Shutterstock

Opinie Jurphaas Lugtenburg

Zelfs Greenpeace valt over prijsvorming aardappelen

4 Juli 2024 - Jurphaas Lugtenburg - 29 reacties

Greenpeace België heeft de aanval geopend op de Belgische aardappelverwerkende industrie. Met het rapport 'Recordwinsten voor de industrie, peanuts voor de boeren' maakt de milieuorganisatie duidelijk hoe ze tegen de aardappelsector aankijkt. Vanuit de agrarische sector wordt de milieubeweging niet direct als natuurlijke bondgenoot gezien en er valt ook behoorlijk wat af te dingen op het rapport. Toch wordt er in de kern wel een zeer terecht punt gemaakt: de boer haalt er niet uit wat er potentieel inzit.

Zeven spelers (Clarebout Potatoes, Agristo, Lutosa (onderdeel van McCain), Mydibel (inmiddels overgenomen door Clarebout), Ecofrost, Farm Frites Belgium, en Aviko Belgium) hebben samen ongeveer 90% van de Belgische aardappelmarkt in handen volgens Greenpeace. Bij de kerncijfers over de verwerkers in de samenvatting van het rapport valt nog wel wat op te merken. Er wordt een vergelijking gemaakt tussen 2021 en 2022. Het lijkt alweer even geleden, maar in 2021 hadden we nog volop met coronamaatregelen te maken. Begrijp me niet verkeerd, de verwerkers hebben klinkende cijfers kunnen presenteren de laatste jaren, maar het lijkt erop dat de krenten uit de pap gehaald worden.

Wat de milieuorganisatie voor het gemak ook even buiten beschouwing laat, is dat de telersprijzen voor aardappelen de laatste jaren ook behoorlijk zijn gestegen. De contracten zijn met tientallen procenten gestegen de laatste twee jaar. Voor vrije aardappelen worden voor het tweede jaar op rij records neergezet. De kosten zijn voor telers natuurlijk ook heel hard gestegen. Zeker voor telers die vorig seizoen niet alles gerooid hebben en nu weer moeite hebben om al het pootgoed in de grond te krijgen is het lang niet al goud wat er blinkt. Over het algemeen lijkt er onder fritestelers nog niet de grootste onvrede te heersen over hoe de aardappelmarkt nu functioneert. Zet het maar af tegen tarwe, waarvan de verkoopprijs in een goed jaar veel harder is gedaald dan dat de kostprijs daalde of uien, wat toch een beetje een loterij is.

Belgapom onder vuur
Waar Greenpeace volgens mij wel de spijker op zijn kop slaat, is dat verwerkers wel een heel dikke vinger in de pap hebben bij de totstandkoming van de aardappelprijs. 70% tot 75% van de omzet gaat via contracten. Dat gaat in België vooral met tonnencontracten in plaats van hectarecontracten zoals in Nederland gebruikelijk is. Kan de teler de contractueel vastgelegde hoeveelheid niet leveren dan draait hij als het tegen zit op voor het verschil tussen de contractprijs en prijs op de vrije markt. De prijs op de vrijemarkt wordt dan weer in belangrijke mate bepaald door de Belgapom-notering. In die noteringscommissie hebben telers geen stem. Het zijn drie leden uit de handel en drie uit de verwerking die de commissie vormen. De handel en verwerking bepalen dus uiteindelijk welke prijzen wel en niet meegenomen worden. Niet vreemd dat Belgapom als door een adder gebeten reageert op het rapport bij Vilt.

Het verstevigen van de onderhandelingspositie van de boer in de aardappelketen is vanuit dat oogpunt helemaal geen gekke suggestie van Greenpeace. Ook het idee van degelijke controles en sancties op oneerlijke (handels)praktijken zal boeren aanspreken. Een van de oplossingen van Greenpeace is het verenigen van boeren. In het verleden is echter gebleken dat dat heel lastig is. Initiatieven op dat gebied zijn zelden gelukt. Greenpeace doet een oproep aan de overheid en coöperaties een leidende rol te pakken. In de contractonderhandelingen kan dat helpen. Die overeenkomsten worden echter vooral direct afgesloten tussen teler en verwerker. Een brancheorganisatie of telersvereniging lijkt daar een betere partij voor.

