Importheffingen van Trump raken onze export

Na enkele maanden te zijn gestegen is het consumentenvertrouwen in ons land in januari weer gedaald. Van -21 in december ging het naar -23. Voor de aardigheid heb ik ook het Belgische consumentenvertrouwen in de volgende grafiek opgenomen. Onze Belgische vrienden werden juist optimistischer in januari.

Opvallend is verder dat het consumentenvertrouwen in ons land ruim onder het langjarig gemiddelde ligt en in België juist ruim erboven. Zou de forse verbetering van het consumentenvertrouwen in België na april 2025 iets te maken kunnen hebben met Bart De Wever die sinds maart premier is? Je zou bijna zeggen: "Het kan wel."

De Amerikaanse importheffingen beperken wat andere landen naar de VS exporteren. Volgens het CBS lag de waarde van onze uitvoer naar de VS in de eerste tien maanden van 2025 4,7% lager dan in 2024. Als slechts wordt gekeken naar goederen van Nederlandse makelij is de daling volgens het CBS 8%. Vanaf juli lag de maandelijkse waarde van onze export naar de VS lager dan in 2024. Deze cijfers verhullen misschien wat er gaande is. De daling van de uitvoerwaarde lijkt meer vaart te krijgen. We moeten bedenken dat de maandelijkse cijfers volatiel kunnen zijn. Maar in augustus, september en oktober samen was de uitvoerwaarde naar de VS 25% lager dan in 2024.

Het volgende plaatje laat zien dat de waarde van de Duitse export naar de VS vanaf 'Liberation Day' op 2 april vorig jaar in elke maand lager was dan in 2024. De Duitse statistici hebben de cijfers al tot en met november gepubliceerd. De Duitse uitvoerwaarde naar de VS lag in 2025 tot en met november 9,4% lager dan een jaar eerder. Om de vergelijking met Nederland zuiver te houden: over de eerst tien maanden was de daling 7,9%. Dat is dus min of meer hetzelfde als onze 8% wat betreft producten van Nederlandse makelij.

Het volgende plaatje laat zien dat de daling van de Duitse export naar Amerika geen materiële invloed heeft gehad op de totale Duitse export. De uitvoer naar de VS maakt circa 10% uit van de totale uitvoer van Duitsland. Voor Nederland ligt dat op circa 6%.

Taiwanese bedrijven boekten in december voor 43,8% meer exportorders dan een jaar eerder. In november stond de teller op 39,5%. Voor goederen in de categorie ICT bedroeg de stijging zelfs 88,1%, tegen 69,4% in november. Deze spectaculaire stijging is ongetwijfeld toe te schrijven aan de uitgaven die overal gedaan worden ten behoeve van AI. De VS loopt daarbij voorop. Amerikanen bestelden in december voor 55,3% meer in Taiwan dan een jaar eerder. Europese bedrijven voor 47,0% meer en bedrijven in China en Hongkong voor zo'n 15%.

Het volgende plaatje laat zien dat de Taiwanese export naar de VS explosief groeit. Trump heft een tarief van 15% op goederen uit Taiwan, maar chipfabrikanten die productiefaciliteiten in de VS bouwen, zijn hiervan vrijgesteld. 'Liberation Day' heeft zo te zien geen enkele invloed gehad op de Taiwanese export naar de VS.

De directe toekomst voor de Duitse economie begint wat op te klaren. Twee weken geleden kon ik melden dat de orders bij Duitse industriële ondernemingen in de drie maanden tot en met november duidelijk zijn gestegen. Deze week bleek de stemming onder analisten verder te verbeteren. De verwachtingencomponent van de ZEW-index steeg van 45,8 in december tot 59,6 in januari. De index voor de taxatie van de huidige situatie verbeterde ook: van -81,0 in december tot -72,7 in januari.

Inmiddels stijgen de energieprijzen. Ik weet niet of het louter door het weer komt, maar de Europese gasprijs is de laatste weken aan een opmars begonnen. Dat is niet de bedoeling.

En we weten allemaal dat de accijnzen op motorbrandstoffen per 1 januari zijn verhoogd. Correcter gezegd, de tijdelijke accijnsverlaging (van een forse verhoging) van een paar jaar geleden is weer deels ongedaan gemaakt, maar dit komt op hetzelfde neer. Sinds de accijnsverhoging zijn de prijzen aan de pomp geleidelijk verder gestegen. Mijn vader grapte vroeger dat hij niets van de stijgende benzineprijs merkte omdat hij altijd 'een tientje super' tankte. Het betrof dan ook nog eens guldens. Dat waren nog eens tijden. In termen van nu zou je zeggen dat mijn vader zich toen al overgaf aan 'krimpflatie'.

Ik schenk deze week nauwelijks aandacht aan Amerikaanse cijfers. De statistici daar beginnen op adem te komen na de shutdown, toen ze hun werk niet konden doen. Ze maken nu een inhaalbeweging. De economische groei in het derde kwartaal van vorig jaar is bijgesteld naar 4,4% (geannualiseerd, op onze manier uitgedrukt was het 1,1%) ten opzichte van het tweede kwartaal toen de economie ook al met 3,8% (geannualiseerd) groeide.

