Achtergrond Stikstofstemming
Tromgeroffel zwelt aan rond plan Taskforce-Jetten
Terwijl de minister van LVVN zich nog grotendeels stilhoudt over de stikstofplannen van Taskforce-Jetten, begint zijn institutionele entourage steeds nadrukkelijker op de trom te roffelen. Directeur Leonard Geluk van Staatsbosbeheer (een ZBO onder verantwoordelijkheid van de minister) maakt zich alvast groot en lonkt naar meer taken. Ook de leiding van Vereniging Natuurmonumenten (grotendeels afhankelijk van overheidssubsidies) roert zich steeds meer en wil eveneens een stuk van de taart.
Hoe breder de toekomstige bufferstroken en andere invloedszones rondom natuur, hoe meer taken, geld en invloed de organisaties binnen hun bereik zien komen. En de politiek doet er over het algemeen niet moeilijk over en het arme Staatsbosbeheer zit financieel al zo krap. Niemand in Den Haag valt evenwel over een paar honderd miljoen meer voor natuur.
Nooit kascontrole geweest
Wel gek is dat er naar alle miljarden aan overheidsgelden die naar de TBO (terreinbeherende organisaties) en natuur nog nooit één Rekenkamer-onderzoek is gedaan. Kennelijk is dat taboe, andere beleidsterreinen ontsnappen niet zo snel aan een onderzoek naar de doelmatigheid en rechtmatigheid van de bestedingen. Ofwel: er is nooit kascontrole geweest. De Europese landbouwgelden uit Brussel worden daarentegen elk jaar nagelopen, wat vervolgens ook nog door veel ngo's wordt overgedaan.
Momenteel wordt er in Brussel zelfs over gediscussieerd om de fondsen voor landbouw onder te brengen onder een heel nieuwe noemer (waardoor ze ook kwetsbaarder worden). Dit lijkt vooral een speeltje van de rijke EU-landen, maar het is wel tekenend voor de sfeer.
Van Essen koketteert met afroming
Hoewel de minister van LVVN de kaarten dus nog tegen de borst houdt, koketteert hij wel een beetje met ingrijpen. In een deze week naar de Tweede Kamer verstuurde brief over de mestproductie verwijst hij bijvoorbeeld naar een komende afroming van fosfaatrechten. Misschien dat het de prijs van rechten nog verder opdrijft, maar hoeveel van de in totaal ongeveer 75,5 miljoen kilo fosfaat (3 miljoen boven het plafond) zou hij kunnen afromen zonder dat hij een disproportionele ingreep doet? Goed ingevoerde deskundigen in de veehouderij ramen dat van die 75,5 miljoen kilo er 17,5 miljoen niet grondgebonden zijn. Die kan Van Essen niet allemaal afromen, hooguit 20% of 25%. Ook extra opkopen kan niet zomaar. Dat zou staatssteun zijn.
Karige SEM
De minister heeft wel twee opkoopregelingen lopen, de SEM en de VBR, samen goed voor bijna €1,4 miljard. Een groot deel van dit geld is evenwel voor opkopen van stallen en dergelijke. Fosfaatrechten mag hij ook kopen, maar weinig veehouders zullen voor de vastgestelde €110 per kilo aan de minister verkopen als ze op de vrije markt €250 kunnen krijgen. Zelfs niet als alle secundaire voorwaarden van de SEM of VBR worden meegerekend. De verwachting is zelfs dat vooral niet-melkveehouders de komende tijd hun fosfaatrechten van de hand gaan doen.
Het is natuurlijk prima mogelijk dat de Taskforce-Jetten eind juni (rond het begin van het Tweede Kamerreces) met effectievere maatregelen komt om 'het stikstofprobleem' op te lossen. In politiek-bestuurlijke kringen in Den Haag wordt gefluisterd dat na zo'n twee jaar stilstand de oude dossiers van minister Van der Wal weer worden afgestoft.
Saboteren is ook regeren
Maar wat zichtbaar is, is dat het kabinet niet alleen stappen vooruit wil zetten. Saboteren van oplossingen (al mag dat in de politiek niet zo heten) behoort ook tot het instrumentarium. Wat anders te zeggen van de weigering van Van Essen om een nieuw Nitraatactieprogramma naar Brussel te sturen? Hij heeft zelf gezegd dat hij geen haast heeft, al is het een Europese verplichting. Kennelijk wordt op het departement gedacht dat een jaar lang nog even niks doen, en de oude, officieel al verlopen verplichtingen nog even aan te houden, ook wel een soort van resultaat kan opleveren.
Greenpeace kan helpen
En wie weet wat het hoger beroep van Greenpeace tegen de staat over het beperken van de CO2-emissies nog oplevert, mogelijk nog meer druk op de landbouw. Greenpeace voert de druk gestaag verder op, gesterkt door de uitspraak begin vorig jaar, toen ze door het Hof in Den Haag in het gelijk werd gesteld. Met een rapport van het bevriende milieukundige bureau Ecorys in de hand betoogt Greenpeace nu dat zelfs 75% emissiereductie haalbaar moet zijn. Oud-Ecorys-baas Max van der Sleen werkt nauw samen met MOB en Greenpeace.
Giftige kettingreactie rond Pols
Vast niet meer met de inmiddels veelgeplaagde oud-directeur Donald Pols van Milieudefensie. Diens kortdurende overstap naar Tata Steel heeft een giftige kettingreactie veroorzaakt. Eerst was er de verontwaardiging dat hij overstapte naar 'de vijand'. Daarna werd hij via dagblad NRC door het slijk gehaald om zijn lidmaatschap lang geleden van een extreemrechtse en racistische blanke studentenbeweging in Zuid-Afrika. Het kostte hem na één dag werken zijn nieuwe baan. Hij zou het niet aan Tata hebben verteld. Nu heeft iedereen het recht om fouten te maken en zijn leven te beteren, maar er hing kennelijk iets onverteerbaars rond zijn overstap. De maatschappij lijkt wel milder te zijn voor Pols dan zijn voormalige groene vrienden. De raad van toezicht van Milieudefensie wist wel van Pols' verleden, maar stapte op toen bekend werd dat zij wel op de hoogte was en Tata niet.
Onvriendelijk milieu
Interessant is waar de voor Pols fatale munitie vandaan kwam. Sommige mensen met een 'groen' hart willen geloven dat het een valstrik was van de werkgevers. Er zijn ook mensen die er rekening mee houden dat Pols uiteindelijk slachtoffer is geworden van een afrekening 'binnen het milieu'.
Zou zoiets ook het geval zijn met het terugtreden van Esther Ouwehand? De politiek leider van de Partij voor de Dieren had de organisatie volgens veel leden te veel geprofileerd als Partij voor Gaza, zich met (linkse) 'mensenzaken' beziggehouden en te weinig met dierenzaken (voor zowel links als rechts), zoals oudgediende Nico Koffeman het verwoordde.
Klaas van der Horst
© DCA Market Intelligence. Op deze marktinformatie berust auteursrecht. Het is niet toegestaan de inhoud te vermenigvuldigen, distribueren, verspreiden of tegen vergoeding beschikbaar te stellen aan derden, in welke vorm dan ook, zonder de uitdrukkelijke, schriftelijke, toestemming van DCA Market Intelligence.