Met het versterken van coöperaties wordt het onderliggende probleem op de vrije markt alleen niet opgelost. Als 'bemiddelaar' op de vrije markt kampen de traditionele aardappelcoöperaties met hetzelfde probleem als telers. Als de aardappelen er niet zijn, kan bijna alles tegen haast elke prijs bij de verwerkers. Lijkt het ook maar even dat er genoeg aardappelen zijn, trappen de afnemers vol op de rem. Denk nog maar even terug aan wat er afgelopen herfst tijdens de oogst gebeurde.

Marktbescherming
Een andere aanbeveling van Greenpeace om de Belgapom-notering af te schaffen en te vervangen 'door prijsmechanismen die de werkelijke marktomstandigheden en productiekosten weerspiegelen' klinkt leuk, maar hoe geef je daar handen en voeten aan? Dat de prijzen voor aardappelen en landbouwproducten in het algemeen nooit onder de kostprijs van duurzame productie mogen liggen, zoals Greenpeace betoogt, klinkt sympathiek, nog even los wat van de vraag wat er verstaan wordt onder duurzame productie. Juist dit seizoen pleiten voor het uitfaseren van 'pesticiden en synthetische meststoffen' en de biologische teelt op een voetstuk plaatsen, doet overigens wel vragen oproepen over hoe goed de milieuorganisatie zich in de teelttechnische kant heeft verdiept. Met een systeem van marktbescherming en gegarandeerde prijzen hebben we in Europa met het oorspronkelijk gemeenschappelijke landbouwbeleid (GLB) ervaring opgedaan. Dat was geen of misschien wel een te groot succes, net hoe je ernaar kijkt. Niet voor niets is dat systeem begin jaren 90 drastisch hervormd.

Hoe het dan wel moet blijft een lastige vraag. Als boeren zouden we ons achter de oren moeten krabben dat zelfs een organisatie als Greenpeace aan de bel trekt over de verdeling van de winst in de aardappelketen. Met de Producenten Organisatie Consumptieaardappelen (POC) of pogingen om de termijnmarkt weer op gang te krijgen, worden initiatieven genomen om de stem van de telers beter door te laten klinken. Het is echter lastig daar voldoende telers achter te krijgen. Kennelijk vinden aardappeltelers het na een paar prijstechnisch goede jaren wel best zo.

