Column Krijn J. Poppe

Vluchtelingen ook door landbouwcrisis in Afrika

14 Mei 2015 - 1 reactie

Wie op het journaal de bootvluchtelingen uit Afrika hun leven op de Middellandse zee ziet riskeren, denkt niet meteen aan landbouw. Toch zou dat wel moeten, want een deel van de crisis in die regio (en die dieper in Afrika) is een landbouwcrisis. Er is geen regio die voor zoveel van zijn voedsel afhankelijk is van import dan het Midden-Oosten en Noord-Afrika (MENA in het jargon).

Meer dan 50 procent van de calorieën wordt geïmporteerd. Egypte is de grootste graan-importeur ter wereld. Van wat ten tijde van de oude Romeinen de graanschuur van hun rijk was, is weinig meer over. En dan moet de klimaatsverandering (die tegen het einde van de eeuw hier en daar een vier graden hogere temperatuur betekent) nog komen.

In de MENA regio wonen relatief veel mensen op het platteland. Veel meer zelfs dan je op basis van het nationaal inkomen mag verwachten, de stedelijke economie die welvaart brengt, is te klein. Op dat platteland zijn de bedrijfjes klein: een halve hectare is al heel wat. Veel verborgen werkeloosheid onder vrij goed opgeleide jongelui (op zich een gevaarlijke combinatie). De boeren zijn vaak vrouwen, die dan weer niet de eigenaar van het bedrijfje zijn.

Vaak wordt er ook slecht omgegaan met het schaarse water. Er zijn uitzonderingen (zoals Jordanië), dus het kan beter. Door meer voorlichting en praktijkonderzoek en door water vooral beschikbaar te maken voor arbeidsintensieve gewassen of gewoon te beprijzen.

50

procent

van de caloriën wordt geimporteerd

Tegen die achtergrond valt te begrijpen dat de Arabische lente begon met een groenteverkoper in Tunesië die zich in brand stak, omdat hij niet verder kon zonder inkomen in een corrupte omgeving. En dat de Syrische winter niet begon met een opstand in de steden, maar op het platteland. En dat terwijl historici vaak stellen dat boerenopstanden zelden succesvol zijn, omdat agrarische ondernemers de tijd niet hebben om lang te hoop te lopen tegen het paleis.

Deze situatie betekent dat er grote beleidsuitdagingen zijn. Allereerst rond voedselzekerheid. Het lijkt aantrekkelijk die importen van bijvoorbeeld granen terug te dringen. Toch is het maar de vraag of dat verstandig is. Alternatief is een concept van voedselweerbaarheid of voedsel-soevereiniteit, waarin je het schaarse water gebruikt voor arbeidsintensieve gewassen als groenten en fruit. En deze exporteert zodat je geld hebt om graan te importeren. Maar dan blijf je wel sterk afhankelijk van de prijsschommelingen op de internationale graanmarkt.

Tweede vraag is waar die producten naar toe moeten worden geëxporteerd. De EU is vlakbij en in het nu twintig jaar lopende Barcelona-proces is die handelsrelatie gemakkelijker geworden. Maar juist rond groente en fruit is er nog altijd een zekere bescherming, niet alleen door de overheid maar ook door alle handelseisen als GlobalGap en de MRL’s. In de praktijk is het voor de MENA regio dan ook makkelijker om naar de Golfregio, Zuidelijk Afrika of India te exporteren.

Het lijkt er op dat de regio gebaat is met goede plattelandsontwikkelingsprogramma’s en specifieke sociale programma’s zoals Brazilië die met zijn Bolsa programma succesvol heeft geïntroduceerd. Bijstand onder de voorwaarde dat zij naar school gaan of zich anderszins een goed burger toont, overheids-inkoopprogramma’s van producten van kleine boeren voor scholen, specifieke voorlichting voor kleine boeren, microkrediet, het helpen oprichten van coöperaties en dergelijke.

En de Europese Unie moeten afvragen wat we in het kader van het Buurlanden-beleid kunnen doen. Dat kon wel eens dichter bij het landbouwbeleid en de plattelandsontwikkeling liggen dan je zo op het eerste gezicht denkt als je die bootjes op de Middellandse zee ziet. Misschien moeten we wat vaker hun producten kopen, zodat de mensen daar een boterham kunnen verdienen en niet de wijk nemen.

En er zijn succesvolle Europese bedrijven die een kans zien en productie in bijvoorbeeld Marokko opzetten. Een economische actie die volgens mij ook een humanitaire daad is.

Krijn J. Poppe
Econoom met een analyserende blik op de landbouw

boerenbusiness.nl

Krijn J. Poppe

Krijn Poppe werkte bijna 40 jaar als econoom bij het LEI en Wageningen UR en vervult nu een aantal advies- en bestuursfuncties. Voor Boerenbusiness duikt hij in zijn boekenkast en bespreekt actuele ontwikkelingen aan de hand van klassiek geworden studies.
Reacties
1 reactie
Huib Rijk 14 Mei 2015
Dit is een reactie op dit artikel:
[url=http://www.boerenbusiness.nl/columnisten/column/10863721/Vluchtelingen-ook-door-landbouwcrisis-in-Afrika]Vluchtelingen ook door landbouwcrisis in Afrika[/url]
Uitstekende bijdrage Krijn!
Jan 14 Mei 2015
we kunnen er wel vanuit gaan dat de mensen die, tegen hoge prijzen, in Libie scheep gaan uit Afrika komen, niet uit Syrie of Irak.
ISIS en andere mohammedanen filteren de christenen er uit en vermoorden ze, dus wat in de bootjes zit zijn vnl. afrikaanse mohammedanen uit arme landen op zoek naar een beter bestaan. Daartegen dient een wal worden opgetrokken, want is voor de Europese samenlevingen financieel, social en demografisch niet op te brengen (daartoe zal de wil blijken te onbreken, want de kosten zijn immens).
De ontwikkeling van Afrikaanse landen zowel als de vrije toegang voor hun producten was 40 jaar geleden al geboden, nu is deze urgent.
Laten alle VVDers, PVVers en andere 'liberertijen' hun partijen overtuigen niet langer de (landbouw-en plattelands)ontwikkeling van deze landen te frustreren en land grabbers te namen en shamen.
Dat kost ook geld en misschien wat welvaart, maar op geen stukken na zo veel als de import van 100duizenden onderontwikkelde mohammedanen die in Europa bijzonder maatschappij ontwrichtend zullen blijken; dat is hun evangelie wat Europa niet nodig heeft.
U kunt niet meer reageren.

Meld je aan voor onze nieuwsbrief

Mis niets en schrijf je in voor onze gratis dagelijkse nieuwsbrief

Opinie Krijn J. Poppe

Elke gemeenschap heeft op voedselsoevereiniteit recht

BB TV Cor Pierik

Welke rol speelt Oekraïne in onze landbouwimport?

Nieuws Handel

Landbouwexport verbreekt opnieuw record

Nieuws CBS

Exportwaarde levende dieren kromp flink in 2020

Blijf op de hoogte

Mis niets en schrijf je in voor onze gratis dagelijkse nieuwsbrief