Oorlog en olieprijs ten spijt: de economie draait goed

Terwijl de oorlogen in Oekraïne en Iran maar voortduren, de olieprijs boven de $100 per vat noteert en economen benadrukken dat 'de economische risico's aan de onderkant liggen', trekt de industriële bedrijvigheid in de wereld zich daar helemaal niets van aan. Vooral de laatste maanden verbetert de stemming onder industriële ondernemers, verbeteren hun orderboeken en versnelt de groei van de wereldhandel. Hoe kan dat?

Ik denk dat er twee verklaringen zijn voor de opmerkelijke kracht van de industrie. In willekeurige volgorde: ten eerste zijn veel bedrijven kennelijk bevreesd dat de oorlogen ertoe gaan leiden dat er weer allerlei logistieke problemen ontstaan die veel verder gaan dan olie, gas en andere zaken die niet door de Straat van Hormuz kunnen. Ze proberen daarom tekorten voor te zijn door nu voorraden aan te leggen. Wellicht valt daar veel voor te zeggen. Tijdens de pandemie ontwikkelde de New York Fed een maatstaf om verstoringen in aanvoerketens te monitoren, de 'Global Supply Chain Pressure Index'. Voorzichtigheid is geboden wat betreft de interpretatie, maar het eerste plaatje suggereert dat de verstoringen momenteel duidelijk toenemen, al zou het mooi zijn als ze ook zo'n plaatje konden maken waarbij de Straat van Hormuz buiten beschouwing blijft.

Een tweede verklaring is de explosie van investeringen in kunstmatige intelligentie. In de VS heeft de bouw van datacenters een meetbare invloed op de totale economische groei, terwijl de export van halfgeleiders door Taiwan en Korea zo ongeveer explodeert. De exportwaarde van Korea lag in april 48% hoger dan een jaar geleden, iets minder dan de +49,2% van maart. De groei van de waarde van de export van halfgeleiders bedroeg zelfs 173,5%. Toegegeven, dat is gedeeltelijk een prijseffect. De vraag naar halfgeleiders heeft de prijs sterk opgedreven. Maar ook in volume is sprake van een stevige groei.

De onderstaande grafiek suggereert misschien dat de sterke groei van de exportwaarde niet zo heel uitzonderlijk is. Ook in 2017 en 2021 werden hoge groeipercentages gerealiseerd. Bedacht dient echter te worden dat die volgden op een forse terugval twaalf maanden eerder. Daarvan is nu geen sprake geweest.

Dat Europa achterblijft is een terugkerend thema in mijn commentaren. Helaas ook nu weer. De export van Korea naar China lag in april 62,5% hoger dan een jaar eerder, die naar de VS 54% hoger en naar de EU 8,5%. Het suggereert dat Europa stevig achterblijft wat betreft investeringen in kunstmatige intelligentie.

De cijfers van Taiwan schetsen hetzelfde beeld. De export van dat land lag in april 39% hoger dan een jaar eerder. In april was dat nog 61,8% geweest. Het volgende plaatje laat het enorme verschil zien tussen de ontwikkeling van de export naar de VS enerzijds en naar Europa anderzijds.

De opvallend sterke groei van de wereldhandel zien we ook terug in de aanhoudend hoge groei van de Chinese import en export zoals het volgende plaatje laat zien, al spelen hier wat betreft de importgroei ook basiseffecten.

Hoewel Europa niet volledig lijkt mee te doen op het gebied van AI, zijn er toch ook bij ons positieve ontwikkelingen waar te nemen in de industrie. De Nevi-index die het vertrouwen meet van industriële ondernemers in ons land steeg in april naar 54,4 (van 52 in maart), het hoogste niveau in bijna vier jaar.

Zelfs in Duitsland viel een opmerkelijk positief cijfer te noteren. De orders in de industrie lagen in maart 5% hoger dan in februari en wel 6,3% hoger dan een jaar eerder.