Jurphaas Lugtenburg

Jurphaas Lugtenburg is redacteur bij Boerenbusiness en focust zich vooral op de akkerbouwsectoren en de voer- en energiemarkt. Ook heeft Jurphaas zelf een klein akkerbouwbedrijf op Voorne-Putten (Zuid-Holland).
Reacties
29 reacties
Abonnee
peter 4 Juli 2024
Dit is een reactie op het Boerenbusiness artikel:
[url=https://www.boerenbusiness.nl/column/10909567/zelfs-greenpeace-valt-over-prijsvorming-aardappelen]Zelfs Greenpeace valt over prijsvorming aardappelen[/url]
de conclusie is terecht. boer vind t wel prima zo. kijk maar naar de poc die hebben amper leden
Abonnee
jantje 4 Juli 2024
Er is maar één oplossing en dat is, zoveel als financieël te overzien is, vrij telen. Geen vaste prijscontracten meer tekenen want dat is een te groot risico. De fabrikanten kunnen maar één ding en dat is friet bakken. De telers hebben de keuze om ook andere gewassen te telen op hun eigen land en wel of niet bij te huren. De fabrikanten hebben nu zwaar geinvesteerd in fabrieken en zitten tegen hogere vaste kosten dus er moeten aardappelen door heen. Door vrij te telen zullen ze weer de baan op moeten ipv onderling de Belgapom prijs te dicteren.
Abonnee
Arie arme tak. 4 Juli 2024
Door op deze site een artikel schrijven over wat Greenpeace vindt van de aardappel industrie en de telers , geef je deze organisatie een podium, wat ze totaal niet verdienen, vind ik. Op zijn hollands gezegd, daar hebben ze geen donder mee te maken. Niet dat ik beweer dat Greenpeace geen recht van bestaan en geen functie zou hebben, maar zich bemoeien met handel en doen en laten van fabrikanten en leveranciers, gaat mijns inziens , een paar bruggen te ver.
Abonnee
jantje 4 Juli 2024
Arie arme tak. schreef:
Door op deze site een artikel schrijven over wat Greenpeace vindt van de aardappel industrie en de telers , geef je deze organisatie een podium, wat ze totaal niet verdienen, vind ik. Op zijn hollands gezegd, daar hebben ze geen donder mee te maken. Niet dat ik beweer dat Greenpeace geen recht van bestaan en geen functie zou hebben, maar zich bemoeien met handel en doen en laten van fabrikanten en leveranciers, gaat mijns inziens , een paar bruggen te ver.
Vooral als ze je werkgevers aanvallen, zeker?
Abonnee
CM 4 Juli 2024
Moet ook niks van Greenpeace hebben maar zo'n Belgapom notering waarin alleen de industrie zit en dus kunnen noteren wat ze willen is volstrekt belachelijk .Daarin hebben ze wel een valid punt.
Abonnee
Arie arme tak. 4 Juli 2024
Jan, je bent noggggg kortzichtiger dan ik altijd al dacht.
telert 4 Juli 2024
wat kun je maken half july oogsten voor schilderij ? kan je 50 cent beuren?
Abonnee
Vrij grof 5 Juli 2024
Inderdaad Jantje, veel vrij telen! De fabrieken kunnen maar over 1 ding heersen. Geen energie, loon, verpakkingsmateriaal, bakolie, rente. Alleen de aardappelenprijs kunnen ze beïnvloeden en maken daar gretig gebruik van. En wij boertjes zijn nu te arm om max vrij te telen.
Abonnee
juun 5 Juli 2024
ooit gehoord van het gezegde hetgeen wat het beste tegen hoge prijzen helpt zijn hoge prijzen. dit gaat vroeg of laat ook gebeuren met de fritesaardappels. kostprijs is hier hoog en andere landen kunnen zo langzamerhand ook wel een keer concurreren met west europa.
Abonnee
CM 5 Juli 2024
juun schreef:
ooit gehoord van het gezegde hetgeen wat het beste tegen hoge prijzen helpt zijn hoge prijzen. dit gaat vroeg of laat ook gebeuren met de fritesaardappels. kostprijs is hier hoog en andere landen kunnen zo langzamerhand ook wel een keer concurreren met west europa.
Dat zal nog wel meevallen want overal elders dan west Europa is voldoende zoet water de grootste beperkende factor. Denk dat pootgoedtelers zich eerder uit de markt zullen prijzen en men meer naar ATR en Hoevepootgoed overstappen.
Abonnee
juun 5 Juli 2024
