Vooruitkijken zonder beeld onder roosters te verliezen

De Nederlandse melkveehouderij bevindt zich in turbulente omstandigheden. De afgelopen anderhalf jaar voelde het voor veel ondernemers bijna onwerkelijk goed. Melkprijzen en vleesprijzen bereikten niveaus die we in lange tijd niet hadden gezien. Er was ruimte om te ademen, om achterstallig onderhoud weg te werken en om te investeren in het bedrijf. Dat optimisme was terecht, maar ook tijdelijk, zo blijkt nu.

De melkprijs is de afgelopen maanden weggezakt en hoe 2026 er exact uit gaat zien, blijft lastig te voorspellen. Tegelijkertijd staat daar een forse tegenhanger tegenover: de druk op de mestmarkt is ongekend. Mestafzet is duur, lastig en onder een steeds scherper vergrootglas komen te liggen. "Het papier en de kelder moeten overeenkomen" is allang geen dooddoener meer, maar dagelijkse realiteit.

En zoals altijd geldt: winst maken is prettig, maar zelden vrijblijvend. De belastingaanslag volgt vanzelf. Terwijl ondertussen investeringen zijn gedaan om het bedrijf bij de tijd te houden, vaak noodzakelijk, soms onvermijdelijk. Daarmee ontstaat langzaam maar zeker een spanningsveld dat iedere ondernemer herkent: liquiditeit versus de verplichtingen. Juist in deze fase is financieel management geen bijzaak, maar een kerncompetentie.

Strategisch: de lange termijn onder ogen zien
Op strategisch niveau gaat het om de grote vragen. Waar wil ik met mijn bedrijf naartoe? Past mijn huidige omvang, intensiteit en structuur nog bij de maatschappelijke ontwikkelingen? Wetgeving rondom stikstof, mest, dierenwelzijn en milieu is geen tijdelijke ruis, maar een structurele factor.

De ondernemer die alleen reageert op de melkprijs van vandaag, loopt het risico morgen ingehaald te worden door regelgeving of marktomstandigheden. Vooruitkijken betekent hier: scenario's durven maken. Niet voorspellen, maar voorbereid zijn. Wat als de melkprijs structureel lager blijft? Wat als mestafzet nog duurder wordt? En welke rol wil ik als ondernemer spelen in dit veranderende landschap?

Tactisch: plannen maken en keuzes onderbouwen
Tactisch vertaalt die lange termijnvisie zich naar concrete plannen. Investeringen die zijn gedaan, in stal, techniek of duurzaamheid, vragen om doordachte financiering en timing. Hier komt ook het spanningsveld tussen winst en belasting nadrukkelijk naar voren.

Hoe ga ik om met fiscale druk zonder mijn liquiditeit uit het oog te verliezen? Is herstructurering van financieringen nodig? Past mijn ondernemingsvorm nog bij de fase waarin het bedrijf zich bevindt? Goed plannen betekent hier niet alles dichttimmeren, maar wel bewust keuzes maken. En die keuzes periodiek tegen het licht houden.

Operationeel: de dagelijkse werkelijkheid
Op operationeel niveau speelt het dagelijkse werk. Mestafzet die duurder is dan ooit, strengere controles, administratie die op orde moet zijn. De stal en de boekhouding moeten met elkaar kloppen.

Juist hier dreigt het gevaar dat de waan van de dag alles opslokt. Terwijl dit niveau óók vraagt om scherpte: weten waar je cijfers staan, inzicht hebben in kasstromen en tijdig signaleren wanneer verplichtingen harder gaan lopen dan de liquiditeit.

Spiegelen aan de maatschappij en vooruit kijken
De melkveehouder van vandaag is niet alleen producent, maar ook ondernemer in een maatschappelijke context. Verwachtingen veranderen, regelgeving beweegt en draagvlak is geen vanzelfsprekendheid meer. Je rol als ondernemer spiegelen aan die ontwikkelingen is geen zwakte, maar een vorm van leiderschap.

De les is misschien wel eenvoudiger dan de praktijk. Kijk op tijd vooruit. Denk na over oplossingen voordat problemen zich aandienen. Rangschik je vragen en keuzes: strategisch, tactisch en operationeel. Maar verlies daarbij nooit het beeld onder de roosters uit het oog. Want uiteindelijk begint en eindigt ondernemerschap nog altijd op het boerenerf.

Arjan Ausma

Arjan Ausma is senior relatiebeheerder bij Farmers Funding & Advies en hij is rentmeester / makelaar. Daarnaast heeft hij een eigen boerderij.

© DCA Market Intelligence. Op deze marktinformatie berust auteursrecht. Het is niet toegestaan de inhoud te vermenigvuldigen, distribueren, verspreiden of tegen vergoeding beschikbaar te stellen aan derden, in welke vorm dan ook, zonder de uitdrukkelijke, schriftelijke, toestemming van DCA Market Intelligence.