Netbeheerder komt langs, welke gevolgen heeft dat?

De energietransitie vraagt om een forse uitbreiding van het Nederlandse elektriciteitsnet. Zowel bovengronds als ondergronds zal er een hoop moeten gebeuren, vaak in het buitengebied. Voor agrariërs en grondeigenaren betekent dit dat zij te maken kunnen krijgen met begrippen als grondverwerving, onteigening, zakelijk recht, gedoogplicht en schadeloosstelling.

Het elektriciteitsnet moet de komende jaren enorm groeien vanwege toenemende vraag. Hierbij moet je denken aan meer elektrische auto's, warmtepompen en zonnepanelen. Daarnaast heeft het bedrijfsleven ook steeds meer stroom nodig. Netbeheerders TenneT, Enexis en Stedin investeren hiervoor miljarden euro's per jaar. Dit leidt tot de aanleg van nieuwe elektra-infrastructuur, zowel boven- als ondergronds, op locaties waar voorheen weinig aanwezig was.

Ook agrarische ondernemers en andere grondeigenaren die tot nu toe geen hinder hadden van dergelijke kabels/leidingen worden hier nu wel mee geconfronteerd. In de praktijk blijken veel agrariërs hier onvoldoende op voorbereid.

Nieuwe 110 kV- en 150 kV verbindingen worden vaak ondergronds aangelegd. Dit brengt ingrijpende graafwerkzaamheden met zich mee, waarbij bodemstructuur en drainage kunnen worden aangetast. Daarnaast ontstaan blijvende gebruiksbeperkingen op de strook waar de leiding ligt, zoals beperkingen voor bebouwing en landbouwkundige werkzaamheden.

Beperkingen bovengrondse tracés
Bij hoogspanningslijnen zijn bovengrondse tracés meestal onvermijdelijk. Dit betekent de oprichting van masten die soms meer dan 50 meter hoog zijn, vaak midden op een perceel. Door de aanwezigheid van zo'n tracé gaan diverse beperkingen gelden die nadelige gevolgen hebben voor onder meer beregening, doorrijhoogte, GPS-gestuurde systemen en inzet van drones voor bijvoorbeeld gewasbescherming.

Het aanlegproces door voornoemde netbeheerders kent een voortraject waarin men het planologisch probeert te regelen. In die fase kunt u in verweer komen door bijvoorbeeld beroep aan te tekenen. In de praktijk is het echter vaak lastig om het project nog te stoppen. In die fase wil de initiatiefnemer ook het perceel betreden voor onderzoeken en dergelijke.

Zodra het tracé definitief is vastgesteld, ontvangt u een voorstel voor een zakelijk recht overeenkomst (ZRO). Hierin staan de exacte ligging van het tracé, de gebruiksbeperkingen en de financiële vergoedingen. Deze bestaan meestal uit een zakelijkrecht-vergoeding, een meewerkvergoeding en soms een efficiencypremie bij tijdige ondertekening. Ook gewasschade wordt vergoed, doorgaans op basis van de jaarlijks vastgestelde tarieven van LTO en het Platform Leg- en Ligrechten.

Volledige schadeloosstelling
Belangrijk is te weten dat u als grondeigenaar recht heeft op een volledige schadeloosstelling: u mag er financieel niet op achteruitgaan. Dit omvat niet alleen directe schade, maar vaak ook waardevermindering van de grond en mogelijke toekomstschade. Bijvoorbeeld wanneer geplande bebouwing later niet mogelijk blijkt door de aanwezigheid van een leidingtracé.

Over deze punten ontstaat in de praktijk regelmatig discussie. Netbeheerders moeten eerst redelijke pogingen doen om er minnelijk uit te komen. Pas wanneer onderhandelingen mislukken, kan een gedoogplicht worden opgelegd of onteigening in gang worden gezet. Het is daarom verstandig om tijdig deskundige hulp in te schakelen, bijvoorbeeld van een rentmeester. De kosten hiervan behoren door de netbeheerder aan u te worden vergoed.

De uitbreiding van het elektriciteitsnet is onvermijdelijk en raakt veel agrarische ondernemers. Het juridische kader biedt bescherming, maar is complex. Goede voorbereiding, deskundige begeleiding en waar mogelijk gezamenlijke onderhandelingen helpen om risico's te beperken en kansen te benutten.

Paul & Joost Bakker

Paul en Joost Bakker zijn eigenaren van LandEigenaar.nl, het platform dat de agrarische grondmarkt inzichtelijk maakt. In hun bijdragen duiden zij ontwikkelingen op het gebied van de grondmarkt, pacht en regelgeving.

© DCA Market Intelligence. Op deze marktinformatie berust auteursrecht. Het is niet toegestaan de inhoud te vermenigvuldigen, distribueren, verspreiden of tegen vergoeding beschikbaar te stellen aan derden, in welke vorm dan ook, zonder de uitdrukkelijke, schriftelijke, toestemming van DCA Market Intelligence.