlot vonden naar de wereldmarkt, maar op de Europese markt bleven hangen. De melktsunami werd zichtbaar in oplopende voorraden en snel dalende noteringen voor boter en melkpoeder, met een directe impact op de melkprijs.

Op wereldschaal wordt dit effect nog versterkt. De internationale melkproductie groeit verder, vooral dankzij efficiëntiewinsten per koe. Tegelijk is de vraag minder dynamisch dan in het verleden. Met name China, jarenlang de motor van de mondiale zuivelhandel, importeert structureel minder. Dat betekent dat volumes die vroeger probleemloos werden afgezet, vandaag bijdragen aan een structureel overaanbod. In een volumegedreven markt vertaalt zich dat onvermijdelijk in prijsdruk.

De markt in 2026
De vraag is dan of 2026 het jaar wordt waarin de melktsunami gaat liggen. Er zijn elementen die wijzen op een mogelijke afvlakking. Beleidsmatige randvoorwaarden beperken de ruimte voor verdere volumegroei. Emissiereductiedoelstellingen en sectorale verplichtingen maken dat productie niet langer onbeperkt kan toenemen. Daarnaast zullen de lagere melkprijzen hun effect niet missen: uitgestelde slachtingen, bedrijfsbeëindigingen en heroverwegingen van investeringsplannen zullen geleidelijk doorwerken in een gematigder aanbod.

Ook aan de vraagzijde van de markt zijn er voorzichtige signalen dat de bodem mogelijk in zicht komt. De eerste internationale veilingen en noteringen van het nieuwe jaar tonen lichte herstelbewegingen. Dat wijst erop dat het ergste van de prijscorrectie achter de rug kan zijn, al blijft het herstel kwetsbaar en sterk afhankelijk van externe factoren zoals wisselkoersen, handelsmaatregelen en de productieontwikkeling in andere exporterende regio's.

Toch zou het fout zijn om 2026 automatisch te zien als een rustig en voorspelbaar jaar. De melktsunami mag dan aan kracht verliezen, de onderliggende structurele spanningen blijven bestaan. De zuivelmarkt zal ook in de toekomst gevoelig blijven voor snelle verschuivingen in aanbod, vraag en beleid.

Wake-upcall voor sector
De essentie is duidelijk: de melktsunami van 2025–2026 is geen tijdelijke golf, maar een wake-upcall voor de hele sector. Efficiëntie alleen volstaat niet meer. Evenwicht tussen productie, markt en waardecreatie wordt bepalend. Wie dat begrijpt, kan 2026 benutten als een jaar van herpositionering. Wie blijft sturen op volume alleen, riskeert opnieuw verrast te worden door de volgende golf.

Voorzichtig optimisme is gerechtvaardigd, maar alleen wanneer het gepaard gaat met strategisch inzicht. Want in een wereld van melktsunami's wordt niet de grootste speler beloond, maar de meest wendbare.

Jan de Keyser

Is directeur Agri & Food BNP Paribas Fortis in België. In zijn opinies reflecteert hij op strategische ontwikkelingen in de landbouwsector.

© DCA Market Intelligence. Op deze marktinformatie berust auteursrecht. Het is niet toegestaan de inhoud te vermenigvuldigen, distribueren, verspreiden of tegen vergoeding beschikbaar te stellen aan derden, in welke vorm dan ook, zonder de uitdrukkelijke, schriftelijke, toestemming van DCA Market Intelligence.