Energie

De prijs voor gasolie is explosief gestegen. Diesel is nu duurder aan de pomp dan benzine. Transporteurs en belangenorganisaties roept de politiek op om de brandstoffenaccijns te verlagen. Het kabinet buigt zich over scenario's en mogelijke maatregelen die genomen kunnen worden.

De gas- en olieprijzen en in het kielzog daarvan ook die van diesel zijn scherp gestegen na de aanval van de VS en Israël op Iran en de tegenreacties van het land. Iran heeft het gemunt op de olie- en gasinfrastructuur: de Straat van Hormuz waar ruwweg een vijfde van het wereldwijd verhandelde olie en gas passeert, maar ook werden er droneaanvallen uitgevoerd op de grootste olieraffinaderij van Saoedi-Arabië en een gasfabriek en energiecentrale in Qatar. Het land staakt de export van LNG. De gasprijs is met bijna de helft gestegen.

Het risico op escalatie na een aanval van de VS op Iran wordt ingeprijst in de olie. Ruwe Brent-olie is het duurst in bijna zeven maanden. De Nederlandse gasvulgraad is met 11,7% historisch laag. Dat is geen acuut probleem, zeker niet met het zachtere weer voor de boeg, maar dan moeten er geen rare dingen gebeuren in de wereld.

De gasprijs is de afgelopen weken opnieuw gedaald en ligt inmiddels weer rond het lage niveau van april 2024. Dat is goed nieuws voor de energierekening, maar maakt het vullen van gasopslagen dit winterseizoen minder aantrekkelijk. Daardoor lopen de Nederlandse voorraden snel terug. Zolang LNG-schepen blijven aanmeren, is dat geen acuut probleem. In een wereld vol geopolitieke spanningen rijst volgens onderzoeksinstituut TNO echter de vraag of we de leveringszekerheid niet te veel aan de markt overlaten.

De olieprijs heeft door de situatie in Iran weer een stap omhoog gezet. Daarnaast zorgen speculaties over een eventuele importstop van Russische olie in India voor extra volatiliteit. De gasprijs staat daarentegen juist onder druk door warmer weer.

Zowel de olie- als gasprijs bereikte recent een hoogtepunt. Beide prijzen hebben daarna weer een daling ingezet. Olie kon het hoge niveau van meer dan $70 niet vasthouden. Dit komt voornamelijk door de dollar die de afgelopen dagen sterker is geworden en afname van de geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten.

De geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten blijven de olie- en gasprijzen ondersteunen. De zorgen over militair ingrijpen van de VS in Iran nemen toe. De gasprijs vestigde een nieuw halfjaarrecord. 

De gasprijs is in twee weken tijd met een derde in prijs gestegen. Het winterse weer en geopolitieke spanningen rond Iran spelen daarbij een rol. De olieprijs klom eveneens, maar die wordt ook beteugeld door een tarievenoorlog, die de Amerikaanse president Trump dreigt te ontketenen als Europa hem zijn zin niet geeft met Groenland.

De aankondiging van de Amerikaanse president Donald Trump van het opleggen van importheffingen van 25% op elk land dat zaken doet met Iran en de dreiging van militair ingrijpen van de VS zorgen voor een hogere olieprijs. Aan de andere kant wordt verwacht dat er door Amerikaanse bemoeienis met de Venezolaanse olie-industrie er vanuit dat land meer olie op de markt gaat komen. Dat tempert de stijging enigszins, al lijken Amerikaanse oliemaatschappijen niet happig om in het Zuid-Amerikaanse land aan de slag te gaan. ExxonMobil noemt het land 'ongeschikt voor investeringen'.

De gevangenneming van de Venezolaanse president Nicolás Maduro door zijn Amerikaanse evenknie Donald Trump en diens voornemen om de olie-industrie van het land te gaan bestieren, heeft de olieprijs een zetje naar boven gegeven. Aan de Nederlandse pomp is benzine vooral duurder geworden door de accijnsstijging. Gas stijgt ook wat in prijs, maar blijft relatief goedkoop.

De olieprijs is (ruim) onder de $60 per vat gedoken en staat nu op het laagste niveau sinds begin februari 2021. Dit ondanks de geopolitieke spanningen tussen de VS en Venezuela en de belemmering van de olie-export van het Zuid-Amerikaanse land. Nieuwe cijfers uit China en hoop op vrede tussen Rusland en Oekraïne duwen de olieprijs omlaag.

De VS hebben een olietanker voor de kust Venezuela ingenomen en Trump belooft meer, maar vooralsnog reageert de oliemarkt vrij koel. De Amerikaanse president zet in het vredesplan dat hij heeft voor Rusland en Oekraïne ook in op herstel van de Russische energieleveranties. De Europese Commissie probeert juist elektrificatie te versnellen en wil daarbij desnoods de stikstofregels omzeilen.

De Amerikaanse president Trump wil schoon schip maken in Venezuela. Heeft hij het voorzien op de oliereserves van het land, zoals zijn Colombiaanse collega Petro zegt, wil hij dat Maduro aftreedt. Dat het hem te doen is om drugscriminaliteit wordt betwijfeld omdat het land niet bepaald het belangrijkste Zuid-Amerikaanse drugsproductie- en smokkelland is. Hoe het ook zij, ondanks de spanningen blijft de olieprijs onder druk staan.

De gasprijs is het laagst in ruim anderhalf jaar en voor het eerst sinds die tijd weer onder de €30 per MWh. De kans dat de lage vulgraad van de Nederlandse gasvoorraden een probleem vormt is onwaarschijnlijk met de goede beschikbaarheid van gas en de zachte wintermaanden die in aantocht lijken te zijn. Ook de olieprijs duikt. Dat heeft alles te maken met het Amerikaanse vredesplan voor de oorlog in Oekraïne, waar druk aan gesleuteld wordt. 

Het wereldwijde olieaanbod neemt toe, terwijl de vraag niet zo hard groeit. Toch blijft de olieprijs redelijk op peil. Geopolitieke ontwikkelingen, zoals de militaire operatie in Venezuela waarmee Trump dreigt, worden scherp in de gaten gehouden. Wat de Nederlandse gasvoorraad betreft, is de vuldoelstelling niet gehaald. Het demissionair kabinet ziet echter geen problemen voor de leveringszekerheid. Zelfs niet als het een extreem koude winter wordt.  

Rusland krijgt het door de Amerikaanse en Britse sancties steeds moeilijker om zijn olie te slijten. Zo moet Lukoil de activiteiten staken bij het Iraakse olieveld West Qurna-2 omdat Irak geen betalingen meer doet. Ondertussen is het onduidelijk in welke handen de buitenlandse activiteiten van het bedrijf, waaronder zeventig pompstations in Nederland, komen.