Achtergrond Stikstofstemming
A-bestuurder kan niet zonder makelaar Van Essen
Steeds meer boeren lijken zich te realiseren wat de stikstofbrief van het kabinet-Jetten voor hen betekent. Het aantal protestbijeenkomsten op allerlei plaatsen in het land neemt met de week toe. Soms gaat het om kleine, lokale acties met trekkers, geregeld ook om vergaderingen in zalen, omgebouwde schuren en dergelijke. In onze wekelijkse rubriek Stikstofstemming geven we op onze eigen wijze een impressie van de stikstofcrisis
In het Gelderse Vierakker was er deze week een ludieke protestactie met boeren die hun bedrijf te koop aanboden via 'makelaar Van Essen'. De ondertoon is natuurlijk bloedserieus, want wat blijft er nu voor perspectief over als alle zogenaamd stikstofgerelateerde plannen worden doorgevoerd. De technische haalbaarheid is al twijfelachtig, laat staan de economische.
Weer aan het subsidie-infuus
Het kabinet wil dat laatste compenseren met behulp van subsidies, maar pas na 2030 en het is maar de vraag of zoiets mag van de Europese Commissie. Bovendien zouden de nog maar amper van de EU-betalingen afgekickte boeren dan weer aan een nieuw overheidsinfuus komen te liggen.
Van onderop dus volop zorg en protest. In de top van de agrarische organisaties wisselt het weer evenwel. Begin deze week leken LTO Nederland en NAJK ook niet meer met het kabinet te willen praten – net als de andere boerenorganisaties –maar later in de week zaten ze toch weer met leden van het kabinet om tafel.
Praten loont
LTO-voorzitter Ger Koopmans en NAJK-voorzitter Gerben Boom gingen vervolgens met onbekende 'toezeggingen' weer naar huis. Koopmans en Boom waren echter blij. "Praten loont", zeiden ze. Komende week worden de gesprekken met ambtenaren van de ministeries voortgezet. Voor de boerenleiders valt te hopen dat er dan ook nog echt iets valt te regelen. Het moet wel gezegd dat het gesprek tussen LTO, NAJK en leden van het kabinet ook in de ministerraad is nabesproken.
De andere boerenorganisaties, zoals NMV en Agractie, lijken helemaal niet meer mee te tellen voor de overheid. Terechts dat LTO-voorzitter Ger koopmans daar ook op wijst. Niet dat de andere organisaties momenteel veel trek hebben in meepraten, maar zij vertegenwoordigen eveneens een aanzienlijk aantal boeren. Samen misschien wel meer dan LTO. Ze leggen daarmee wel gewicht in de schaal.
A- en B-belangenbehartigers
De andere organisaties spelen ook geen rol als het gaat om mee te werken aan projecten en regelingen. LTO hengelt zo jaarlijks miljoenen binnen van LVVN. De vraag is misschien of de andere belangenbehartigers die ook zouden moeten willen, maar het geeft de indruk van A-, en B-belangenbehartigers. LTO Nederland zit ook in de SER en andere overlegorganen.
Boerin Leonie Chapel is misschien mede daarom al jaren geïntrigeerd door de werkelijke ledentallen van LTO Nederland en haar subgroepen. Het blijkt een moeilijke vraag, want verifieerbare cijfers zitten achter slot en grendel. Daarom probeerde ze via RVO Nederland te achterhalen hoeveel van de daar geregistreerde landbouwbedrijven lid zijn van LTO. De laatste club moest daar als derde-belanghebbende ook een oordeel over geven. Weer stootte Chapel haar neus.
Geen boerendata van RVO
Volgens RVO is vrijgave ongewenst om een heleboel redenen: "De gegevens betreffen concurrentie- en bedrijfsgevoelige informatie. Bestuurders van de derde-belanghebbende, waaronder regionale bestuurders, zijn eerder bedreigd. Een discussie over de representatiegraad zou dergelijke bedreigingen kunnen aanwakkeren. Openbaarmaking zou de lopende gesprekken tussen de minister van Landbouw en de derde-belanghebbende over stikstof kunnen verstoren. Uit de gegevens zou de contributie-inkomsten van de derde-belanghebbende herleidbaar zijn. De gegevens zijn zo gevoelig dat zelfs medewerkers van de derde-belanghebbende hier niet zonder meer inzage in hebben. Openbaarmaking zou ertoe kunnen leiden dat leden terughoudender worden met het delen van gegevens over hun deelname aan de derde-belanghebbende. Niet alle leden hebben de derde-belanghebbende gemachtigd, waardoor de gevraagde informatie mogelijk een vertekend beeld geeft van de daadwerkelijke representatiegraad."
