hans engbers / Shutterstock.com

Opinie Jaap Uenk

Contouren van nieuw mestbeleid al achterhaald

23 Februari 2022 - 3 reacties

In september 2020 presenteerde toenmalig landbouwminister Carola Schouten de contouren van een nieuw mestbeleid. Kort gezegd houdt dit generieke beleid in: alle mest van varkens, kippen en vleeskalveren verplicht verwerken en een grondgebonden melkproductie. Uit de voorgenomen transitie van het platteland en de al aan de gang zijnde veranderingen op de mestmarkt, kan je concluderen dat dit nieuwe beleid al achterhaald is.

De verbeteringen van natuur, klimaat en water worden gebiedsgericht ingevuld. "In de integrale gebiedsgerichte aanpak zijn extensivering, omschakeling, innovatie, legalisering, op- en uitkoop, afwaardering en verplaatsing belangrijke instrumenten voor het behalen van de doelen", aldus de huidige minister Staghouwer (Landbouw) en Van der Wal (Natuur en Stikstof) op 20 januari 2022. Maatwerk per gebied dus en geen landelijke generieke verplichtingen.

Lagere kosten voor mestafvoer
Maar er zijn meer redenen om af te zien van een landelijke kanalisatie van de mestafzet. Er is op landelijk niveau weliswaar nog een klein mestoverschot aan stikstof en fosfaat. Maar tellen we mestverwerking en -export mee, dan ontstaat er zelfs extra plaatsingsruimte in de landbouw voor vervanging van kunstmest door dierlijke mest. De komende jaren daalt de mestproductie en het -overschot verder als mogelijk duizenden veehouderijbedrijven en meer dan 100.000 ha grond worden opgekocht. Het effect op lagere kosten voor mestafvoer in de mestmarkt is nu al ingezet. Cruciaal voor de mestmarkt is wel dat de derogatie wordt verleend.

Mede omdat kunstmest erg duur is geworden willen akkerbouwers en tuinders voor bemesting graag drijfmest blijven ontvangen. Uit een recente studie van het NMI komt naar voren dat onbewerkte rundveedrijfmest voor veel akkerbouwbedrijven op klei- en zandgrond de best passende meststof is. Deze mestafzet past ook goed in het sluiten van kringlopen gelet op de samenstelling van het veevoer met reststromen uit de verwerking van akkerbouwproducten. Op basis van de NPK-inhoud is rundveemest tegenwoordig al zo'n € 15,- per ton waard. Vleesvarkensdrijfmest ligt al rond de € 25,- per ton. De waarde van de organische stof is hierbij nog niet meegeteld. Als gebruikers voor mest gaan betalen, kunnen de afzetkosten voor veehouders omlaag.

Mestverwerking integraal inpassen
Mestverwerking blijft belangrijk voor de mestexport en voor de productie van nieuwe bemestingsproducten voor de binnenlandse vraag, zoals kunstmestvervangers. Ook draagt mestverwerking bij aan de gestelde stikstof-, klimaat en milieudoelen. Maar mestverwerking heeft hoge (vaste) kosten en kan niet concurreren met goedkoper wordende mestdistributie. Een oplopend prijsverschil in de toekomst van bijvoorbeeld een tientje per ton, scheelt veehouders al gauw duizenden euro's per jaar.

Met aanpassing van de huidige regeling voor verplichte mestverwerking kunnen mestverwerkers mestzekerheid krijgen voor het maken van bemestingsproducten voor een vraagmarkt. Door veehouders te verplichten slechts een deel in plaats van het de gehele mestproductie te leveren aan (bestaande) mestverwerkers, ontstaat op de mestmarkt profijt voor alle veehouders. Als veehouders minder geld kwijt zijn aan de mestafzet of extra grond, ontstaat meer financiële ruimte – en draagvlak - voor nieuwe investeringen (innovaties) om de emissies uit stallen en mest te reduceren. Mijn oproep is dan ook: laat een doelmatige mestafzet meer over aan de markt en maak het onderdeel van de gebiedsgerichte aanpak. Voor het gepresenteerde nieuwe mestbeleid geldt anno 2022 al: beter ten halve gekeerd, dan ten hele gedwaald.

boerenbusiness.nl

Jaap Uenk

Jaap Uenk is eigenaar van adviesbureau Mestem en heeft meer dan 40 jaar ervaring in diverse functies in de Nederlandse mestsector.
Reacties
3 reacties
Abonnee
Wim 23 Februari 2022
Dit is een reactie op het Boerenbusiness artikel:
[url=https://www.boerenbusiness.nl/column/10896856/contouren-van-nieuw-mestbeleid-al-achterhaald]Contouren van nieuw mestbeleid al achterhaald[/url]
Hallo Jaap,

Ik heb het idee dat jouw opinie vooral gestoeld is op economische gronden en niet op doelen zoals nitraatgehalte in grondwater. In Nederland moeten we, gezien de dichtbevolktheid, toe naar nog meer precisie landbouw. In dat kader past een bemesting op basis van onbewerkte mest niet. Mest is een product met een heel slechte homogeniteit en het vrijkomen van de meststoffen is op basis aannamen. Als ik een boer vraag wat zijn basis bemesting was dan is het altijd zoveel m3. Ik weet dat het verwerken van mest heel duur is aan transport en energie, maar als ik dan zie dat alle bieten in Nederland naar Groningen of Dinteloord gaan, waarom zouden we dan niet mest op een meer lokale wijze kunnen verwerken tot een hoogwaardig bemesting product met exacte cijfers en toegediend op het meest ideale moment.
Abonnee
cm 24 Februari 2022
Wim schreef:
Dit is een reactie op het Boerenbusiness artikel:
[url=https://www.boerenbusiness.nl/column/10896856/contouren-van-nieuw-mestbeleid-al-achterhaald]Contouren van nieuw mestbeleid al achterhaald[/url]
Hallo Jaap,

Ik heb het idee dat jouw opinie vooral gestoeld is op economische gronden en niet op doelen zoals nitraatgehalte in grondwater. In Nederland moeten we, gezien de dichtbevolktheid, toe naar nog meer precisie landbouw. In dat kader past een bemesting op basis van onbewerkte mest niet. Mest is een product met een heel slechte homogeniteit en het vrijkomen van de meststoffen is op basis aannamen. Als ik een boer vraag wat zijn basis bemesting was dan is het altijd zoveel m3. Ik weet dat het verwerken van mest heel duur is aan transport en energie, maar als ik dan zie dat alle bieten in Nederland naar Groningen of Dinteloord gaan, waarom zouden we dan niet mest op een meer lokale wijze kunnen verwerken tot een hoogwaardig bemesting product met exacte cijfers en toegediend op het meest ideale moment.
Er bestaat al zoiets, nml kunstmest. Mestverwerking is niet rendabel te rekenen en dan nog een toediening die niet alleen veel onpraktischer maar ook duurder is.
Abonnee
drent 24 Februari 2022
wim, weet niet welke boer jij vraagt maar wij bemesten niet naar m3 maar naar npk behoeftes
U kunt niet meer reageren.

Wat zijn de actuele noteringen?

Bekijk en vergelijk zelf prijzen en koersen

Analyse Mest

Kopers van VVO's hikken tegen hoge prijzen aan

Aangeboden door van Leijsen

'Kringlopen duurzaam sluiten tegen lage kosten'

Blijf op de hoogte

Mis niets en schrijf je in voor onze gratis dagelijkse nieuwsbrief