dan hebben ze in ieder geval geen last van phytophthora.;) dat is al een heel stuk lagere kostprijs.
Abonnee
CM 5 Juli 2024
juun schreef:
dan hebben ze in ieder geval geen last van phytophthora.;) dat is al een heel stuk lagere kostprijs.
Klopt, als je geen aardappels hebt dan heb je ook geen phytophtora. Slim gezien!
Abonnee
juun 6 Juli 2024
CM schreef:
juun schreef:
dan hebben ze in ieder geval geen last van phytophthora.;) dat is al een heel stuk lagere kostprijs.
Klopt, als je geen aardappels hebt dan heb je ook geen phytophtora. Slim gezien!
ze zijn niet zo dom om aardappels op plekken te zetten waar geen water is. amerika canada allemaal onder de pivot.
Abonnee
CM 6 Juli 2024
juun schreef:
CM schreef:
juun schreef:
dan hebben ze in ieder geval geen last van phytophthora.;) dat is al een heel stuk lagere kostprijs.
Klopt, als je geen aardappels hebt dan heb je ook geen phytophtora. Slim gezien!
ze zijn niet zo dom om aardappels op plekken te zetten waar geen water is. amerika canada allemaal onder de pivot.
De waterrechten laten een behoorlijke uitbreiding vd teelt niet toe daar. Transportkosten zijn weer explosief toegenomen dat alles bij elkaar hier weinig concurrentie van zal komen. Er kan gewoon goed betaald blijven vooral omdat het areaal vrije aardappelen maaar klein is voor de fabrieken.
Abonnee
juun 6 Juli 2024
CM schreef:
juun schreef:
CM schreef:
juun schreef:
dan hebben ze in ieder geval geen last van phytophthora.;) dat is al een heel stuk lagere kostprijs.
Klopt, als je geen aardappels hebt dan heb je ook geen phytophtora. Slim gezien!
ze zijn niet zo dom om aardappels op plekken te zetten waar geen water is. amerika canada allemaal onder de pivot.
De waterrechten laten een behoorlijke uitbreiding vd teelt niet toe daar. Transportkosten zijn weer explosief toegenomen dat alles bij elkaar hier weinig concurrentie van zal komen. Er kan gewoon goed betaald blijven vooral omdat het areaal vrije aardappelen maaar klein is voor de fabrieken.
het is ook niet dat de grote groei daar weg zal komen maar canada gaat in ieder geval wel meer irrigatie aanleggen. daar is nog ruimte voor groei. grootste groei gaat komen uit ex importerende landen zoals india en china. mensen kosten daar niks en milieu kan ze verrekken. die zorgen wel voor water en areaal is er wel in die landen. en spuiten kunnen ze daar nog met allang verboden middelen. daarnaast is het niet dat hier de gemiddelde opbrengsten zo daverend hoog zijn. dat schommelt ook maar rond de 40 45 ton. zo moeilijk is dat niet te halen.
Abonnee
CM 6 Juli 2024
Nee,in China in ieder geval is zoet water nu al de beperkende factor dus ik zal je uit die droom helpen.
Abonnee
juun 6 Juli 2024
CM schreef:
Nee,in China in ieder geval is zoet water nu al de beperkende factor dus ik zal je uit die droom helpen.
en toch groeit de fritesexport van china elk jaar;) niet voor niks dat aviko daar ook zit. maargoed denk maar dat ze duur blijven. oost europa zwemt ook al in de vroege aardappels die ze aan de straatstenen niet kwijt kunnen. tarwe is niks meer waard en dat zorgt altijd voor meer aanbod van alle andere gewassen.
Abonnee
CM 6 Juli 2024
Ok,we verschillen van mening maar als hier de teelt van consumptie voor de telers niet lonend vanwege hoge middelkosten, weinig of geen middelen ,beperking beregening en volgens jou grote concurrentie die ons uit de markt zet hoeven die ook geen poters te hebben van Nederlande telers omdat het niet meer lonend genoeg is. Wie is er dan blij?
Abonnee
CM 6 Juli 2024
Trouwens dat gebazel over hoge prijzen is wel apart. Kinnesinne of zo? Het is maar een heel klein deel vrije telers dat hogere prijzen scoort. De laatste maanden is zeer beperkt aanbod geweest van vrije aardappelen tegen hoge prijzen omdat die er gewoon niet meer waren. Dus overdrijven is ook een kunst en jaloezie speelt nogal een rol hier .