De laatstgenoemde ontwikkeling heeft nog niet geleid tot een stijging van de productie, zoals het volgende plaatje laat zien. De industriële productie daalde in maart met 0,7% ten opzichte van februari en lag ruim 3% lager dan een jaar eerder. Maar laten we hopen dat de productie binnenkort de verbeterende trend bij de orders gaat volgen.

In Nederland lag de productie in de industrie in maart trouwens 1,7% hoger dan een jaar eerder, vooral getrokken door een stijging van 16,5% in de machinebouw. Dat zal wel vooral te danken zijn aan de 'chippers'. Helaas kampt het CBS al meer dan een week met ernstige storingen (kennelijk als gevolg van brand in een datacenter) waardoor het niet mogelijk is cijfers van hun site te downloaden.

De inflatie in de VS, tenslotte, is in april fors opgelopen. In maart beliep de inflatie in de VS 3,3% j-o-j, in april was het 3,8%. Ook de kerninflatie trok aan: 2,8% versus 2,6% in maart.

Jay Powel treedt af
Vandaag is de laatste dag dat Jay Powell voorzitter van de Fed is. Hij blijft nog wel deel uitmaken van het bestuur, maar als 'gewoon' bestuurslid. Zijn termijn als bestuurslid loopt tot in januari 2028. Het zou me verbazen als hij zo lang blijft. Hij heeft gezegd te blijven zolang niet absoluut zeker is dat er geen strafrechtelijke onderzoeken tegen hem en de Fed worden gestart.

Kevin Warsh neemt de voorzittershamer over van Powell. Als ik Warsh was, zou ik Trump vragen de openbare aanklager opdracht te geven met die rechtszaken te stoppen. Dan kan Powell met pensioen (hij is 73) en dan kan Trump weer iemand in het bestuur benoemen.

Warsh heeft tijdens zijn 'nomination hearing' aangegeven stevige veranderingen binnen de Fed te willen doorvoeren. Hij noemt het 'regime change'. Er moeten andere, betere economische modellen komen en nieuwe cijferreeksen, waardoor beter zicht ontstaat op de invloed van AI op de economie. Ook heeft Warsh kritiek geuit op de lengte van de balans van de Fed en bijvoorbeeld op de communicatiestrategie van de Fed en de vergadercultuur.

Gelet op het meest recente inflatiecijfer (3,8%) liggen spoedige renteverlagingen niet echt voor de hand. Daar zal Trump wel wat van vinden… Saai gaat het niet worden.

Afsluitend
Ondanks oorlogen, de hoge olieprijs en de onzekerheid die dat teweegbrengt, gaat het met de mondiale industriële sector best goed. De wereldhandel trekt aan. Dat komt vooral door de explosie van de investeringen in kunstmatige intelligentie.

Die explosie voltrekt zich vooral in de VS en China en helaas blijft Europa ver achter. Vanwege onze 'chippers' profiteert Nederland meer dan andere EU-landen van de AI-trend. Toch boeken ook Duitse bedrijven meer industriële orders.

De Amerikaanse inflatie is opgelopen tot 3,8% in april. Dat laat voorlopig geen ruimte voor renteverlagingen. Ook niet nu Kevin Warsh, die door president Trump naar voren is geschoven, Jay Powell vanaf vandaag opvolgt als Fed-voorzitter.

Han de Jong

Han de Jong is voormalig hoofdeconoom bij ABN Amro en nu onder andere huiseconoom bij BNR Nieuwsradio. Zijn commentaren zijn ook te vinden op Crystalcleareconomics.nl

© DCA Market Intelligence. Op deze marktinformatie berust auteursrecht. Het is niet toegestaan de inhoud te vermenigvuldigen, distribueren, verspreiden of tegen vergoeding beschikbaar te stellen aan derden, in welke vorm dan ook, zonder de uitdrukkelijke, schriftelijke, toestemming van DCA Market Intelligence.