Shutterstock

Opinie Niels van der Boom

Liever een nieuwe iPhone dan goed voedsel

14 Oktober 2021 - 4 reacties

In Nederland zijn we al decennia verwend met bodemprijzen voor vrijwel het gehele supermarktschap. De prijzen van voedsel gaan onherroepelijk stijgen vanwege fors stijgende productiekosten voor de producent. Dat roept de vraag op: wat mag goed voedsel kosten?

Recent zat ik aan tafel bij een melkveebedrijf. Al snel ging het gesprek van koetjes en kalfjes (letterlijk) over op de huidige problematiek binnen de Nederlandse landbouw. De melkveehouder en zijn vrouw zuchtten onder de regeldruk waar zij dagelijks mee te maken hebben. Die neemt het plezier van boeren snel weg. De meeste boeren zijn nu eenmaal geen boer geworden om drie dagen op kantoor percelen in te tekenen. Die taak lag nu op het bordje van de boerin.

Geen geld, geen regels
"Eigenlijk zijn we beter af zonder alle landbouwsubsidies", zei ze tegen mij. "Wie het geld uitdeelt mag immers ook de regels bepalen. Ik ben dagenlang bezig om al onze percelen nauwkeurig in te tekenen zodat de Gecombineerde Opgave klopt en zodat wij het juiste subsidiebedrag ontvangen. Krijgen we niet langer een subsidie, dan ben ik van al die administratie af en kunnen 'zij' zich nergens meer mee bemoeien. Kijk, achterop ons erf staat een bescheiden windmolen. Daar hebben we subsidie voor ontvangen. Er is een regeling en je bent stom om daar niet aan deel te nemen. Al je collega's doen het ook. Maar ook zonder subsidie hadden we hem wel gebouwd." Al snel kwam de kern van het probleem boven tafel. Subsidies zijn niets anders dan een productievergoeding voor de boer, zodat de consument over goedkoop voedsel kan beschikken. Daarnaast is het een prachtig stuurmiddel. Dat bevestigden ook de melkveehouder en zijn vrouw. "Als we tegen een eerlijke prijs kunnen produceren dan kunnen de subsidies ons gestolen worden."

Subsidie voor de burger, niet de boer
"Als we het nu eens omdraaien en onze subsidies aan de consument verstrekken", opperde de boerin. "Wanneer zij het geld uitgeven aan Nederlandse producten ontvangen de boeren uiteindelijk een betere prijs voor hun producten en hebben wij dat geld niet nodig." De beste ideeën zijn vaak de meest simpele, maar hier zag ik toch direct een groot bezwaar. Mijn reactie was dan ook: dat subsidiebedrag wordt direct gespendeerd aan een vakantie naar de zon of een nieuwe iPhone. Die staan veel hoger op het lijstje dan meer geld uitgeven aan boodschappen. De boer en boerin knikte. We hadden het probleem van onze voedselketen blootgelegd.

De emotie van eten
Onder het credo 'nooit meer honger' heeft de naoorlogse landbouwsector de lat alsmaar hoger gelegd. Nog meer produceren tegen nog lagere prijzen. Helemaal een Nederlands fenomeen is dat niet. Zelfs de grootste dictator weet dat zonder eten zijn volk in oproer komt, zei een pootgoedhandelaar mij eens. Vandaar dat we nog steeds naar alle oorlogsgebieden en conflictzones pootgoed exporteren. Een mens die goed eet, is een tevreden mens. Vandaar ook dat de prijsstijgingen van voedsel zo hard aankomen. Eén of twee cent meer voor een liter melk, bakje patat of karbonade raakt de consument in zijn hart. Tegelijk wordt wel een bedrag van ruim duizend euro neergeteld voor een nieuwe smartphone of andere luxe goederen. Een interessant stukje consumentenpsychologie.

Spotgoedkoop
Eten is emotie en dat blijkt ook wel uit bovenstaande. De Nederlander spant echter wel de kroon als het om zuinigheid qua voedsel gaat. Als één van de rijkste landen geven we schrikbarend weinig uit aan eten. Dat zit in ons karakter. Het bourgondische zuidelijke levenstype is aan de nuchtere Hollander niet besteedt. In 2019 besteedden huishoudens volgens CBS-cijfers ongeveer 13% van hun inkomen aan voedingsmiddelen en dranken. Dit percentage is de laatste jaren iets gestegen, mede door een verhoging van het btw-percentage. In 1969 ging een kwart van het inkomen nog naar voeding. Een percentage van 13% is overigens gemiddeld binnen de EU. Dit relatief kleine aandeel moet ook gezocht worden bij de prijzen van producten in Nederland. Nergens in West-Europa is voedsel zo goedkoop in de supermarkt. Een constante supermarktoorlog en de komst van vele discounters zorgt daar wel voor. We zijn gewend geraakt aan bodemprijzen, altijd de laagste en hamsteren. Zo worden hele generaties – de mijne incluis – opgevoed met het idee dat de boodschappen vooral zo goedkoop mogelijk moeten zijn.