Abonnee
juun 6 Juli 2024
CM schreef:
Trouwens dat gebazel over hoge prijzen is wel apart. Kinnesinne of zo? Het is maar een heel klein deel vrije telers dat hogere prijzen scoort. De laatste maanden is zeer beperkt aanbod geweest van vrije aardappelen tegen hoge prijzen omdat die er gewoon niet meer waren. Dus overdrijven is ook een kunst en jaloezie speelt nogal een rol hier .
als ik de vta lijst van deze week bekijk zit zat er nog aardig wat en denken dachten de meesten dat ze nog duurder zouden worden. verwerkers zijn niet gek dan zeggen ze maar tegen een paar klanten nee in plaats van fritesaardappels kopen die duur zijn en misschien netaan kiet draaien. linksom of rechtsom moeten die aardappels toch een keer door een mes heen dus als plafond bereikt is is wachten ze gewoon totdat ze vanzelf een keer terug komen. en het is niet dat je voor 65 ct geen aardappels kan telen.
Abonnee
CM 6 Juli 2024
juun schreef:
CM schreef:
Trouwens dat gebazel over hoge prijzen is wel apart. Kinnesinne of zo? Het is maar een heel klein deel vrije telers dat hogere prijzen scoort. De laatste maanden is zeer beperkt aanbod geweest van vrije aardappelen tegen hoge prijzen omdat die er gewoon niet meer waren. Dus overdrijven is ook een kunst en jaloezie speelt nogal een rol hier .
als ik de vta lijst van deze week bekijk zit zat er nog aardig wat en denken dachten de meesten dat ze nog duurder zouden worden. verwerkers zijn niet gek dan zeggen ze maar tegen een paar klanten nee in plaats van fritesaardappels kopen die duur zijn en misschien netaan kiet draaien. linksom of rechtsom moeten die aardappels toch een keer door een mes heen dus als plafond bereikt is is wachten ze gewoon totdat ze vanzelf een keer terug komen. en het is niet dat je voor 65 ct geen aardappels kan telen.
Ja en ??? Vrije aardappelen zijn tov de rest : conractaardappelen,pootaardappelen en meeleveraardappelen een kleine speler op de markt. Bij weinig aanbod en vraag vd industrie stijgen die prijzen maar dat is maar een berkt aantal telers. Dat er telers die 60 of 65 ct laten lopen in de gedachte dat het meer wordt wat is daar mis mee? Ik zou het niet doen maar het staat een ieder vrij om het wel te doen .Dat is nu vrij telen namelijk en dat maakt mooi en spannend. Om daar jaloers of laatdunkend over te doen zegt veel over diegenen die dat doen. Vrij ondernemerschap toch en laat ieder doen wat die wil. Meeste poters worden via handelshuizen geteeld ,is dat wat dan ?
Abonnee
CM 6 Juli 2024
Ter verbetering bovenstaande moet poolaardappelen zijn ipv pootaardappelen en beperkt aantal telers.
Abonnee
juun 6 Juli 2024
handelshuizen zijn ook geen donder waard alleen voor een aantal rassen heb je niet echt de keuze. en kom je toch snel bij een handelshuis terecht. maar dat is ook meer omdat ze liever te veel produceren dan nodig en dat de prijzen elk jaar dempt. behalve vorig jaar. alleen toen waren ze weer zo slim om te vroeg te verkopen. terwijl je in juni al wel kon zien dat er geen knollen onder zaten. maargoed dat is hun eigen schuld.
Abonnee
Ruimte 6 Juli 2024
juun schreef:
CM schreef:
juun schreef:
dan hebben ze in ieder geval geen last van phytophthora.;) dat is al een heel stuk lagere kostprijs.
Klopt, als je geen aardappels hebt dan heb je ook geen phytophtora. Slim gezien!
ze zijn niet zo dom om aardappels op plekken te zetten waar geen water is. amerika canada allemaal onder de pivot.
En waar geen pivot is staan geen aardappelen.
Abonnee
juun 6 Juli 2024
Ruimte schreef:
juun schreef:
CM schreef:
juun schreef:
dan hebben ze in ieder geval geen last van phytophthora.;) dat is al een heel stuk lagere kostprijs.
Klopt, als je geen aardappels hebt dan heb je ook geen phytophtora. Slim gezien!