Ook werden deze week cijfers gepubliceerd over de favoriete inflatiemaatstaf van de Fed, de 'Core PCE' en wel voor twee maanden tegelijk, oktober en november. De cijfers suggereren dat het nogal meevalt met de inflatie. Toen Trump zijn importheffingen instelde, was de angst dat de inflatie in de VS daardoor behoorlijk zou oplopen. Tot nog toe is dat dus niet het geval. Economen zijn het oneens over de vraag of consumenten de komende maanden toch nog de rekening gepresenteerd krijgen of niet. Ik vermoed dat het zal meevallen.

De Chinese economie is in 2025 weer met 5,0% gegroeid, net zoals in 2024 en overeenkomstig de doelstelling. Maar vraag niet hoe. Ik schrijf wel vaker dat het Chinese groeimodel kapot is. Gedurende de afgelopen 25 jaar is China hard gegroeid door veel te investeren in de infrastructuur, veel woningen te bouwen en veel te exporteren. Maar dat gaat allemaal niet meer.

Lokale overheden die verantwoordelijk zijn voor de infrastructuur zitten zo zwaar in de schulden dat ze pas op de plaats moeten maken. De woningmarkt verkeert in crisis doordat er veel te veel is gebouwd. Volgens de deze week gerapporteerde cijfers is het totaal aan investeringen in vaste activa in 2025 gedaald. Dat was de eerste daling sinds 1989.

Ook de huizenprijzen dalen al een poosje (in december -2,7% jaar-op-jaar) waardoor veel woningen 'onder water staan'. De beleidsmakers proberen al een tijd om de binnenlandse vraag – en dan vooral de consumptieve bestedingen – aan te zwengelen met de bedoeling dat de binnenlandse vraag de belangrijkste groeimotor wordt. Maar dat lukt niet erg. Zoals gezegd hebben veel huishoudens te maken met papieren verliezen op hun woningen, vaak ook tweede, speculatieve woningen. Sparen is het devies voor die mensen. Dat deden ze in 2025 dan ook nog wat meer dan in 2024. Misschien niet onverstandig, maar het beperkt de groei van de consumptieve bestedingen.

Detailhandelsomzetten lagen in december slechts een schamele 0,9% hoger dan een jaar eerder. De volgende grafiek suggereert dat de Chinese consument het steeds meer laat afweten.

Dat de Chinese economie in 2025 toch wist te groeien, kwam door de groeiende export. Dat zien we ook terug in de industriële productie. Die lag in december 5,2% hoger dan een jaar eerder, tegen 4,8% in november. Als de productie stevig blijft groeien en de consumptie juist niet, moeten de goederen die niet binnenslands verkocht kunnen worden aan het buitenland worden gesleten. Deze groeimotor wordt echter bedreigd door het oprukkende protectionisme. Andere landen accepteren niet dat ze overspoeld worden met gesubsidieerde Chinese producten. Inmiddels heeft de Chinese regering overeenkomsten gesloten die de export van China feitelijk tegenwerken. Maar de Chinese beleidsmakers zullen er alles aan doen om de eigen export op gang te houden.

Afsluitend
Het Nederlandse consumentenvertrouwen is zwak en in januari gedaald. De stijgende energieprijzen zullen niet helpen, maar hopelijk is die stijging tijdelijk.

Onze export naar de VS neemt af, maar daarin zijn we niet de enige. Taiwan exporteert juist veel meer naar de VS. Dat heeft ongetwijfeld vooral met AI te maken.

Optimisme over de vooruitzichten voor de Duitse conjunctuur neemt toe. Gelet op het voorgenomen expansieve begrotingsbeleid is dat begrijpelijk.

Amerikaanse statistici lopen de achterstanden in die tijdens de shutdown zijn ontstaan. Toen konden ze hun werk niet doen en bleven we verstoken van officiële statistieken. Het is momenteel wat rommelig wat betreft de publicatiekalender, maar het beeld is wel duidelijk, de economie draait alleszins redelijk en de inflatie valt mee.

De Chinese economie is in 2025 met 5% gegroeid en dat was precies de doelstelling. Onderliggend zijn de uitdagingen fors. Investeringen in woningen en infrastructuur dalen en de consument laat het behoorlijk afweten. De export houdt de economische groei op de been, maar het protectionisme vormt een directe bedreiging.

Han de Jong

Han de Jong is voormalig hoofdeconoom bij ABN Amro en nu onder andere huiseconoom bij BNR Nieuwsradio. Zijn commentaren zijn ook te vinden op Crystalcleareconomics.nl

© DCA Market Intelligence. Op deze marktinformatie berust auteursrecht. Het is niet toegestaan de inhoud te vermenigvuldigen, distribueren, verspreiden of tegen vergoeding beschikbaar te stellen aan derden, in welke vorm dan ook, zonder de uitdrukkelijke, schriftelijke, toestemming van DCA Market Intelligence.