Special Oogst & Bewaring
'We beregenen voor lagere aardappelopbrengst'
Deze herfst bezoekt Boerenbusiness aardappeltelers in Europa. Hoe is hun groeiseizoen verlopen, welke opbrengstverwachtingen hebben ze en wat is de productkwaliteit? Gybert Doggen trapt deze serie af. Hij heeft een akkerbouwbedrijf in het Brabantse Wouw en is ook deelnemer aan de Boerenbusiness Gewastour.
In het zuidwesten van Nederland verliep het groeiseizoen extreem droog. Dat kan ook akkerbouwer en Gewastour-deelnemer Gybert Doggen uit het Brabantse Wouw beamen. Waar in een normaal jaar ongeveer drie keer wordt beregend, stond de beregeningshaspel dit seizoen al voor de zesde keer op het perceel met Innovator. Toch verwacht Gybert geen topopbrengst. "We zitten te beregenen om uiteindelijk een ondergemiddelde opbrengst te halen."
"Het is vooral erg droog geweest. Vanaf eind mei hebben wij eigenlijk nauwelijks meer neerslag gehad. Eind juni ben ik daarom al begonnen met beregenen. Bij Innovator vind ik dat je moet voorkomen dat het gewas stilvalt. Inmiddels hebben we het perceel zes keer beregend. In een normaal jaar is dat de afgelopen vijf jaar maximaal drie keer geweest, wat dat betreft alleen al kan je spreken over een extreem jaar. En dan heb ik het nog niet eens over de inspanning die ervoor geleverd moet worden. Die wordt in zulke jaren vaak onderschat, maar is echt niet normaal."
Wat betekent dat voor de opbrengst?
"In een normaal jaar zou je bij Innovator richting de 60 ton per hectare kunnen gaan. Nu verwacht ik dat we rond de 50 ton uitkomen. Dat is dus al bijna 20% minder opbrengst."
Ook in de sortering verwacht Gybert een vergelijkbaar percentage wat minder grof zal gaan zijn. "Je mist gewoon ongeveer een centimeter in de lengte van de aardappel, iets wat in de uitbetaling nog wel eens een grote rol zal kunnen gaan spelen."
Speelt de grondsoort daarbij een grote rol?
"Zeker. Ik zit zelf op zandgrond, dus ik moet ook gewoon eerder beginnen met beregenen dan een boer die op kleigrond zit. Op kleigrond houdt de bodem langer vocht vast en kun je het beregenen langer uitstellen. Als je daar eenmaal gaat beregenen, zul je ook keer op keer terug moeten blijven komen."
Het verschil tussen de regio's is volgens Gybert daardoor duidelijk zichtbaar. "In het zuidwesten is het droger geweest, maar daar konden we op zich wel tegen beregenen. De extreme temperaturen waren misschien nog wel bepalender dan de droogte zelf."
Tussen Zuid- en Noord-Nederland liep het temperatuurverschil deze zomer op sommige dagen op tot meer dan 10 graden. "Bij ons was het dan net 30 graden, terwijl het in Groningen nog geen 20 graden was. Dat verschil heeft zoveel effect gehad op de gewassen, daar kun je eigenlijk geen vergelijking meer tussen maken."
Volgens Gybert hebben vooral de hoge temperaturen voor veel stress in de gewassen gezorgd. Daardoor begonnen gewassen eerder af te sterven en werd de productie vroegtijdig geremd. Vooral aardappelen hebben volgens hem veel last van hoge temperaturen. "Als de temperaturen boven de 25 graden uitkomen, doen ze gewoon niks meer."
Prijsverschil in kwaliteit
Naast de opbrengst maakt Gybert zich zorgen over de kwaliteit en wat dat betekent voor de markt. Hij verwacht dat er in de winter grotere prijsverschillen kunnen ontstaan tussen partijen. "Ik denk dat er in de winter toch grote verschillen gaan ontstaan tussen goede en slechte kwaliteit. Alle verwerkers willen uiteindelijk allemaal wel Innovators hebben, maar de vraag is wat het verschil in prijs gaat zijn voor een partij met grote, mooie aardappelen en voor een partij met kleinere aardappelen, die uiteindelijk minder geschikt zijn voor langere frieten."
Volgens Doggen kan het prijsverschil daardoor groter worden dan in een normaal jaar. "Als er minder lange en grove Innovators beschikbaar zijn, ontstaat er schaarste in die specifieke kwaliteit. Dan verwacht ik dat het verschil in prijs tussen goede en mindere partijen groter wordt."
Dat kan vooral interessant zijn voor telers die vrij kunnen handelen. "Boeren die in het voorjaar een contract hebben gemaakt, kunnen dit jaar misschien hun contract vol krijgen en daarna geen aardappelen meer over hebben. Dan profiteren ze niet van die schaarste die daarmee ontstaat op de vrije markt."
Extra beregenen, hogere kosten
De extra beregeningsbeurten leveren volgens Gybert dan ook niet automatisch een beter saldo op. "Op sommige onderdelen hebben we best wat kunnen besparen, maar dat ben je eigenlijk weer kwijt aan het beregenen. Zeker met de hoge brandstofkosten."
Ook op het gebied van ziektebestrijding zag hij wel mogelijkheden om kosten te kunnen besparen. "Een beslissingsondersteunend systeem had mij dit jaar echt kunnen helpen. Omdat ik dat niet heb, ben je toch bang om het verkeerd te doen. Daardoor heb ik dit jaar waarschijnlijk meer bespuitingen uitgevoerd dan achteraf nodig waren geweest."
Veel extra werk, maar geen hoger saldo
Het grootste probleem zit volgens Gybert uiteindelijk in de hoeveelheid arbeid die in het gewas gaat zitten. "Als je alle extra arbeidsuren van dit jaar meerekent, moet je dat eigenlijk terugverdienen met de extra opbrengst of een hogere prijs. Als je geluk hebt en je rekent je eigen arbeid niet mee, lijkt het misschien nog een normaal jaar."
Maar dat is volgens Gybert een vertekend beeld. "Als je je eigen arbeid wel rekent, heb je nog niet eens een normaal jaar. Je bent dag en nacht bezig en dat dekt de kosten niet. Helemaal niet in onze regio."
Dit artikel maakt onderdeel uit van de Thema Special Oogst & Bewaring. Lees hier in de loop van de komende twee weken de andere artikelen binnen dit thema.
Jan Willem Veldman
© DCA Market Intelligence. Op deze marktinformatie berust auteursrecht. Het is niet toegestaan de inhoud te vermenigvuldigen, distribueren, verspreiden of tegen vergoeding beschikbaar te stellen aan derden, in welke vorm dan ook, zonder de uitdrukkelijke, schriftelijke, toestemming van DCA Market Intelligence.