ze zijn niet zo dom om aardappels op plekken te zetten waar geen water is. amerika canada allemaal onder de pivot.
En waar geen pivot is staan geen aardappelen.
dat klopt maar er zijn ook veel plekken in amerika waar een pivot op mais en soja staat. als dat een beetje een gebied is kunnen daar ook prima aardappels groeien. en mais is nu aardig ingezakt na een aantal gouden jaren.
Abonnee
Ruimte 6 Juli 2024
juun schreef:
Ruimte schreef:
juun schreef:
CM schreef:
juun schreef:
dan hebben ze in ieder geval geen last van phytophthora.;) dat is al een heel stuk lagere kostprijs.
Klopt, als je geen aardappels hebt dan heb je ook geen phytophtora. Slim gezien!
ze zijn niet zo dom om aardappels op plekken te zetten waar geen water is. amerika canada allemaal onder de pivot.
En waar geen pivot is staan geen aardappelen.
dat klopt maar er zijn ook veel plekken in amerika waar een pivot op mais en soja staat. als dat een beetje een gebied is kunnen daar ook prima aardappels groeien. en mais is nu aardig ingezakt na een aantal gouden jaren.
Ja, maar eris geen bewaring, machines, frietfabrieken, kennis, Klimaat te heet etc etc. Mogelijk wel veel stenen. Er zijn niet zoveel plaatsen op de wereld geschikt voor aardappelen.
Abonnee
juun 6 Juli 2024
alles is te koop als er maar geld aan verdiend wordt loont investeren snel. stenen hebben ze in canada ook maar dan zetten ze er een airsep tussen.
Abonnee
agria 2 7 Juli 2024
juun schreef:
Ruimte schreef:
juun schreef:
CM schreef:
juun schreef:
dan hebben ze in ieder geval geen last van phytophthora.;) dat is al een heel stuk lagere kostprijs.
Klopt, als je geen aardappels hebt dan heb je ook geen phytophtora. Slim gezien!
ze zijn niet zo dom om aardappels op plekken te zetten waar geen water is. amerika canada allemaal onder de pivot.
En waar geen pivot is staan geen aardappelen.
dat klopt maar er zijn ook veel plekken in amerika waar een pivot op mais en soja staat. als dat een beetje een gebied is kunnen daar ook prima aardappels groeien. en mais is nu aardig ingezakt na een aantal gouden jaren.
Het klimaat is idd een groot punt, als het in de winter 25 graden onder nul is valt het niet mee om aardappelen over grote afstanden, lees duizenden km, te vervoeren!
Abonnee
juun 7 Juli 2024
agria 2 schreef:
juun schreef:
Ruimte schreef:
juun schreef:
CM schreef:
juun schreef:
dan hebben ze in ieder geval geen last van phytophthora.;) dat is al een heel stuk lagere kostprijs.
Klopt, als je geen aardappels hebt dan heb je ook geen phytophtora. Slim gezien!
ze zijn niet zo dom om aardappels op plekken te zetten waar geen water is. amerika canada allemaal onder de pivot.
En waar geen pivot is staan geen aardappelen.
dat klopt maar er zijn ook veel plekken in amerika waar een pivot op mais en soja staat. als dat een beetje een gebied is kunnen daar ook prima aardappels groeien. en mais is nu aardig ingezakt na een aantal gouden jaren.
Het klimaat is idd een groot punt, als het in de winter 25 graden onder nul is valt het niet mee om aardappelen over grote afstanden, lees duizenden km, te vervoeren!
de fritesfabrieken in canada draaien ook gewoon het hele jaar door dus dat valt wel mee.
Reageer op deze opinie

Om te reageren op deze opinie moet u ingelogd zijn.

Meld je aan voor onze nieuwsbrief

Schrijf je in en ontvang elke dag het laatste nieuws in je inbox

Marktupdate Aardappelen

Lastig om een prijs op nieuwe oogst te plakken

Analyse Aardappelen

Aardappel vaart wel bij Hollandse zomer

Analyse Aardappelen

Top lijkt bereikt in aardappelmarkt oude oogst

Analyse Aardappelen

Zorgen droge dagen voor lucht op aardappelmarkt?

Bel met onze klantenservice 0320 - 269 528

of mail naar support@boerenbusiness.nl

wil je ons volgen?

Ontvang onze gratis Nieuwsbrief

Elke dag actuele marktinformatie in je inbox

Aanmelden