Waardeverdeling
Nu zit ik er niet op te wachten om Ahold, Jumbo en Superunie te spekken met hogere winsten, maar de producent – die immers de meeste moeite doet en het hoogste risico loopt – gun ik een eerlijke boterham. Dat is ook het gemiddelde beeld van de burger, zo toont onderzoek na onderzoek. Bijna driekwart van alle consumenten vertrouwt de boer het meeste in de voedselketen volgens het EIT Food Trust Report. Misschien dat het niet eens tot prijsverhogingen van voedsel hoeft te komen, maar draait het meer om waardeverdeling in de keten.

Niet tegen iedere prijs
Het duurt lang voor we dit consumptiepatroon hebben doorbroken. Dat begint bij een gedegen voedselsysteem en eindigt bij het winkelmandje van de klant. Iedereen heeft daar een aandeel in. Van beleidsmakers in Brussel tot de consument en ook de boer. Bijvoorbeeld met huisverkoop om consumenten dichter bij de voedselketen te betrekken en zo de waarde(ring) te vergroten. We hebben het hard nodig om ook over honderd jaar nog over veilig en goed voedsel te kunnen beschikken in Nederland. De zekerheid van goed gevulde schappen is misschien wel ons grootste 'wirtschaftswunder', maar niet een die we tegen iedere prijs moeten verkopen.

boerenbusiness.nl

Niels van der Boom

Niels van der Boom is sinds augustus 2013 expert Akkerbouw & Techniek bij Boerenbusiness. Hij bericht vooral over de aardappel-, granen- en suikermarkt. Wekelijks presenteert hij de marktflits over de granenmarkt.
Reacties
4 reacties
14 Oktober 2021
Dit is een reactie op het Boerenbusiness artikel:
[url=https://www.boerenbusiness.nl/column/10894676/liever-een-nieuwe-iphone-dan-goed-voedsel]Liever een nieuwe iPhone dan goed voedsel[/url]
Omgerekend geven mensen tussen de 0,40 € en 1,80 € per dag uit aan hun smartphone.
huib rijk 17 Oktober 2021
Dat burgers geen geld over hebben voor voedsel, dat vind ik een cliché. Dat Nederlanders bescheiden zijn in de eisen die ze aan voedsel stellen is dichter bij de waarheid lijkt me. En daar heeft de landbouw ook een rol in door steeds te benadrukken dat er absoluut niks aan te merken is op alle productiemethoden. En hebben burgers wel zo’n goedkoop menu? Een of twee miljard mensen eten heel afwisselend: de ene dag rijst met bonen, de volgende dag bonen met rijst. Vlees is voor hen onbetaalbaar. Overigens interessant om in de supermarkt eens te kijken wat een kilo macaroni, een liter melk, een bloemkool of een kilo gehakt kost.
rijk huib 19 Oktober 2021
klin klare onzin die burger heeft geld zat 2 keer op vakantie 2 auto's voor de deur iedere dag trimmen en na 4 uur vrij .
geld zat voor luxe en prularia en i fhone enz.
en dan in de winkel staan te mokken als iets 3o cent duurder is.....
heel de agro sector zorgt dat de burger dit allemaal kan doen
omdat ze voor bijna 0,0 cent beste voedsel van de wereld in de winkels aanbieden en daardoor geld over hebben voor de andere doelloze aankopen het zo andersom moeten zijn ......
en nog liggen zeuren op de boeren dat het niet goed is!!!
wat een honds ondankbare burgers..........
Abonnee
onderduiker 19 Oktober 2021
geloof je nu echt dat de burger minder zal kopen bij hogere prijzen..?
Nou dan ben je zeker al een poosje niet van je erf afgeweest .
De lage prijzen komen van het samenspel van producent(boer en evt handel) en supermarkt.
Supermarkten willen met zo laag mogelijke prijzen voor sommige producten de mensen de winkel inlokken om ze dan ook met andere pruducten waar wel flinke marge op zit de winkel uit te laten lopen.
En laat nu die lage prijs producten nou net het voedsel zijn ,want dat heeft iedereen nodig!!!( en kunnen ze voor weinig kopen) en er is meestal iets te veel van.
Als ze niet voor die lage prijzen kunnen inkopen ,wordt het gewoon een beetje duurder voor voedsel.
En daar zal de burger niets minder om kopen hoor.
Voedsel is geld waard,maar zolang het voor weinig meegegeven wordt verandert er niks.
Dus geef aub hier niet de burger de schuld van ,want dat is te makkelijk.

U kunt niet meer reageren.

Meld je aan voor onze nieuwsbrief

Mis niets en schrijf je in voor onze gratis dagelijkse nieuwsbrief

Nieuws Kunstmest

Poolse boer krijgt ruim 100 euro kunstmestsubsidie

Nieuws Voedselprijzen

Voedselprijsindex staat op hoogste niveau sinds 1990

Aangeboden: Zonnepanelen op het dak

Subsidiekraan van 13 miljard binnenkort open

Nieuws Europa

900 miljoen voor landbouw kandidaat-lidstaten EU

Blijf op de hoogte

Mis niets en schrijf je in voor onze gratis dagelijkse nieuwsbrief