Van der Burg ziet het anders
Duidelijk is dat staatssecretaris Eric van der Burg (Koninkrijksrelaties en Slagvaardige Overheid) niet heeft meegedacht en meebeslist over dit antwoord. Anders dan onder andere voormalig minister Femke Wiersma vindt hij dat Nederlandse burgers en daarmee ook activisten, allerlei bedrijfs- en persoonsgegevens van agrarische ondernemers moeten kunnen inzien, zo blijkt uit een pas gepubliceerd document.
Minister niet gediend van rekentool
Niet-LTO-belangenbehartigers mogen tot nog toe wel in de Tweede Kamer komen, al ligt dat voor de FDF mogelijk iets lastiger na het uitdelen van als Jodensterren afgebeelde 'boerensterren'. De B-belangenbehartigers hebben ook wel iets aan te dragen. Agractie heeft bijvoorbeeld een rekentool ontwikkeld, waarmee ondernemers hun eigen uitstoot van ammonia en CO2 kunnen berekenen. Voor de tool wordt gewerkt met enkel harde, duidelijk omschreven factoren, niet ongeborgde aannames en projecties, zoals in de Stikstofbrief aangegeven. Het geeft misschien een minder rooskleurig beeld, maar wel een beeld dat met de huidige werkelijkheid overeenkomt. Het ministerie van LVVN heeft er waarschijnlijk om die reden kritiek op, maar de vraag kan ook zijn waarom het ministerie zelf niet al met een tool is gekomen. Die gedachte is echt zo gek nog niet, gezien de vele hulpmiddelen die de overheid inzet om burgers de weg te wijzen bij andere ingewikkelde zaken – van uitkeringen aanvragen tot hulp bij het invullen van andere moeilijke documenten. Van Essen komt over een half jaar nu toch ook met een rekentool.
Ammoniaknorm al langer bekend
Proactiever beleid zou hier en daar ook mogelijk zijn geweest. Bijvoorbeeld om te kunnen omgaan met, of te kunnen lobbyen tegen de komst van de door het kabinet voorgestelde en zeer strenge emissienorm van 0,164 kilo ammoniak per fosfaatrecht. Vorig jaar is zo'n norm al besproken in een themagroep van ZuivelNL, zo blijkt nu. Hier hebben belangenbehartigers waarschijnlijk een steek laten vallen.
Stab laat milieuwinst vervliegen
Soms bekruipt je de onaangename gedachte dat de overheid het graag lastig wil houden voor de landbouw. Wanneer het gaat over stikstof en natuur, is een struikelblok snel gevonden. Neem bijvoorbeeld de recente uitspraak van de rechtbank Noord-Nederland tegen de komst van een reeks monomestvergisters in Friesland. De zaak is weliswaar aangespannen tegen onder meer de Stichting Natuurbeschermingswacht Meppel (werkt samen met een bekende club uit Nijmegen), maar voor de uitspraak werd sterk geleund op een advies van de Stab. Dit is de Stichting Advisering Bestuursrechtspraak, een door de overheid betaalde club, die rechters adviseert over milieurechtspraak.
Rechter valt dus over monteur
Deze adviseerde in de zaak van de monovergisters om ook even te letten op de emissie van de voertuigen van de onderhoudsmonteurs en een paar andere muggenzifterijen, als gevolg waarvan de vergisters nu niet verder kunnen. Sneu, want door het project te laten struikelen over een paar details wordt veel grotere milieuwinst voorkomen (of anders gezegd: blijft elders veel meer emissie in stand). Goed dat er toch ook Kamerleden zijn die zoveel treurnis niet willen begrijpen.
Was het niet de Stikstofbrief, dan zijn het wel dit soort krentenkakkerige zaken die de agrarische sector tot wanhoop drijven, om nog maar te zwijgen over de verschillende maten waarmee de landbouw- en andere activiteiten in Nederland worden gemeten.
Klaas van der Horst
© DCA Market Intelligence. Op deze marktinformatie berust auteursrecht. Het is niet toegestaan de inhoud te vermenigvuldigen, distribueren, verspreiden of tegen vergoeding beschikbaar te stellen aan derden, in welke vorm dan ook, zonder de uitdrukkelijke, schriftelijke, toestemming van DCA Market Intelligence.
