Kunstmestprijzen

De Europese Unie heeft na de Russische inval in Oekraïne sancties ingesteld tegen de import van kunstmest uit Rusland en Wit-Rusland. Dat raakt de Europese landbouw, want een belangrijke aanvoerader van goedkope kunstmest is daarmee afgesloten. Rusland was tot voor kort goed voor ongeveer een kwart van de Europese kunstmestimporten, met name van KAS en varianten daarvan.

De Europese wil een jaar lang de invoertarieven schorsen voor diverse stikstofhoudende meststoffen en basisproducten daarvoor. Deze schorsing zal gelden voor alle landen, exclusief Rusland en Wit-Rusland. Doel is om de landbouw en voedingssector van de EU te versterken. Met de maatregel wordt naar schatting 60 miljoen euro aan invoerrechten bespaard.

De Europese landbouwkoepel Copa-Cogeca roept de Europese Unie op om de koolstofheffing op ingevoerde meststoffen (CBAM) per direct op te schorten. Volgens de organisatie dreigt een nieuwe landbouwcrisis nu de invoer van stikstofmeststoffen met meer dan 80% is ingestort sinds de invoering van het mechanisme.

De gasprijs speelt momenteel nauwelijks nog een rol in de prijsvorming van kunstmest. Het is vooral de ureumprijs die de markt in beweging zet. Wereldwijd bevindt ureum zich op een hoog prijsniveau. Vanuit de Noord-Afrikaanse exportregio’s klinken inmiddels bedragen van circa $500 per ton.

De situatie in Amerika laat zien hoe snel de kunstmestmarkt onder druk kan komen te staan wanneer beleid onzeker is en de beschikbaarheid van kunstmest op de markt beperkt wordt. Dat is precies de situatie waarin Europa zich nu bevindt. Niet door een tekort aan productiecapaciteit, maar door het ontbreken van duidelijkheid over de beleidsaanpak.

Het einde van 2025 nadert, en het is nog steeds onduidelijk hoe de kunstmestmarkt zich na nieuwjaar gaat ontwikkelen. De markt staat onder druk door onzekerheid rondom het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM). De exacte emissiefactoren zijn nog niet bekend, waardoor importeurs nog niet weten hoeveel CO₂-rechten zij voor januari moeten aanschaffen. Deze onzekerheid houdt de prijzen hoog, ondanks stabiele of zelfs dalende gasprijzen.

De Europese Unie (EU) heeft deze zomer een belasting op Russische kunstmest geïntroduceerd, uit angst dat de grote importvolumes de binnenlandse productie zouden verdringen. Sinds de invoering van de heffing zijn de ureumimporten sterk afgenomen. De vraag is nu wat dit betekent voor de Europese producenten van kunstmest en voor de toekomstige vraag naar gas?

De Wereldbank voorziet voor 2026 een rustiger grondstoffenmarkt met lagere prijzen voor zowel landbouw- als energieproducten. De scherpe pieken van 2022 en 2023 zijn voorbij, maar de nieuwe realiteit is er een van smalle marges en geopolitieke risico’s.